Ισπανία: Η στεγαστική κρίση αυξάνει τους άστεγους ενώ ο τουρισμός ανθεί

Ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός Ισπανών βρίσκεται εκτός αγοράς ακινήτων και εκτός κατοικίας, εν μέσω έλλειψης κοινωνικής στέγασης και κανονισμών που αποτρέπουν τις μακροχρόνιες μισθώσεις.

Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί από την έκρηξη των παραθεριστικών μισθώσεων σε πλατφόρμες όπως η Airbnb και η Booking.com, η οποία έχει προκαλέσει κύμα διαμαρτυριών σε όλη τη χώρα τις τελευταίες εβδομάδες και εναντίον του υπερτουρισμού.

Ο αριθμός των αστέγων έχει αυξηθεί κατά 24% από το 2012, σε 28.000 άτομα, σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές, ενώ, σύμφωνα με έκθεση της Τράπεζας της Ισπανίας, περίπου το 45% των ανθρώπων που ζουν σε ενοικιαζόμενες κατοικίες κινδυνεύουν από τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη.

Η έλλειψη στέγης έχει αυξηθεί σημαντικά σε όλη την Ευρώπη την τελευταία δεκαετία αλλά η έκταση του προβλήματος στην Ισπανία συγκαλύπτεται από τους νέους Ισπανούς που επιλέγουν να ζουν με τους γονείς τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Περισσότερο από το 60% των νέων 18-34 ετών ζουν στην οικογενειακή εστία και η Ισπανία είχε το ταχύτερο ποσοστό αύξησης των νέων που ζουν με τους γονείς τους μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών μεταξύ 2008 και 2022.

Το απόθεμα κοινωνικών κατοικιών της Ισπανίας είναι μόλις το 1,5% του συνόλου των κατοικιών σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 9%, προστίθεται στην έκθεση.

Ο ανταγωνισμός για διαμερίσματα προς ενοικίαση από ιδιώτες είναι έντονος. Περίπου 40 άτομα απαντούν σε κάθε αγγελία που βγαίνει στην αγορά της Μαδρίτης, σύμφωνα με τον ιστότοπο για τις αγγελίες ακινήτων Idealista.

Το τρέχον σχέδιο της σοσιαλιστικής κυβέρνησης για τη δημόσια στέγαση θα προσθέσει 184.000 μονάδες τα επόμενα τρία χρόνια. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε τον Μάιο ότι θα ήθελε το απόθεμα κοινωνικών κατοικιών να φτάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κατά τη διάρκεια της θητείας του που λήγει το 2027.

Αλλά η Τράπεζα της Ισπανίας εκτιμά ότι απαιτούνται επιπλέον 1,5 εκατομμύριο περισσότερες κατοικίες για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος.

Ο ετήσιος ρυθμός κατασκευής κατοικιών των 90.000 μονάδων δεν επαρκεί για να καλυφθεί η αύξησης της ζήτησης και είναι πολύ χαμηλότερος από τις 650.000 κατοικίες που κατασκευάστηκαν το 2008, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.

Η υπουργός Στέγασης Isabel Rodriguez δήλωσε την Τρίτη ότι η κυβέρνηση έχει αρχίσει να επεξεργάζεται ένα νέο σχέδιο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Για να καλύψουν μέρος του κενού που άφησε το κράτος, οι φιλανθρωπικές οργανώσεις στρέφονται σε ιδιωτικά κεφάλαια – ακόμη και αν πρόκειται για ένα κλάσμα αυτού που απαιτείται.

Το Techo είναι ένα κοινωνικό επενδυτικό ταμείο που παρέχει ενοικιαζόμενες κατοικίες σε φιλανθρωπικές ομάδες που ασχολούνται με τους άστεγους και το οποίο τον Απρίλιο εισήχθη στο ισπανικό χρηματιστήριο με την υποστήριξη 33 επιχειρηματικών εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των παγκόσμιων εταιρειών EY και CBRE Group.  

