Δασμοί: Το κάθε άλλο παρά μυστικό όπλο σε έναν πόλεμο 3 τρισ. δολαρίων

Κάθε χρόνο, οι Ηνωμένες Πολιτείες εισάγουν προϊόντα συνολικής αξίας 3 τρισ. δολαρίων. Αυτά επιτρέπουν στον εκλεγμένο πρόεδρο Donald Trump να χρησιμοποιεί τους δασμούς σαν ένα –όχι και τόσο μυστικό- όπλο. Γνωρίζοντας ότι κάποιες οικονομίες απλά δεν αντέχουν να χάσουν τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ, ο επόμενος ένοικος του Λευκού Οίκου χρησιμοποιεί την απειλή των δασμών για να πιέσει συμμάχους αλλά και αντιπάλους να αντιμετωπίσουν θέματα από τη διακίνηση ναρκωτικών έως την παράνομη μετανάστευση και τις απειλές προς την κυριαρχία του δολαρίου.  

Ο Trump ουδέποτε έκρυψε την αγάπη του για τους δασμούς. Κάποτε είχε αποκαλέσει τον εαυτό του «Tariff Man» (Άνδρα των Δασμών), ενώ πρόσφατα είχε πει ότι οι δασμοί είναι «το καλύτερο πράγμα που εφευρέθηκε ποτέ».

Για εκείνον είναι ένα εργαλείο σε μια στρατηγική υψηλού ρίσκου αλλά και πιθανώς υψηλών κερδών, με το οποίο πιέζει τις άλλες χώρες, αναγκάζοντάς τις να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ασφαλώς, η επιβολή δασμών συνεπάγεται ακριβότερες τιμές για τα προϊόντα στις ΗΠΑ, σε μία εποχή που οι Αμερικανοί ήδη δυσκολεύονται λόγω του υψηλού κόστους ζωής. Όμως αυτό δεν συγκρίνεται με την απειλή που αντιμετωπίζουν κάποιες οικονομίες εάν χάσουν τη δυνατότητα να πουλάνε τα προϊόντα τους στις ΗΠΑ.

«Εάν εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε εμπόριο με το Μεξικό, θα επιβιώσουμε. Αλλά θα είναι το τέλος του κόσμου για το Μεξικό. Αυτό μας δίνει διαπραγματευτική ισχύ. Και αυτό είναι το παν όταν διαπραγματεύεσαι», λέει στο CNN ο Stephen Moore, που διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος στην πρώτη θητεία του Trump. Ο ίδιος ήταν φανατικός υποστηρικτής του ελεύθερου εμπορίου, αλλά πείστηκε από τον Trump ότι οι δασμοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν διαπραγματευτικό όπλο. «Είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι, αλλά μπορεί να δουλέψει», λέει.

«Στην πρώτη του θητεία, ο πρόεδρος Trump επέβαλε δασμούς κατά της Κίνας, οι οποίοι δημιούργησαν θέσεις εργασίας, πυροδότησαν επενδύσεις και  δεν οδήγησαν σε πληθωρισμό. Ο πρόεδρος Trump θα εργαστεί γρήγορα για να διορθώσει και να αποκαταστήσει μια οικονομία η οποία θα δίνει προτεραιότητα στους Αμερικανούς εργαζόμενους, φέρνοντας πίσω θέσεις εργασίας μέσω του re-shoring, μειώνοντας τον πληθωρισμό, αυξάνοντας τους πραγματικούς μισθούς, μειώνοντας τη ρύθμιση και απελευθερώνοντας την αμερικανική ενέργεια», είπε στο CNN η Karoline Leavitt, εκπρόσωπος της μετάβασης Trump-Vance.

«(Οι δασμοί) μπορεί να είναι αποτελεσματικοί, αλλά πρέπει να είναι μια πιστευτή απειλή και πρέπει να είναι μεγάλοι. Έχει ρίσκο», λέει η Christine McDaniel, αξιωματούχος για το εμπόριο υπό τον πρώην πρόεδρο George W. Bush.

Για παράδειγμα, η απειλή του Trump για δασμούς 25% σε όλες τις εισαγωγές από τον Καναδά, τράβηξε αμέσως την προσοχή της Οττάβα. Μέσα σε λίγες μέρες, ο Καναδός πρωθυπουργός Justin Trudeau φωτογραφήθηκε στο Mar-a-Lago, όπου, όπως είπε, είχε μία «άριστη συζήτηση» με τον Trump. Δεν έκανε, βέβαια, αναφορά στο αστείο του Trump ότι ο Καναδάς θα πρέπει να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ εάν δεν μπορεί να αντέξει τους αμερικανικούς δασμούς.

