Γ. Παπανδρέου: «Η Δημοκρατία έχει αιχμαλωτιστεί» – Πυρά στην κυβέρνηση και μήνυμα νίκης για το ΠΑΣΟΚ- Η αναφορά στην Κρήτη

Με αιχμή την κρίση των θεσμών, τις ανισότητες, την ακρίβεια και την απογοήτευση της νέας γενιάς, ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε σκληρή κριτική στην κυβερνητική πολιτική, περιγράφοντας την ανάγκη για μια διαφορετική Ελλάδα, με ενεργό ρόλο των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων. Ειδική αναφορά στην Κρήτη, την ενεργειακή αυτονομία και την εξωτερική πολιτική.

Με μια συνολική παρέμβαση για την πορεία της χώρας, την κρίση της Δημοκρατίας, την οικονομική ασφυξία των νοικοκυριών, το μέλλον της νέας γενιάς και τις διεθνείς εξελίξεις, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου έδωσε το δικό του πολιτικό στίγμα από το Ηράκλειο, στέλνοντας παράλληλα μήνυμα πολιτικής αλλαγής και νίκης για το ΠΑΣΟΚ.

Κεντρικός ομιλητής στην εκδήλωση της ανεξάρτητης δεξαμενής σκέψης «Νόημα – Κρήτη», που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Καστελλάκη του Επιμελητηρίου Ηρακλείου, ο κ. Παπανδρέου άνοιξε τη βεντάλια των μεγάλων ζητημάτων που απασχολούν την ελληνική κοινωνία, ασκώντας έντονη κριτική στην κυβέρνηση και θέτοντας στο επίκεντρο το μεγάλο ερώτημα: ποιος πραγματικά αποφασίζει σε αυτή τη χώρα; Οι πολίτες ή τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα;

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: η Δημοκρατία δεν έχει αποτύχει, αλλά έχει αιχμαλωτιστεί. Και, όπως υποστήριξε, η απάντηση δεν μπορεί να είναι απλώς η αλλαγή μιας κυβέρνησης, αλλά η αλλαγή του ίδιου του τρόπου με τον οποίο ασκείται η εξουσία, με περισσότερη διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών.

«Η Δημοκρατία έχει αιχμαλωτιστεί» – Οι τέσσερις δεσμοφύλακες

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρώην πρωθυπουργός στην κρίση της Δημοκρατίας, παρουσιάζοντας τέσσερις παράγοντες που, κατά την ανάλυσή του, περιορίζουν την πραγματική δύναμη των πολιτών.

Πρώτος είναι ο συγκεντρωμένος πλούτος, ο οποίος, όπως ανέφερε, μετατρέπεται σε πολιτική ισχύ, επηρεάζοντας θεσμούς και πολιτικές αποφάσεις. «Το δίλημμα μένει ίδιο σήμερα: ή η Δημοκρατία θα βάλει όρια στον πλούτο ή ο πλούτος θα βάλει όρια στη Δημοκρατία», ήταν μία από τις χαρακτηριστικές αναφορές του.

Δεύτερος δεσμοφύλακας είναι η τεχνολογία όταν βρίσκεται στην υπηρεσία του κέρδους και της εξουσίας. Αναφερόμενος στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στους αλγόριθμους, προειδοποίησε για τους κινδύνους χειραγώγησης και ελέγχου της κοινής γνώμης, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος τους ολιγάρχες της τεχνολογίας».

Τρίτος παράγοντας είναι το «δίκαιο του ισχυρού», με τον κ. Παπανδρέου να συνδέει την υπονόμευση του Διεθνούς Δικαίου με τις πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Γάζα, αλλά και με την ανάγκη υπεράσπισης του Κράτους Δικαίου ως ασπίδας προστασίας των αδύναμων.

Τέταρτος δεσμοφύλακας, όπως είπε, είναι η Παιδεία, όταν δεν διαμορφώνει ενεργούς και σκεπτόμενους πολίτες, ικανούς να συμμετέχουν στον διάλογο και να διεκδικούν τον ρόλο τους στη Δημοκρατία.

