Η ελαιοπαραγωγή στην Κρήτη σε κίνδυνο - Συσκέψεις φορέων για το μέλλον του και κινήσεις για να στηριχθεί ο κλάδος

Η πολύ κακή ελαιοκομική παραγωγη στην Κρήτη, σε συνδυασμό με τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με την κλιματική κρίση, την έλλειψη υποδομών και δράσεων για να στηριχθει ο κλάδος, εχουν προκαλέσει την κινητοποίηση των τοπικων φορέων.

Στα πλαίσια αυτά πραγματοποιήθηκε χθες μια διαδικτυακή συνάντηση εργασίας υπό την προεδρία του αντιπεριφερειάρχη αγροτικής οικονομίας Σταύρου Τζεδάκη με την ειδική επιστημονική ομάδα με αντικείμενο τη διαχείριση των εκτεταμένων προβλημάτων που προκλήθηκαν στην καλλιέργεια ελιάς στην Κρήτη λόγω των κλιματολογικών συνθηκών που επικράτησαν κατά την τρέχουσα καλλιεργητική περίοδο, με αποτέλεσμα την μειωμένη παραγωγή ελαιολάδου καθώς και το ενδεχόμενο σύνταξης σχετικού φακέλου για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων υπέρ των ελαιοπαραγωγών.
Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης εξετάστηκαν τα διαθέσιμα στοιχεία και οι καταγραφές από τις αρμόδιες υπηρεσίες σχετικά με τις επιπτώσεις που έχουν καταγραφεί στην ελαιοκαλλιέργεια σε όλη την Κρήτη. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις κλιματολογικές συνθήκες που επικράτησαν την τρέχουσα καλλιεργητική περίοδο, τη λειψυδρία και τις ασυνήθιστες μεταβολές των καιρικών φαινομένων, οι οποίες επηρέασαν την ανθοφορία, την καρπόδεση και τελικά τη συνολική παραγωγή ελαιολάδου.

Παράλληλα, συζητήθηκε η ανάγκη επιστημονικής τεκμηρίωσης των ζημιών, με στόχο την αξιόπιστη αποτύπωση της πραγματικής κατάστασης λαμβάνοντας όλα τα κλιματολογικά δεδομένα ανά περιφερειακή ενότητα. Τονίστηκε η σημασία της συνεργασίας μεταξύ της Περιφέρειας Κρήτης, του περιφερειακού κέντρου προστασίας φυτών, ποιοτικού και φυτοϋγειονομικού ελέγχου, των πανεπιστημιακών και επιστημονικών φορέων (ΕΛΜΕΠΑ, ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ) καθώς και του ασφαλιστικού οργανισμού (ΕΛΓΑ), προκειμένου να διερευνηθούν όλα τα διαθέσιμα εργαλεία στήριξης των παραγωγών, τόσο σε επίπεδο αποζημιώσεων όσο και σε επίπεδο προσαρμογής της καλλιέργειας στα νέα κλιματικά δεδομένα, μέσα από πρακτικές ανθεκτικότητας και βιώσιμης διαχείρισης.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο αντιπεριφερειάρχης κλιματικής αλλαγής και βιώσιμης κινητικότητας Γιάννης Αναστασάκης, η εντεταλμένη περιφερειακή σύμβουλος στον πρωτογενή τομέα στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων Χρυσάνθη Χαριτάκη – Μακράκη, ο γενικός διευθυντής αγροτικής οικονομίας και ανάπτυξης της Περιφέρειας Κρήτης Κώστας Φωτάκης και οι προϊστάμενοι των διευθύνσεων Αγροτικής Ανάπτυξης της Περιφέρειας Κρήτης από κάθε Περιφερειακή Ενότητα και η διευθύντρια κλιματικής αλλαγής Ευγενία Στυλιανού. Από το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο συμμετείχαν ο πρόεδρος του τμήματος γεωπονίας Μανόλης Ροδιτάκης και οι καθηγητές Μανόλης Μαρκάκης και Μανόλης Καμπουράκης, ενώ από τον ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ ο διευθυντής του ινστιτούτου Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου Γιώργος Ψαρράς και ο Νεκτάριος Κουργιαλάς. Επίσης συμμετείχαν η πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του ΓΕΩΤΕΕ Παραρτήματος Κρήτης Άννα Δασκαλάκη και ο διευθυντής του Οργανισμού Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων Κρήτης Νίκος Δασκαλάκης.

"Βουνό" τα προβληματα

Με τη συμμετοχή τοπικών ελαιοπαραγωγικών φορέων πραγματοποιήθηκε χθες  στο Δημαρχείο Βιαννου μια ουσιαστική και εκτενής συζήτηση με θέμα το παρόν και το μέλλον της ελαιοκομίας στην περιοχή.

Το «παρών» έδωσαν ο Βουλευτής της ΝΔ και πρώην Υπουργός κ. Λευτέρης Αυγενάκης ιδιώτες ελαιουργοί και μεμονωμένοι παραγωγοί της περιοχής, καθώς και εκπρόσωποι των Αγροτικών Συνεταιρισμών Βιάννου, Εμπάρου, Μάρθας και Συκολόγου.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης τέθηκαν επί τάπητος τα αποτελέσματα της φετινής ελαιοκομικής περιόδου, η οποία ήταν ιδιαίτερα σύντομη, ολοκληρώνοντας τον κύκλο της ήδη από τα τέλη του 2025. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό, δεδομένου ότι η ελαιοκομία αποτελεί τον βασικό πυλώνα της οικονομίας, της παράδοσης και της κοινωνικής συνοχής της Βιάννου.