Κατά την πρώτη του θητεία, ο Trump απείλησε να επιβάλει δασμούς στα εισαγόμενα αυτοκίνητα, καταφέρνοντας να τραβήξει την προσοχή της Ιαπωνίας, της οποίας η οικονομία εξαρτάται σημαντικά από τις πωλήσεις αυτοκινήτων στην αμερικανική αγορά. Αργότερα, ο Trump κατέληξε σε συμφωνία με το Τόκιο, καταφέρνοντας να ανοίξει την ιαπωνική αγορά για τα αμερικανικά γεωργικά προϊόντα. «Ήταν ένα win-win», λέει η McDaniel, προσθέτοντας βέβαια ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο η συμφωνία αυτή χρειαζόταν ήταν γιατί ο Trump απέσυρε τις ΗΠΑ από την Trans-Pacific Partnership, προκαλώντας μια μεγάλη ζημιά για την αμερικανική γεωργία.

Το CNN εκτιμά ότι στη δεύτερη θητεία του, ο Trump θα χρησιμοποιήσει τους δασμούς –ή έστω την απειλή για δασμούς- για να πιέσει το Μεξικό, τον Καναδά, την Κίνα ή άλλες χώρες να αντιμετωπίσουν ζητήματα όπως η διακίνηση ναρκωτικών.

Όμως κάποιες φορές, οι παραχωρήσεις τις οποίες υπόσχονται οι άλλες χώρες για να αντικρούσουν την απειλή του Trump, δεν υλοποιούνται στο ακέραιο. Η Κίνα, για παράδειγμα, αγόρασε 200 δισ. δολάρια λιγότερα  αμερικανικά αγροτικά προϊόντα από ό,τι είχε συμφωνήσει με τον Trump το 2019. Όμως η συμφωνία αυτή επέτρεψε στον Trump να διαφημίσει τις διαπραγματευτικές του ικανότητες, όταν κλείστηκε. Σύμφωνα με κάποιες φωνές, όλα αυτά είναι απλά ένα μεγάλο σόου, που την ίδια στιγμή απειλεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη φίλων και συμμάχων των ΗΠΑ.

Ακόμα και οι δασμοί που στοχεύουν να προστατεύσουν τα αμερικανικά εργοστάσια και τις θέσεις εργασίας τους  δεν έχουν τόσο ξεκάθαρο όφελος για τις ΗΠΑ. Γιατί μπορεί να «αγοράζουν» χρόνο για κάποιες βιομηχανίες, αλλά τελικά το πετυχαίνουν σε βάρος του καταναλωτή, ο οποίος πληρώνει περισσότερα. Αργά ή γρήγορα, η παγκόσμια πραγματικότητα έρχεται να καταργήσει αυτές τις θέσεις εργασίας, οι οποίες έτσι και αλλιώς ίσως να έπρεπε να καταργηθούν, γιατί δεν πληρώνουν ιδιαιτέρως καλά, σημειώνουν οικονομολόγοι.

Σε ό,τι αφορά τους δασμούς του 100% με τους οποίους ο Trump απείλησε τις χώρες BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Ν. Αφρική) εάν δεν εγκαταλείψουν τις προσπάθειές τους για ένα νόμισμα που θα ανταγωνιστεί το δολάριο, αυτοί άφησαν πολλούς ειδικούς να απορούν, αφού όπως επισημαίνουν, η κυριαρχία του αμερικανικού νομίσματος δεν φαίνεται να κινδυνεύει πραγματικά.

Ανεξάρτητα από τη λογική πίσω από τους δασμούς, το CNN προειδοποιεί ότι υπάρχει κίνδυνος η όλη κατάσταση να ξεφύγει από τον έλεγχο, πυροδοτώντας πληθωρισμό, τρομάζοντας το χρηματιστήριο και προκαλώντας έναν κανονικό εμπορικό πόλεμο, στην περίπτωση αντιποίνων. Άλλωστε, η ιστορία έχει δείξει πως όλα αυτά μπορεί να έχουν κακό τέλος, όπως φάνηκε τη δεκαετία του 1930, όταν οι αμερικανικοί δασμοί και τα αντίποινα σε αυτούς επιδείνωσαν τη Μεγάλη Ύφεση.

moneyreview.gr