Η Techo διαθέτει περίπου 230 διαμερίσματα και συνεργάζεται με 50 ΜΚΟ που χρεώνουν ενοίκιο 30% κάτω από τις τιμές της αγοράς. Για τους επενδυτές είναι μια ευκαιρία να εξασφαλίσουν μια απόδοση και παράλληλα να ενισχύσουν τη βαθμολογία τους για το περιβάλλον, την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση (ESG), δήλωσε η Blanca Hernandez, πρόεδρος της εταιρείας επενδύσεων σε ακίνητα.

Μια άλλη φιλανθρωπική οργάνωση, η Hogar Si, νοικιάζει 400 διαμερίσματα σε άστεγους. Πριν από δύο χρόνια άρχισε να αναζητά επενδυτές για να αγοράσει ορισμένα από αυτά τα διαμερίσματα ως έναν τρόπο μείωσης του κόστους.

Ο José Manuel Caballol, επικεφαλής του ιδρύματος Hogar Si, δήλωσε ότι η στεγαστική κρίση απαιτεί ένα μείγμα ιδιωτικών και δημόσιων πρωτοβουλιών για το κοινωνικό ενοίκιο.

Μεγάλες πόλεις όπως η Μαδρίτη πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν τη μετακίνηση από την ύπαιθρο προς τα αστικά κέντρα όπου υπάρχουν θέσεις εργασίας, δήλωσε ο Diego Lozano, διευθύνων σύμβουλος της υπηρεσίας στέγασης της πόλης.

Μέχρι και 48.000 άνθρωποι βρίσκονται σε λίστα αναμονής για κοινωνική στέγαση στη Μαδρίτη. Ο Lozano δήλωσε ότι η πόλη εργάζεται για να τριπλασιάσει σχεδόν το απόθεμα κοινωνικών κατοικιών σε 15.000 μέχρι το 2030, αλλά παραδέχθηκε ότι και αυτό δεν θα καλύψει τη ζήτηση.

Κατηγόρησε επίσης έναν πρόσφατο νόμο που σχεδιάστηκε για την προστασία των δικαιωμάτων των ενοικιαστών, επιτρέποντας σε ευάλωτα άτομα να παραμείνουν σε ένα ακίνητο για έως και δύο χρόνια χωρίς να πληρώνουν ενοίκιο, γεγονός που, όπως είπε, είχε σοβαρό αντίκτυπο στους ιδιοκτήτες που σταθμίζουν τις μακροχρόνιες μισθώσεις.

Οι ιδιοκτήτες απαιτούν από τους ενοικιαστές εγγυήσεις για την καταβολή του ενοικίου που οι φτωχότεροι δεν μπορούν να παρέχουν, σύμφωνα με τρεις ΜΚΟ.

Άλλοι στρέφονται στην επικερδή αγορά βραχυχρόνιων μισθώσεων που δεν διέπεται από τους ίδιους κανονισμούς. Η προσφορά μακροχρόνιων μισθώσεων μειώθηκε κατά 15% μέσα σε ένα χρόνο, ενώ οι βραχυχρόνιες μισθώσεις κυρίως για τουρίστες αυξήθηκαν κατά 56% το έτος έως τον Μάρτιο, σύμφωνα με την Idealista.

Η κρίση είναι τόσο οξεία που οι ισπανικές πόλεις προσπαθούν να περιορίσουν ή να καταργήσουν σταδιακά τα διαμερίσματα διακοπών. Στο Κάντιθ, η Eva Orihuela προσχώρησε σε ένα τοπικό κίνημα για την απαγόρευση των παραθεριστικών διαμερισμάτων, αφού η 88χρονη μητέρα της Maria αντιμετώπισε επικείμενη έξωση πριν η τοπική ποδοσφαιρική ομάδα παρέμβει για να αγοράσει το σπίτι της και να το εκμισθώσει σε αυτήν με το ίδιο ενοίκιο.

Reuters