Ναυτιλιακό χάος στον Περσικό Κόλπο: Εκτοξεύονται ναύλα, μπλοκάρονται φορτία

Οι εταιρείες προειδοποιούν για έντονες καθυστερήσεις και πρόσθετα κόστη, καθώς οι ναυτιλιακές γραμμές στρέφονται σε εναλλακτικές χερσαίες διαδρομές για να αποσυμφορήσουν τα δρομολόγια που έχουν επηρεαστεί από το σχεδόν κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ.

Αποστολές προς τη Μέση Ανατολή, που είχαν ξεκινήσει στις αρχές του πολέμου με το Ιράν, παραμένουν εγκλωβισμένες σε λιμάνια ακόμη και σε χώρες όπως η Ινδία και η Μοζαμβίκη, με τις επιχειρήσεις να επιβαρύνονται με σημαντικά επιπλέον κόστη, παρά τις προσπάθειες μεγάλων ναυτιλιακών ομίλων να προσαρμόσουν τις διαδρομές.

Τα ναύλα στη γραμμή Σαγκάη–Περσικός Κόλπος και Ερυθρά Θάλασσα έχουν εκτιναχθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα αυτή την εβδομάδα, ξεπερνώντας ακόμη και τα ρεκόρ της περιόδου της πανδημίας Covid-19.

Το κόστος μεταφοράς ενός εμπορευματοκιβωτίου 20 ποδών (TEU) στη συγκεκριμένη γραμμή αυξήθηκε από περίπου 980 δολάρια πριν από την έναρξη του πολέμου σε 4.131 δολάρια για την εβδομάδα έως τις 15 Μαΐου, σύμφωνα με στοιχεία της Clarksons Research. Κατά την πανδημία, το ανώτατο επίπεδο είχε φτάσει τα 3.960 δολάρια ανά TEU το 2021.

Η αύξηση αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στο υψηλότερο κόστος καυσίμων, αλλά και στην ανάγκη εξασφάλισης επαρκούς δυναμικότητας για οδική μεταφορά φορτίων.

Ο Βίνσεντ Κλερκ, επικεφαλής της Maersk, της δεύτερης μεγαλύτερης εταιρείας εμπορευματοκιβωτίων παγκοσμίως, δήλωσε ότι έχει κινητοποιηθεί «σημαντικός στόλος φορτηγών». Όπως ανέφερε, η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ έχουν διευκολύνει τη διέλευση μεγάλου αριθμού φορτηγών από το Ιράκ, την Ιορδανία αλλά και την Τουρκία.

Οι μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες, όπως οι MSC, Maersk, CMA CGM και Hapag-Lloyd, έχουν δημιουργήσει οδικούς διαδρόμους μεταφοράς από λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Ομάν, όπως το Yanbu, το King Abdullah στη Σαουδική Αραβία και το Fujairah στα ΗΑΕ, προς κόμβους όπως το Dammam, η Basra και το Jebel Ali, το μεγαλύτερο λιμάνι της περιοχής.

Ωστόσο, τα φορτηγά καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος της δυναμικότητας που παρείχαν τα μεγάλα πλοία εμπορευματοκιβωτίων, τα οποία εξυπηρετούσαν την περιοχή μέσω του Στενού του Ορμούζ, το οποίο έχει ουσιαστικά τεθεί εκτός λειτουργίας για τη ναυσιπλοΐα από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Η διέλευση πλοίων έχει περιοριστεί δραστικά, με λίγες μόνο διελεύσεις ημερησίως, έναντι περίπου 135 πριν από την κρίση, ενώ περίπου 38 πλοία έχουν δεχθεί επίθεση.

Οι εμπορικές ροές προς τον Περσικό Κόλπο έχουν μειωθεί κατά 60% έως 80%, ενώ σύμφωνα με παράγοντες της ναυτιλίας, πολλά λιμάνια δίνουν πλέον προτεραιότητα σε βασικά αγαθά όπως τρόφιμα και φάρμακα.

Ο ινδικός όμιλος Tata ανέφερε ότι προϊόντα όπως τσάι, αλάτι και όσπρια για τη Μέση Ανατολή διοχετεύονται πλέον μέσω λιμανιών όπως η Τζέντα και το Khorfakkan, με στη συνέχεια οδική μεταφορά στην ενδοχώρα.

Όπως σημείωσε ο Tony Stubbs της Tata Consumer Products, οι χρόνοι μεταφοράς έχουν αυξηθεί αισθητά και παρατηρείται συμφόρηση σε περιφερειακά λιμάνια, με καθυστερήσεις που μπορεί να φτάσουν έως και τις 60 ημέρες.

Τα ναύλα σε ορισμένες γραμμές του Κόλπου έχουν υποχωρήσει από τα αρχικά υψηλά, καθώς η ζήτηση έχει μειωθεί. Οι τιμές από τη Σαγκάη προς το Jebel Ali, για παράδειγμα, είχαν εκτιναχθεί σε πάνω από 8.000 δολάρια ανά εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών, αλλά πλέον κινούνται γύρω στα 5.700 δολάρια, σύμφωνα με το Freightos.

Ο Christian Wendel της Hexagon Group τόνισε ότι ειδικά για τα λιπάσματα η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς τα φορτία είναι πολύ μεγάλα (30.000–50.000 τόνοι), ενώ τα φορτηγά μπορούν να μεταφέρουν περίπου 30 τόνους το καθένα.

«Από πλευράς logistics, είναι πραγματικός εφιάλτης», ανέφερε.

Η Suzie Skipper της Argus σημείωσε ότι στη Σαουδική Αραβία εταιρείες όπως οι SABIC Agri-Nutrients και Maaden μεταφέρουν ουρία για παραγωγή λιπασμάτων με οδικές διαδρομές διάρκειας 14–15 ωρών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Argus, αυτό αυξάνει το κόστος μεταφοράς κατά 80–90 δολάρια ανά τόνο.

Τέλος, επισημαίνεται ότι η διαθέσιμη χωρητικότητα στα λιμάνια που χρησιμοποιούνται ως κόμβοι για τις χερσαίες μεταφορές είναι περιορισμένη, γεγονός που δημιουργεί μεγάλες καθυστερήσεις και συσσώρευση φορτίων, η εκκαθάριση των οποίων μπορεί να απαιτήσει πολλούς μήνες.

FT