Το μήνυμα στους νέους: «Δεν ψάχνουν σωτήρα»

Ξεχωριστή θέση στην ομιλία του είχε η νέα γενιά και η αβεβαιότητα που αντιμετωπίζει για το μέλλον της.

Ο κ. Παπανδρέου συνέδεσε την κλιματική κρίση, τις πολεμικές συγκρούσεις, την τεχνολογική αλλαγή και τις κοινωνικές ανισότητες με την αυξανόμενη απογοήτευση των νέων, οι οποίοι βλέπουν τις προοπτικές τους να περιορίζονται.

Μίλησε για νέους που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν στέγη, για σπουδές που μετατρέπονται σε προνόμιο και για επαγγελματικές ευκαιρίες που χάνονται πριν καν δημιουργηθούν.

Παρουσιάζοντας στοιχεία για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών, ανέφερε ότι επτά στα δέκα δήλωναν τον Οκτώβριο πως η οικονομική τους κατάσταση είχε χειροτερέψει μέσα στον τελευταίο χρόνο, ενώ μόλις δύο στα εκατό έβλεπαν βελτίωση. Παράλληλα, επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το 82,6% των Ελλήνων δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, έναντι 41% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τη φυγή των νέων στο εξωτερικό, υπογραμμίζοντας ότι το κοινωνικό συμβόλαιο για μια καλύτερη Ελλάδα μοιάζει να καταρρέει.

«Οι νέοι δεν ψάχνουν σωτήρα. Ζητούν να αλλάξει το πώς κυβερνιέται μια χώρα, με διαφάνεια, συμμετοχή και λογοδοσία», σημείωσε, φέρνοντας ως παράδειγμα τις κινητοποιήσεις των φοιτητών στη Σερβία και τις διαδικασίες συνελεύσεων και συλλογικών αποφάσεων που ακολουθούν.

Σκληρή κριτική στην κυβέρνηση  

Ανεβάζοντας τους πολιτικούς τόνους, ο Γιώργος Παπανδρέου εξαπέλυσε επίθεση στην κυβερνητική πολιτική, κάνοντας λόγο για ένα σύστημα εξουσίας που συντηρεί τις ανισότητες, την εξάρτηση από ισχυρά συμφέροντα και τις πελατειακές σχέσεις.

«Από πολίτες μας θέλουν πελάτες», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα μοντέλο στο οποίο ο πολίτης δεν αντιμετωπίζεται ως ισότιμος συμμέτοχος στη λήψη των αποφάσεων, αλλά ως κάποιος που περιμένει μια εξυπηρέτηση από την εξουσία.

Έκανε λόγο για σκάνδαλα, για ευρωπαϊκά κονδύλια που, όπως υποστήριξε, δεν κατευθύνθηκαν στους πραγματικούς δικαιούχους, αλλά και για επιθέσεις κατά της Δικαιοσύνης και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Αναφερόμενος στην περίοδο της οικονομικής κρίσης, υπερασπίστηκε τις επιλογές της κυβέρνησής του το 2009, υποστηρίζοντας ότι η χώρα παραλήφθηκε σε κατάσταση ουσιαστικής χρεοκοπίας και με τεράστιο έλλειμμα αξιοπιστίας.

Επανήλθε, μάλιστα, στη γνωστή φράση «λεφτά υπάρχουν», εξηγώντας ότι, όπως είπε, το νόημά της ήταν συνδεδεμένο με την ανάγκη καταπολέμησης της διαφθοράς, της αδιαφάνειας και του πελατειακού κράτους.

«Λεφτά υπάρχουν αν χτυπήσουμε τη διαφθορά, την αδιαφάνεια και ένα κράτος πελατειακό», ήταν η αποσαφήνιση που έδωσε, επαναφέροντας στο προσκήνιο μια από τις πλέον χαρακτηριστικές πολιτικές αναφορές της διαδρομής του.

Παράλληλα, άσκησε κριτική για τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, τα funds, την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και την άνιση κατανομή των πόρων, επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με οικονομικούς δείκτες, αλλά και με βάση το κατά πόσο βελτιώνεται η καθημερινότητα των πολιτών.

