Βία ανηλίκων – Ελένη Μαράκη-Μπελαδάκη: «Η οικογένεια είναι εκείνη που αποτελεί το πρότυπο συμπεριφοράς»

Ανησυχητικές διαστάσεις έχει λάβει τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο της βίας των ανηλίκων στην Ελλάδα, δημιουργώντας την ανάγκη για βαθύτερη κατανόηση των αιτιών αλλά και για αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις.

Ο παράγοντας με την μεγαλύτερη προγνωστική αξία για την ανήλικη παραβατικότητα είναι ο ρόλος της οικογένειας. Όπως προκύπτει από σχετικές μελέτες, τα παιδιά που συχνά εμπλέκονται σε βίαια περιστατικά έχουν βιώσει βία, αδικία ή παραμέληση από το οικογενειακό τους περιβάλλον.

Η εντεταλμένη Σύμβουλος Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης της Περιφέρειας Κρήτης, Ελένη Μαράκη-Μπελαδάκη μιλώντας στο newshub.gr υπογραμμίζει ότι η οικογένεια αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο πρότυπο συμπεριφοράς για ένα παιδί, καθώς εκεί λαμβάνει τα πρώτα του ερεθίσματα.

«Η βία είναι ένα εγγενές χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης. Ξέρουμε ότι από την ώρα που θα γεννηθεί ο άνθρωπος προσπαθεί να αμυνθεί, όμως υπάρχει και η εκπαίδευση, που ξεκινάει μέσα από το οικογενειακό περιβάλλον και επεκτείνεται κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του παιδιού μέσα στο εκπαιδευτικό πλαίσιο. Η βία μπορούμε να πούμε ότι βελτιώνεται κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου, με την μάθηση. Μαθαίνοντας τροποποιούμε την συμπεριφορά μας, προσαρμοζόμαστε στο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο ζούμε. Η πρώτη κοινωνικοποίηση και ο πρώτος κοινωνικοποιητικός φορέας είναι το οικογενειακό περιβάλλον. Η οικογένεια είναι εκείνη που αποτελεί το πρότυπο συμπεριφοράς», αναφέρει η κα Μαράκη - Μπελαδάκη.

Ο ρόλος του σχολείου

Την ίδια ώρα κρίσιμο ρόλο διαδραματίζει και το σχολείο, αφού ένα υποστηρικτικό σχολικό περιβάλλον μπορεί να αποτρέψει φαινόμενα βίας και να προάγει την ανάπτυξη υγιών σχέσεων.

Όπως τονίζει εντεταλμένη Σύμβουλος Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης της Περιφέρειας Κρήτης, Ελένη Μαράκη-Μπελαδάκη, το σχολείο έρχεται να ενισχύσει τις ήδη ανεπτυγμένες θετικές συμπεριφορές και να διορθώσει τυχόν αρνητικές, καθώς κάθε παιδί εισέρχεται στην εκπαίδευση έχοντας ήδη αναπτύξει προσωπικότητα και δεξιότητες συμπεριφοράς.

«Εγώ προσωπικά δεν χαρακτηρίζω την βία σε παιδικές ηλικίες ως bullying, γιατί μιλάμε για κάποιες αποκλίνουσες συμπεριφορές. Αυτές οι συμπεριφορές έχουν να κάνουν με πάρα πολλά στοιχεία και χαρακτηριστικά του ανθρώπου σε σχέση με το πλαίσιο που μεγαλώνει. Άρα εμείς θα πρέπει, έχοντας υποστήριξη από τις ειδικότητες που υπάρχουν τώρα, να εμβαθύνουμε στο οικογενειακό περιβάλλον και στο ίδιο το άτομο. Πρέπει να δούμε που, πως και με τι συμπεριφορές μεγαλώνει και τι προβλήματα υπάρχουν, για να δούμε γιατί έρχεται το παιδί στο σχολείο έχοντας κάποιες αρνητικές συμπεριφορές», υποστηρίζει η εντεταλμένη Σύμβουλος Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης της Περιφέρειας Κρήτης.

Ο ρόλος της οικογένειας

Για να είναι ουσιαστική η προσπάθεια του σχολείου απαιτείται συνεργασία και με τα υπόλοιπα περιβάλλοντα στα οποία μεγαλώνει ένα παιδί, διότι σε διαφορετική περίπτωση η αποτελεσματικότητα των μέτρων περιορίζεται.

Παρά τις δράσεις της Περιφέρειας Κρήτης και των διευθύνσεων των σχολείων για ενημέρωση μαθητών και γονέων, ένα παιδί που δεν μεγαλώνει σε υγιές οικογενειακό περιβάλλον, επιστρέφοντας στο σπίτι του εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις ίδιες προκλήσεις.

Είναι γνωστό ότι τα παιδιά μεγαλώνουν και κοινωνικοποιούνται μιμούμενα τους ενήλικες. Μιμούνται τόσο τις θετικές όσο και τις αρνητικές συμπεριφορές, τις πεποιθήσεις και τις στάσεις των γονιών τους, ως τρόπο μάθησης και κοινωνικής ανάπτυξης.

«Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε περιβάλλον που μιλάνε τα όπλα αντί για τις λέξεις, μιλάνε οι επιθετικές συμπεριφορές αντί για την τέχνη, τη μουσική ή το παραμύθι που είναι ένα από τα πολύ σημαντικά παιδαγωγικά εργαλεία και διδάσκει όλα αυτά τα στοιχεία που πρέπει να πολεμήσει ο άνθρωπος για να ζήσει καλύτερα. Ένα σπίτι που δεν διαβάζει, που ασχολείται μόνο με την εικόνα στο τηλέφωνο ή στο τάμπλετ, που αδιαφορεί για το παιδί του και δεν συζητάει, δεν ενδιαφέρεται, αλλά είναι μέσα σε ένα άγχος. Όταν είμαστε εκνευρισμένοι και μιλάμε στα παιδιά απότομα, αυτό θα εισπράξουν και την επόμενη ημέρα εκείνα θα μιλήσουν άσχημα», τονίζει η κα Μαράκη - Μπελάδάκη.

Οι ενήλικες χρειάζεται να καλλιεργούν τη δική τους συμπεριφορά και να αξιολογούν καθημερινά τον εαυτό τους, ώστε να αποτελούν το παράδειγμα που θα ήθελαν να ακολουθήσουν τα παιδιά τους. «Εμείς οι μεγάλοι να φτιάξουμε τη συμπεριφορά μας, να κοιταζόμαστε καθημερινά στον καθρέπτη, για να δούμε τα παιδιά μας έτσι όπως θα τα θέλαμε».

«Ένα παιδί από την ηλικία 0 έχει ανάγκη από αγάπη, ασφάλεια, υποστήριξη, εμπιστοσύνη και αποδοχή. Να μην νιώθει μειονεκτικά για κάτι που μπορεί να μην θεωρεί τέλειο, να μάθει να μην επιθυμεί πράγματα που δεν έχει, να βάζει στόχους και να τους πετυχαίνει εφόσον προσπαθεί, να εξωτερικεύει τα συναισθήματά του. Όλα αυτά μαθαίνονται μέσα στην οικογένεια, με συζήτηση. Ένα περιβάλλον που δεν θα είναι παραβατικό και επιθετικό, αλλά αγαπητικό, αυτό είναι το περιβάλλον που βοηθάει τα παιδιά μας να μεγαλώσουν σωστά» αναφέρει η κα Μαράκη - Μπελαδάκη.

Οι θύτες είναι και αυτοί θύματα

«Οι θύτες είναι πάντα αδύναμα παιδιά τα οποία προσπαθούν να γίνουν το επίκεντρο της συζήτησης ή ο πυρήνας ενός περιστατικού», τονίζει η εντεταλμένη Σύμβουλος Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης της Περιφέρειας Κρήτης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για άτομα τα οποία σε μικρή ηλικία διακατέχονται από τεταμένα αρνητικά συναισθήματα.

Στην εφηβική ηλικία, που θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη και ευαίσθητη μεταβατική περίοδος, η ανεπαρκής ή η λανθασμένη διαχείριση από την πλευρά των γονιών, μπορεί να ωθήσει το παιδί σε αποκλίνουσες συμπεριφορές.

Όπως αναφέρει η κα  Μαράκη-Μπελαδάκη, οι συμπεριφορές αυτές δεν περιορίζονται στη βία κατά άλλων ατόμων αλλά και στην υιοθέτηση οπαδικών συμπεριφορών, στη χρήση ουσιών και στην παραβατικότητα.

«Όταν ένα παιδί πλησιάζει στην εφηβεία βιώνει εκρήξεις μέσα του (ορμονικές και ψυχολογικές), όλα αυτά του δημιουργούν μια διόγκωση. Αν οι γονείς δεν είμαστε προετοιμασμένοι να διαχειριστούμε μια τέτοια κατάσταση, είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν συγκρούσεις και μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον και το παιδί θα βρει ¨θεραπεία¨ κάπου αλλού. Και δεν είναι πάντα το να χτυπήσει κάποιο άλλο παιδί. Είναι ουσίες, είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, είναι επιθετικές ή παραβατικές συμπεριφορές, προκειμένου να εκφράσει αυτά τα οποία δεν μπορεί να εκφράσει κάπου αλλού».

Σύμφωνα με την εντεταλμένη Σύμβουλο Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης της Περιφέρειας Κρήτης, Ελένη Μαράκη-Μπελαδάκη, η αναζήτηση της ταυτότητας ενός ατόμου κατά την εφηβική ηλικία είναι πάρα πολύ κρίσιμη.

«Ένα παιδί που βλέπει ότι μεγαλώνοντας δεν ανήκει σε αυτή την ομάδα της οικογένειας που θα ήθελε να είναι μέρος της, η οικογένεια δηλαδή δεν το προστατεύει, δεν το αγκαλιάζει, δεν το αγαπάει θα ψάξει να βρει που θα ανήκει. Η αναζήτηση της ταυτότητας σε αυτή την ηλικία είναι πάρα πολύ κρίσιμη. Οπότε απορρίπτει την ταυτότητα της οικογένειας για να ενταχθεί σε κάποιες ομάδες», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Διαβάστε επισης:

Σχολικός εκφοβισμός - Ελένη Μαράκη Μπελαδάκη: «Ακόμα και ένα περιστατικό να είναι, μας ανησυχεί»