Πωλείται το πρώτο παγοποιείο του Ηρακλείου-Βιομηχανική κληρονομιά που χάνεται (φωτογραφίες)

Το Ηράκλειο διαθέτει αρκετά βιομηχανικά κτίρια κάποια εκ των οποίων βρήκαν νέες χρήσεις και συνεχίζουν να υπάρχουν και να γίνονται αντικείμενο θαυμασμού λόγω των μεγεθών και της αρχιτεκτονικής τους.

Η πλειοψηφία τους δεν είναι σε μέρη με δύσκολες προσβάσεις και μακριά από τον οικιστικό ιστό του Ηρακλείου αλλά σε κομβικά σημεία ακόμα και στη «βιτρίνα» της πόλης.

Είναι σημαντικό αυτά τα κτίρια να μην γκρεμίζονται γιατί αποτυπώνουν την ιστορία του Ηρακλείου και μας «μιλούν» για το ανεπτυγμένο παραγωγικά και οικονομικά παρελθόν του.

Βλέπετε για το Ηράκλειο του παρελθόντος δεν ήταν περίεργο να συναντήσεις ένα συσκευαστήριο σταφίδας στην παραλιακή λεωφόρο, ούτε ένα απεντομωτήριο στο λιμάνι, ούτε ένα ελαιοτριβείο, πρώην παγοποιείο  στον Κατσαμπά.

Σ’ αυτό το τελευταίο θα σταθούμε καθώς βρίσκεται προς πώλησης από τους σημερινούς ιδιοκτήτες του και είναι πολύ σημαντικό το να σωθεί το κτίσμα του και να παραδοθεί, με όποια διαφορετική και σύγχρονη χρήση στις επόμενες γενιές και κυρίως στη συνοικία που το φιλοξενεί.

Σήμερα αν περάσει κανείς από την οδό Καστοριάς, λίγες δεκάδες μέτρα μακριά από την Ικάρου, θα δει πνιγμένο στον κισσό το κουφάρι του πρώτου παγοποιείου του Ηρακλείου και μετέπειτα ελαιοτριβείου.

Το πέτρινο κτίσμα, με τη χοντρή και ισχυρή τοιχοποιία διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση και μόνο η οροφή του έχει καταρρεύσει.

Σε άλλες εποχές θα ήταν σίγουρα σήμα κατατεθέν για τη συνοικία του Κατσαμπά με τα κάτι παραπάνω από 600 τετραγωνικά μέτρα που καλύπτει.

Το αρχικό κτίσμα κατασκευάστηκε το 1914 και ήταν διώροφο.

Η ανέγερση του έγινε για να στεγάσει το πρώτο παγοποιείο του Ηρακλείου ιδιοκτησίας των αδελφών Μπαμιεδάκη.

Γι' αυτό και η αρχιτεκτονική του παρουσιάζει αρκετές ιδιαιτερότητες.

Το νερό που χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν τον πάγο το αντλούσαν από πηγάδι που υπάρχει μεταξύ της νοτιοδυτικής γωνίας του κτίσματος και του κεντρικού τμήματος του, το οποίο ακόμα είναι γεμάτο νερό.

Σκεφτείτε πως τότε ακόμα μετέφεραν χιόνι από τις σπηλαιώσεις του Ψηλορείτη και το πουλούσαν αντί πάγου στο Ηράκλειο γι’ αυτό και το συγκεκριμένο παγοποιείο δεν άντεξε τον ανταγωνισμό και έβαλε λουκέτο σε αυτή τη δραστηριότητα του.

Το ισόγειο του σήμερα, χωρίζεται σε τρεις αίθουσες με την νότια, που ήταν και η μεγαλύτερη, να είναι  εκείνη που φιλοξενούσε μέχρι πριν το τέλος της  δεκαετίας του 70 το ελαιοτριβείο.