Η Κρήτη μπορεί να γίνει ενεργειακά αυτόνομη

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο πρώην πρωθυπουργός στην Κρήτη, αναδεικνύοντας τις μεγάλες δυνατότητες του νησιού, αλλά και τις αντιφάσεις που, κατά την άποψή του, χαρακτηρίζουν το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης.

Έθεσε το ερώτημα πώς είναι δυνατόν ένας τόπος με τόσο μεγάλη ηλιοφάνεια και ισχυρό αιολικό δυναμικό να βλέπει τα νοικοκυριά του να ασφυκτιούν από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Όπως υποστήριξε, η Κρήτη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ενεργειακά αυτόνομη περιοχή, με φθηνή ενέργεια για τους πολίτες και δυνατότητα εξαγωγής ενέργειας, αξιοποιώντας τον ήλιο και τον άνεμο.

Στο ίδιο πλαίσιο, άσκησε κριτική για την ενεργειακή πολιτική, κάνοντας λόγο για ολιγοπωλιακές λογικές και συγκέντρωση των δυνατοτήτων σε λίγους ισχυρούς παίκτες.

«Η Κρήτη θα μπορούσε να είναι αυτόνομη ενεργειακά», τόνισε, περιγράφοντας ένα διαφορετικό αναπτυξιακό μοντέλο που θα αξιοποιεί τον φυσικό πλούτο προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.

Δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στην ενέργεια. Αναφέρθηκε στην εξαιρετική αγροτική παραγωγή, στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, στη γεωγραφική θέση του νησιού στη Μεσόγειο και στο ανθρώπινο δυναμικό του.

Απέναντι σε αυτές τις δυνατότητες, όπως είπε, βρίσκονται οι άδειες που δίνονται στους λίγους, η αλλοίωση του τοπίου, οι γεωτρήσεις στη θάλασσα, η έλλειψη νερού για τους αγρότες και η απουσία σχεδιασμού για τον τουρισμό.

Το δίλημμα που έθεσε είναι αν η χώρα θα αντικαταστήσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα με μια νέα εξάρτηση από ενεργειακά ολιγοπώλια.

«Η εξωτερική πολιτική μοιάζει με βάρκα χωρίς πυξίδα»

Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε και στην εξωτερική πολιτική, με τον κ. Παπανδρέου να ασκεί κριτική στην κυβερνητική στρατηγική, την οποία περιέγραψε ως αποσπασματική και χωρίς σαφή προσανατολισμό.

«Σήμερα, δυστυχώς, η εξωτερική πολιτική μοιάζει με βάρκα στο πέλαγος με τον καπετάνιο να έχει πετάξει την πυξίδα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μίλησε για επικοινωνιακή διαχείριση χωρίς συγκροτημένο σχέδιο, πολυγλωσσία μεταξύ υπουργείων και απουσία ουσιαστικής παρουσίας στα Βαλκάνια.

Ειδική αναφορά έκανε στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, το οποίο αφορά άμεσα και την Κρήτη, ενώ άσκησε κριτική στις μεγάλες αγορές οπλικών συστημάτων, επισημαίνοντας ότι οι εξοπλισμοί δεν μπορούν να υποκαθιστούν μια ολοκληρωμένη στρατηγική συμμαχιών.

Για τον πρώην πρωθυπουργό, το Διεθνές Δίκαιο αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής άμυνας και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια.

Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι η Ελλάδα πρέπει να έχει συνεπείς θέσεις τόσο για την Ουκρανία όσο και για την Παλαιστίνη, ενώ πρότεινε τη διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής δεκαετίας, με λογοδοσία στη Βουλή.

Αναφερόμενος στις σύγχρονες απειλές, έκανε λόγο για κυβερνοεπιθέσεις, υβριδικές επιχειρήσεις και εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού, τονίζοντας την ανάγκη για μια πιο έξυπνη άμυνα, ανθεκτική Δημοκρατία και μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία.

Παράλληλα, χαρακτήρισε την ελληνική προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2027 μια σημαντική ευκαιρία για την ανάδειξη μεγάλων ευρωπαϊκών ζητημάτων, όπως η άμυνα και το προσφυγικό.