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικά, καθώς η μείωση της παραγωγής υπερβαίνει το 70%. Τα τελικά δεδομένα καταδεικνύουν σημαντική πτώση στη φετινή παραγωγή του βιαννίτικου ελαιολάδου, με κύρια αιτία τη λειψυδρία, η οποία συνδέεται άμεσα με την κλιματική κρίση και την αυξανόμενη πίεση που δέχεται τα τελευταία χρόνια ο Δήμος Βιάννου.

Όπως  ειπωθηκε δεν πρόκειται μόνο για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων, οι οποίες πρέπει να καταβάλλονται σε κάθε παραγωγό ώστε να διασφαλίζεται μια στοιχειώδης στήριξη, τη στιγμή που χάνει το εισόδημά του χωρίς να φέρει ευθύνη, καθώς η κλιματική κρίση δεν αφήνει περιθώρια

Στο πλαίσιο αυτό, επισημάνθηκε η ανάγκη συνεργασίας με την Περιφέρεια Κρήτης, προκειμένου να διεκδικηθεί ουσιαστική ενίσχυση για την απώλεια εισοδήματος των πληγέντων παραγωγών.

Κυρίαρχο ζήτημα για όλους αποτέλεσε η ανάγκη άμεσων και ουσιαστικών παρεμβάσεων σε επίπεδο υποδομών, με έμφαση στην κατασκευή έργων άρδευσης, μικροφραγμάτων, λιμνοδεξαμενών και ανασχετήρων, καθώς και στον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα, ώστε κάθε διαθέσιμη ποσότητα νερού να συλλέγεται και να αξιοποιείται.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ιδιομορφία της περιοχής της Βιάννου, όπου απαιτούνται σημαντικές ποσότητες νερού τόσο τον χειμώνα -λόγω της καλλιέργειας κηπευτικών -όσο και το καλοκαίρι, εξαιτίας της ελαιοκαλλιέργειας.

Στη συζήτηση τέθηκαν και επιμέρους ζητήματα, όπως το θέμα των εργατών γης, για το οποίο κρίθηκε αναγκαία η προώθηση νομοθετικών ρυθμίσεων, ώστε να διασφαλίζεται επάρκεια εργατικού δυναμικού, ιδιαίτερα σε περιόδους αιχμής, όπως το λιομάζωμα.

Ιδιαίτερος προβληματισμός εκφράστηκε για την τιμή του ελαιολάδου, η οποία σήμερα δεν καλύπτει ούτε το κόστος παραγωγής, ενώ ανησυχία προκαλεί και το ζήτημα της διακίνησης του προϊόντος.

Κατατέθηκε πρόταση για τη διαμόρφωση ενός συντονισμένου πλαισίου συνεργασίας μεταξύ της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Βιάννου και των ελαιοπαραγωγικών φορέων, με στόχο την αναζήτηση νέων αγορών και τη διάθεση του ελαιολάδου σε τιμές που θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των παραγωγών.

Παράλληλα, διατυπώθηκαν πιο εξειδικευμένες προτάσεις, τόσο προς την Πολιτεία όσο και προς τους ίδιους τους παραγωγούς, οι οποίοι καλούνται να υιοθετήσουν σύγχρονες καλλιεργητικές μεθόδους, βελτιωμένες πρακτικές άρδευσης και μέτρα που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της ελαιοκαλλιέργειας σε όλα τα στάδιά της.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη νέα ΚΑΠ, με την επισήμανση ότι οι ενισχύσεις δεν θα πρέπει να αποκλείουν παραγωγούς που δεν είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, δεδομένου ότι σημαντικό μέρος της παραγωγής ελαιολάδου προέρχεται από ετεροεπαγγελματίες. Τονίστηκε η ανάγκη δίκαιης κατανομής των ενισχύσεων, με έμφαση σε όσους καλλιεργούν ενεργά, καθώς και η παροχή κινήτρων για επενδύσεις σε υποδομές, εξοπλισμό και αναβάθμιση δικτύων, ιδιαίτερα για νέους αγρότες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στον τομέα της ελιάς.

Τέθηκε επίσης το ζήτημα της μείωσης των εισφορών του ΕΦΚΑ, οι οποίες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και επιβαρύνουν σημαντικά τους αγρότες.

Τέλος, συζητήθηκε και το θέμα του αγροτικού οδικού δικτύου, για το οποίο επισημάνθηκε η ανάγκη ουσιαστικής κρατικής μέριμνας, καθώς ο Δήμος αδυνατεί να ανταποκριθεί μόνος του στη συντήρηση του εκτεταμένου δικτύου.

Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, τονίστηκε ότι όλες οι θέσεις και τα συμπεράσματα θα αποτυπωθούν σε έγγραφο αίτημα, το οποίο θα αποσταλεί τόσο στην Περιφέρεια Κρήτης όσο και στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.