Οι άλλες δυο αίθουσες στέγαζαν τις εγκαταστάσεις ενός αλευρόμυλου και έξι μεταλλικές δεξαμενές για την αποθήκευση του ελαιολάδου.

Στο κεντρικό παραλληλόγραμμο κτίσμα το ένα τρίτο περίπου ήταν υπερυψωμένο σε όροφο με αμφικλινή σκεπή που πλέον δεν υπάρχει.

Μετά από τα αδέλφια Μπαμιεδάκη, και αφού σταμάτησε να λειτουργεί ως παγοποιείο, το κτίριο πέρασε στην οικογένεια Μπανταλάκη και μετασκευάστηκε σε ελαιοτριβείο καλύπτοντας τις ανάγκες κοντινών περιοχών που είχαν ελαιοπαραγωγή.

Την περίοδο της Κατοχής εξαιτίας της ανατίναξης γερμανικού πλοίου με πυρομαχικά στο λιμάνι του Ηρακλείου, έπεσε η σκεπή του εργοστασίου από την έκρηξη. Έτσι ανακατασκευάστηκε όμως και πάλι από παρόμοια αιτία εξαιτίας παρακείμενης πυροβολαρχίας η σκεπή κατέρρευσε.

Τότε αποφασίστηκε να μην χρησιμοποιηθεί ξανά ο επάνω όροφος και να λειτουργεί μόνο στο ισόγειο το ελαιοτριβείο.

Κατά τη χρήση του ως χώρου παραγωγής λαδιού ο χώρος υπέστη εσωτερικές μεταβολές για την εγκατάσταση των μηχανημάτων του που σταδιακά άλλαζαν για να μπουν νεώτερης τεχνολογίας.

 Δυστυχώς τα περισσότερα εξ αυτών πουλήθηκαν όταν τελικά οι ιδιοκτήτες του αποφάσισαν να μην συνεχίσουν τη λειτουργία του.

Τα μόνα απομεινάρια από την τελευταία χρήση του είναι κάποιες μυλόπετρες, μια αντλία νερού, άλλη μια πιεστηρίου και κάποια μηχανήματα μικρότερης αξίας.

Το Συνοικιακό Συμβούλιο του Κατσαμπά θεωρεί πως το κτίσμα αυτό είναι διατηρητέο και κατάλληλο να χρησιμοποιηθεί κατά ένα μεγάλο τμήμα του ως μουσειακό ελαιοτριβείο με την προσθήκη μηχανημάτων που λείπουν και είναι εύκολο να βρεθούν σε άλλες περιοχές.

Το υπόλοιπο κτίσμα, λένε, μετά από εξαγορά του από το Δήμο Ηρακλείου στον οποίο και έχει γίνει σχετική πρόσταση, θα μπορούσε να φιλοξενήσει τα γραφεία του Πολιτιστικού Συλλόγου, μια βιβλιοθήκη και δραστηριότητες πολιτιστικών φορέων.

Υπήρξαν σκέψεις και για εγκατάσταση εκεί του ΚΑΠΗ της περιοχής.

Σε κάθε περίπτωση, και ανεξάρτητα από το είδος της χρήσης του  η ανακαίνιση του κτίσματος και η κατάλληλη διαμόρφωση του θα μπορούσε να δώσει προστιθέμενη αξία στη συνοικία αυτή του Ηρακλείου καθιστώντας το χώρο και πάλι σημείο αναφοράς για τον Κατσαμπά και τις γειτνιάζουσες συνοικίες του Πόρου και της Νέας Αλικαρνασσού και όχι μόνο.

Αυτή τη φορά μπορεί να μην είναι στο επίκεντρο  η παραγωγή προϊόντων προς κατανάλωση  αλλά ο πολιτισμός ή ότι άλλο αποφασιστεί πως μπορεί να στεγαστεί εκεί αρκεί να μην γκρεμιστεί και πάψει να υπάρχει αυτός ο σημαντικός κρίκος στην αλυσίδα των πολλών βιομηχανικών κτιρίων του Ηρακλείου.