To στοίχημα της πραγματικής αύξησης των μισθών και τη μείωση του πραγματικού εισοδήματος

To 2026 κλείνει με μείωση πραγματικού εισοδήματος για εκατομμύρια πολίτες, καθώς με τον μέσο πληθωρισμό να σκαρφαλώνει ακόμη και στο 3,8% για το σύνολο του έτους, πολύ μεγάλες κοινωνικές ομάδες όπως οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και πολλοί συνταξιούχοι, δεν θα φτάσουν να δουν αντίστοιχη αύξηση στο καθαρό τους εισόδημα.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, το ερώτημα πλέον είναι τι θα γίνει το 2027, κατά το οποίο θα γίνει πρόβλεψη μείωσης του μέσου πληθωρισμού στο 2,5% αλλά και αύξησης του καθαρού εισοδήματος λόγω και των μέτρων που ανακοινώθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Η πρώτη αποτίμηση δείχνει ότι ιδιωτικοί υπάλληλοι που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, αλλά και δημόσιοι υπάλληλοι στα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά κλιμάκια –εκεί δηλαδή όπου το «500άρικο» στα μεικτά έχει μεγαλύτερη βαρύτητα– μπορούν να περιμένουν καθαρή αύξηση στην περιοχή του 4%. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι με τον κατώτατο, όμως, είναι μόλις ο ένας στους πέντε.

Οι υπόλοιποι εξαρτώνται άμεσα από την υπογραφή συλλογικών συμβάσεων, καθώς αν δεν αναπροσαρμοστούν οι μεικτές αποδοχές, η μείωση του πραγματικού εισοδήματος θα είναι προφανής. Οι συνταξιούχοι, παρά την αύξηση της εισοδηματικής πολιτικής και την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, είναι πιθανό να κινηθούν και πάλι κάτω από τον πήχυ του πληθωρισμού, ακόμη και αν αυτός συγκρατηθεί στο 2,5%. Οσο για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, θα είναι μοιρασμένοι: κάποιοι θα δουν μια έμμεση αύξηση του καθαρού εισοδήματος μέσα από την αποκλιμάκωση του φόρου εισοδήματος. Αυτό όμως δεν θα ισχύσει για όλους, αφού ούτε οι αλλαγές στα τεκμήρια ούτε η νέα φορολογική κλίμακα έχουν «οριζόντια» επίπτωση.

Είναι προφανές ότι το «στοίχημα» της πραγματικής αύξησης του εισοδήματος δεν θα κριθεί μόνο από το σκέλος των εσόδων, αλλά και από αυτό των δαπανών. Το +2,5% φαντάζει χαμηλό αυτή τη στιγμή που η παγκόσμια αγορά ενέργειας «βράζει». Ωστόσο, υπάρχει πάντοτε στο τραπέζι η εκτίμηση ότι μετά την… καταιγίδα μπορεί να έρθει και η ξαστεριά. Καθώς λοιπόν στο σκέλος των δαπανών η κατάσταση είναι εξαιρετικά αβέβαιη για το 2027, στο σκέλος των εσόδων, η εξέλιξη είναι περισσότερο προβλέψιμη μετά και την εξειδίκευση των μέτρων στήριξης, αλλά και την ανακοίνωση της εισοδηματικής πολιτικής:

• Δημόσιος υπάλληλος. Παράδειγμα για την αποτύπωση των εισοδημάτων του 2027, ένας δημόσιος υπάλληλος με αποδοχές 1.640 ευρώ μεικτά (από 1.600 ευρώ που λάμβανε στο α΄ τρίμηνο του 2026). Από τον Απρίλιο έως και τον Νοέμβριο ο μισθός του θα ανέλθει στα 1.680 ευρώ έναντι 1.640 ευρώ (+2,4%), ενώ τον Δεκέμβριο θα καταγραφεί κατακόρυφη αύξηση κατά 32,9% (2.180 ευρώ έναντι 1.640 ευρώ), λόγω της ενσωμάτωσης του 500άρικου. Με αυτά δεδομένα, οι συνολικές μεικτές αποδοχές θα είναι αυξημένες κατά 5,0% (από 19.560 το 2026 σε 20.540 ευρώ το 2027). Και σε καθαρή βάση, το ετήσιο εισόδημα μπορεί να ανέλθει σε 15.996 ευρώ έναντι 15.334 ευρώ, εξασφαλίζοντας καθαρή αύξηση 4,3%. Για το 2027 δεν θα υπάρξει πρόσθετο όφελος από τη φορολογική κλίμακα όπως το 2026, γι’ αυτό και το ποσοστό αύξησης των καθαρών αποδοχών είναι μικρότερο από το αντίστοιχο των μεικτών.

• Ιδιωτικός υπάλληλος (με κατώτατο μισθό). Κατά το πρώτο τρίμηνο οι τακτικές αποδοχές θα διατηρηθούν στα 920 ευρώ έναντι 880 ευρώ στο α΄ τρίμηνο του 2026 (+4,5%). Από τον Απρίλιο του 2027, με τη νέα αναπροσαρμογή του κατώτατου, οι μηνιαίες αποδοχές θα φτάσουν στα 960 ευρώ. Σε επίπεδο 14 μισθών, οι ετήσιες μεικτές αποδοχές θα ενισχυθούν το 2027 κατά 4,4% συγκριτικά με το 2026 (από 12.760 σε 13.320 ευρώ). Το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα θα φτάσει σε 11.161 ευρώ έναντι 10.720 ευρώ, σημειώνοντας και πάλι καθαρή ετήσια αύξηση 4,1%.

• Συνταξιούχος. Η αναπροσαρμογή της εισοδηματικής πολιτικής αποτυπώνεται ομοιόμορφα σε όλη τη διάρκεια του έτους, με τη μηνιαία σύνταξη να αυξάνεται σταθερά κατά 2,6%-2,8% κάθε μήνα (στα 1.233,6 ευρώ για κάποιον που μέχρι και το τέλος του χρόνου θα λαμβάνει κύρια σύνταξη 1.200 ευρώ μεικτά). Αρα οι συνολικές μεικτές αποδοχές αυξάνονται επίσης κατά 2,8%: από 14.400 σε 14.803,2 ευρώ. Μετά την παρακράτηση φόρου και εισφορών, όμως, το καθαρό ποσό διαμορφώνεται στα 13.369,6 ευρώ έναντι 13.066 ευρώ, περιορίζοντας την πραγματική καθαρή αύξηση στο 2,3% – ποσοστό που υπολείπεται οριακά του προβλεπόμενου πληθωρισμού (2,5%). Το «400άρι» έχει προστεθεί στις καθαρές αποδοχές, αλλά δεν επηρεάζει την ετήσια μεταβολή, καθώς θα δοθεί και το 2026 και το 2027. Επίσης, στην πράξη, ο συνταξιούχος θα έχει και μικρότερη ποσοστιαία αύξηση καθώς η αναπροσαρμογή θα γίνει μόνο στην κύρια και όχι στην επικουρική. Τουλάχιστον, την αύξηση θα τη λάβουν περισσότεροι λόγω κατάργησης της προσωπικής διαφοράς. Και γι’ αυτούς, πάντως, η αύξηση δεν θα αφορά το κομμάτι της προσωπικής διαφοράς.