ΑΑΔΕ: Από σήμερα AI και Big Data στους φορολογικούς ελέγχους

Σε ένα μοντέλο όπου η επιλογή των υποθέσεων προς έλεγχο θα στηρίζεται όλο και περισσότερο στα δεδομένα που ήδη διαθέτει για κάθε φορολογούμενο περνά από σήμερα (24.8.2026) η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), βάζοντας AI, Big Data και εργαλεία ανάλυσης κινδύνου στον πυρήνα της νέας ψηφιακής της δομής.

Η λειτουργική αλλαγή για την ΑΑΔΕ δεν περιορίζεται στην προσθήκη της AI σε ορισμένες εφαρμογές, καθώς στόχος είναι οι πληροφορίες από το myDATA και τα υπόλοιπα πληροφοριακά συστήματα να συνδυάζονται ώστε ο ελεγκτικός μηχανισμός να εντοπίζει νωρίτερα ασυνήθιστες συναλλαγές, αποκλίσεις και φορολογικές συμπεριφορές που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο.

Έτσι, από σήμερα τίθεται σε λειτουργία η νέα Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Υπηρεσιών και Συστημάτων, η οποία αντικαθιστά τη Γενική Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Η οργανωτική αλλαγή είχε αποφασιστεί από τον Ιούνιο, με ημερομηνία εφαρμογής την 24η Αυγούστου, και συγκεντρώνει σε μία δομή ψηφιακές υπηρεσίες, πληροφοριακά συστήματα, δεδομένα και τεχνολογικές υποδομές.

Το βασικό στοιχείο είναι ότι η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να περάσει από τη λογική του ελέγχου μιας υπόθεσης αφού εμφανιστεί το πρόβλημα σε ένα σύστημα που θα υποδεικνύει εκ των προτέρων πού υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες φορολογικής παράβασης.

Το myDATA ως πηγή για τις νέες διασταυρώσεις

Στη νέα αρχιτεκτονική, ιδιαίτερο βάρος αποκτά το myDATA, καθώς τα ηλεκτρονικά βιβλία δίνουν στην ΑΑΔΕ συνεχή εικόνα για έσοδα, έξοδα και συναλλαγές επιχειρήσεων και επαγγελματιών.

Η νέα δομή προβλέπει ότι τα δεδομένα μπορούν να εξετάζονται όχι μόνο αυτοτελώς αλλά και σε συνδυασμό με πληροφορίες από διαφορετικές βάσεις, ώστε να αναζητούνται ασυμφωνίες και μοτίβα που δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν με έναν συμβατικό έλεγχο. Μεταξύ των δυνατοτήτων που εντάσσονται στον σχεδιασμό είναι οι διασταυρώσεις στοιχείων του myDATA, η δημιουργία προφίλ φορολογικής συμπεριφοράς και η αξιοποίηση ιστορικών δεδομένων παραβατικότητας ανά κλάδο και γεωγραφική περιοχή.

Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι μία επιχείρηση δεν θα αξιολογείται μόνο με βάση μία μεμονωμένη δήλωση ή ένα παραστατικό. Η εικόνα μπορεί να σχηματίζεται από τη σχέση δηλωμένων εσόδων και εξόδων, τη συμπεριφορά προηγούμενων ετών, τις συναλλαγές που έχουν περάσει στα ηλεκτρονικά βιβλία και άλλα στοιχεία που βρίσκονται στη διάθεση της φορολογικής διοίκησης.

Η ίδια η ΑΑΔΕ έχει θέσει ως στόχο τη συστηματικότερη χρήση Big Data analytics και εργαλείων ανάλυσης κινδύνου για την πρόβλεψη κινδύνων, την καλύτερη στόχευση των ελέγχων και την αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Από τους μαζικούς στους στοχευμένους ελέγχους

Η μεγαλύτερη αλλαγή βρίσκεται επομένως στον τρόπο με τον οποίο θα δημιουργούνται οι λίστες ελέγχου. Αντί η επιλογή να στηρίζεται αποκλειστικά σε γενικά κριτήρια ή σε εκ των υστέρων ευρήματα, τα ψηφιακά εργαλεία θα μπορούν να βαθμολογούν τον κίνδυνο και να αναδεικνύουν υποθέσεις που αποκλίνουν από τη συνήθη οικονομική συμπεριφορά.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η αναζήτηση ύποπτων συναλλαγών, ο εντοπισμός δραστηριότητας από πρόσωπα που δεν έχουν δηλώσει σωστά την επαγγελματική τους κατάσταση, η ανάλυση οφειλετών και η αποτύπωση τάσεων παραβατικότητας σε βάθος χρόνου.

Παράλληλα, η νέα Γενική Διεύθυνση δεν αφορά μόνο τους ελέγχους. Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να αξιοποιήσει τις ίδιες τεχνολογικές υποδομές για περισσότερες πλήρως ψηφιακές υπηρεσίες, ταχύτερες συναλλαγές με πολίτες και επιχειρήσεις και μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα με άλλους φορείς του Δημοσίου, ενώ στο οργανωτικό μοντέλο περιλαμβάνεται και ισχυρότερη προστασία των πληροφοριακών συστημάτων και των δεδομένων.