Η πρόταση για μια νέα Δημοκρατία – Συνελεύσεις πολιτών και αποκέντρωση

Το πολιτικό διακύβευμα της παρέμβασής του συμπυκνώθηκε στην ανάγκη να περάσει η κοινωνία από τον ρόλο του θεατή στον ρόλο του πραγματικού πρωταγωνιστή.

Ο κ. Παπανδρέου υποστήριξε ότι δεν αρκεί να έχει ο πολίτης τη δυνατότητα να εκλέγει ή να απομακρύνει μια κυβέρνηση. Πρέπει να έχει και τη δυνατότητα να συναποφασίζει για τα ζητήματα που τον αφορούν, στο διάστημα μεταξύ των εκλογικών αναμετρήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη «Βίβλο των μεταρρυθμίσεων» και στις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για τη συνταγματική αναθεώρηση, απευθύνοντας πρόσκληση για έναν κοινό τόπο συνεννόησης προς όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις.

Μεταξύ των προτάσεων που παρουσίασε περιλαμβάνονται:

• Συνελεύσεις πολιτών με κλήρωση, στα πρότυπα της αρχαίας Αθήνας και της πρακτικής που εφαρμόζεται στην Ιρλανδία.

• Ανοιχτή νομοθέτηση και δημιουργία ενός τέταρτου, διαβουλευτικού πυλώνα στη διακυβέρνηση.

• Πραγματική αποκέντρωση, με μεταφορά πόρων και αρμοδιοτήτων στις Περιφέρειες και τους Δήμους.

• Συμμετοχικοί προϋπολογισμοί, ώστε οι πολίτες να έχουν λόγο στη διάθεση των δημόσιων πόρων.

• Συνταγματική προστασία του δημόσιου πλούτου.

• Θωράκιση της Δικαιοσύνης και ενίσχυση του δημόσιου Πανεπιστημίου.

Ιδιαίτερη σημασία έδωσε στην αποκέντρωση, φέρνοντας ως παράδειγμα την Κρήτη και την ανάγκη οι αποφάσεις που αφορούν το νησί να λαμβάνονται στο ίδιο το νησί, χωρίς οι τοπικοί φορείς να χρειάζεται να προσφεύγουν διαρκώς στην Αθήνα για την εξασφάλιση πόρων.

Μήνυμα πολιτικής αλλαγής και νίκης για το ΠΑΣΟΚ

Κλείνοντας την πολιτική του παρέμβαση, ο Γιώργος Παπανδρέου έστειλε σαφές μήνυμα για την επόμενη ημέρα της Δημοκρατικής Παράταξης, υπογραμμίζοντας ότι η πολιτική αλλαγή πρέπει να συνοδεύεται από ένα διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης.

Εκτίμησε ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει εξαντλήσει τον κύκλο της, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η αντικατάστασή της δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα της χώρας.

«Δεν αρκεί να αλλάξει μια κυβέρνηση. Πρέπει να αλλάξει ο τρόπος», ήταν το μήνυμα που διαπέρασε την ομιλία του.

Υπερασπίστηκε την ιστορική διαδρομή του ΠΑΣΟΚ, αναλαμβάνοντας παράλληλα την ευθύνη της Δημοκρατικής Παράταξης να συγκρουστεί με ισχυρά συμφέροντα και να καταθέσει μια καθαρή, προοδευτική πρόταση για το μέλλον.

«Η νίκη έρχεται με καθαρή προοδευτική πρόταση», ήταν το πολιτικό μήνυμα που έστειλε, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη επιστροφής της κοινωνίας στο κέντρο της εξουσίας.

Η επιλογή να ολοκληρώσει την παρέμβασή του από την Κρήτη είχε και τον δικό της συμβολισμό, καθώς κάλεσε το νησί να αποτελέσει αφετηρία μιας ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής αλλαγής.

«Κοιτάμε να επιστρέψει η κοινωνία στην εξουσία», ήταν το κεντρικό μήνυμα του Γιώργου Παπανδρέου, ο οποίος έκλεισε με την προσδοκία το μεγάλο ξεκίνημα να γίνει από την Κρήτη.

Διαβάστε επισης:

Ο Γ. Παπανδρέου στο Ηράκλειο: LIVE η ομιλία του για τις προκλήσεις της Ελλάδας και τις προοπτικές του μέλλοντος