«Βαρίδι» 2,9 εκατ. προβληματικά δάνεια που κατέχουν servicers

Οι τράπεζες μπορεί να «καθάρισαν», αλλά η κοινωνία δεν έχει ακόμη καθαρίσει από την κληρονομιά της κρίσης. Αυτή είναι η εικόνα που μεταφέρει το ΔΝΤ στην έκθεσή του με τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του χρηματοπιστωτικού τομέα της Ελλάδας –η πρώτη μετά το 2006– διαπιστώνοντας ότι το τραπεζικό σύστημα έχει αφήσει πίσω του την εποχή της κρίσης, οι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα είναι περιορισμένοι και παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή παραμένουν διαχειρίσιμοι.

Ωστόσο, η «νέα κανονικότητα» των τραπεζών δεν έχει φτάσει σε όλη την οικονομία, καθώς η αγορά στεγαστικών και η χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων παραμένουν περιορισμένες, ενώ ένα τεράστιο κομμάτι ιδιωτικού χρέους συνεχίζει να βρίσκεται εκτός τραπεζικών ισολογισμών, στα χέρια servicers και funds. Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 2,9 εκατ. προβληματικά δάνεια, που αντιστοιχούν σε 2,4 εκατ. δανειολήπτες, σε μια χώρα 10,4 εκατ. κατοίκων, εξακολουθούν να αποτελούν «βαρίδι» για την οικονομία.

Ετσι, το ΔΝΤ στρέφει την προσοχή του όχι μόνο στις τράπεζες, αλλά και στους servicers, επισημαίνοντας ότι οι εταιρείες διαχείρισης δανείων διαχειρίζονται προβληματικά ανοίγματα που αντιστοιχούν στο 37,4% του ελληνικού ΑΕΠ και ζητάει αυστηρότερη εποπτεία, περισσότερη διαφάνεια και ενίσχυση του ελέγχου της ΤΤΕ πάνω στον τρόπο λειτουργίας τους. Το Ταμείο «βλέπει» επίσης έναν νέο κίνδυνο να σχηματίζεται από την υπερσυγκέντρωση της χρηματοδότησης σε λίγους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Η έκθεση αναφέρει ότι τα δέκα μεγαλύτερα κοινά ανοίγματα των συστημικών τραπεζών προς επιχειρήσεις αντιστοιχούν στο 81% των συνολικών κεφαλαίων Tier 1 των τραπεζών. Αυτό σημαίνει ότι οι τέσσερις τράπεζες δανείζουν περίπου τους ίδιους μεγάλους πελάτες, στους ίδιους κλάδους, με παρόμοια στρατηγική. Οσο η οικονομία αναπτύσσεται και οι μεγάλοι όμιλοι εμφανίζουν ανθεκτικότητα, το μοντέλο λειτουργεί. Αν όμως ένας ή περισσότεροι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι βρεθούν σε πίεση, τότε ο κίνδυνος μπορεί να μεταδοθεί ταυτόχρονα σε όλο το τραπεζικό σύστημα.

Το ΔΝΤ αναγνωρίζει, πάντως, ότι οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται ανθεκτικές ακόμη και σε δύσκολα σενάρια με βάση τα stress tests που έχει διενεργήσει. Ακόμη και στην υπόθεση ενός γεωπολιτικού σοκ, λόγω παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι τράπεζες παραμένουν πάνω από τα ελάχιστα εποπτικά όρια κεφαλαίων. Η υψηλή καθαρή επιτοκιακή κερδοφορία λειτουργεί σαν «μαξιλάρι» απέναντι στις αυξημένες προβλέψεις και τις πιθανές ζημίες.

Ωστόσο, το ΔΝΤ επαναφέρει το ζήτημα των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (DTCS), δηλαδή των κρατικών εγγυήσεων που δημιουργήθηκαν την περίοδο της κρίσης και συνεχίζουν να αποτελούν σημαντικό μέρος των εποπτικών κεφαλαίων των τραπεζών.

Το Ταμείο υπογραμμίζει ότι, παρότι το άμεσο ρίσκο θεωρείται διαχειρίσιμο, σε περίπτωση σοβαρής κρίσης οι DTCS και οι κρατικές εγγυήσεις του «Ηρακλή» θα μπορούσαν να επαναφέρουν τον φαύλο κύκλο σύνδεσης κράτους και τραπεζών. Γι’ αυτό ζητεί επιτάχυνση της σταδιακής απομείωσης του DTC, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα των κεφαλαίων και να μειωθεί η εξάρτηση του τραπεζικού συστήματος από το ελληνικό Δημόσιο. Σε ό,τι αφορά τις μη συστημικές τράπεζες, το Ταμείο επισημαίνει ότι η προσέγγιση της ΤΤΕ στην εποπτεία τους είναι ενδελεχής, συστηματική και παρεμβατική, και συστήνει την ενίσχυση της διακυβέρνησης, ιδίως ως προς τον αριθμό των ανεξάρτητων μελών του Δ.Σ.