Βενζίνη και diesel ακριβαίνουν ξανά – Το σχέδιο άμυνας για τον Σεπτέμβριο

Νέος γύρος ανατιμήσεων βρίσκεται σε εξέλιξη στην ελληνική αγορά καυσίμων, με την απλή αμόλυβδη και το diesel κίνησης να ξεπερνούν πλέον, σε πανελλαδικό επίπεδο, το όριο των 2 ευρώ το λίτρο. Η ανοδική κίνηση μάλιστα επιταχύνεται, καθώς η τελευταία άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων δεν έχει ακόμη μετακυλιστεί πλήρως στην αντλία.

Σύμφωνα με το νεότερο επίσημο δελτίο του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, το οποίο δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 20 Αυγούστου, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων διαμορφώθηκε στα 2,011 ευρώ το λίτρο.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η ημερήσια αύξηση στο diesel κίνησης, η μέση τιμή του οποίου έφθασε στα 2,012 ευρώ το λίτρο. Η αμόλυβδη 100 οκτανίων αυξήθηκε στα 2,265 ευρώ, ενώ το υγραέριο κίνησης παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητο, στα 0,956 ευρώ το λίτρο.

Μέσα σε μία ημέρα, η απλή αμόλυβδη αυξήθηκε κατά 0,9 λεπτά το λίτρο, η αμόλυβδη 100 οκτανίων κατά 1,5 λεπτά και το diesel κατά 1,6 λεπτά. Σε σύγκριση με τις 17 Αυγούστου, η αμόλυβδη έχει ακριβύνει κατά 1,3 λεπτά και το diesel κατά 2,3 λεπτά το λίτρο.

Με τις νέες τιμές, το γέμισμα ενός ρεζερβουάρ 50 λίτρων κοστίζει κατά μέσο όρο 100,55 ευρώ με απλή αμόλυβδη και 100,60 ευρώ με diesel. Πρόκειται, ωστόσο, για πανελλαδικούς μέσους όρους, καθώς σε αρκετές νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές η επιβάρυνση είναι αισθητά μεγαλύτερη.

Το Brent επέστρεψε κοντά στα 92 δολάρια

Οι πιέσεις στην ελληνική αγορά συνδέονται με τη νέα άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Το Brent για παράδοση Οκτωβρίου κινείτο το πρωί της Πέμπτης στα 91,87 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI διαμορφωνόταν στα 85,81 δολάρια.

Και οι δύο δείκτες είχαν συμπληρώσει την Τετάρτη τέσσερις διαδοχικές ανοδικές συνεδριάσεις, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τις 24 Ιουλίου.

Η μεταβολή από τις αρχές του μήνα είναι μεγάλη. Στις 4 Αυγούστου το Brent είχε υποχωρήσει στα 79,36 δολάρια το βαρέλι. Έκτοτε έχει ανακτήσει περίπου 12,5 δολάρια, δηλαδή σχεδόν 16%, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ διατηρεί υψηλό το γεωπολιτικό ασφάλιστρο.

Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Παρότι μέρος των φορτίων εξακολουθεί να μεταφέρεται, αρκετοί πλοιοκτήτες αποφεύγουν την περιοχή, με αποτέλεσμα οι ροές να παραμένουν χαμηλότερες από τα συνήθη επίπεδα.

Γιατί η πίεση είναι μεγαλύτερη στο diesel

Η τιμή του Brent, πάντως, δεν είναι ο μόνος παράγοντας που καθορίζει το κόστος στην αντλία. Οι τιμές χονδρικής στην Ελλάδα συνδέονται με τις διεθνείς τιμές των τελικών προϊόντων διύλισης στη Μεσόγειο και όχι απευθείας με την τιμή του αργού.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στην παρούσα συγκυρία, καθώς η διεθνής αγορά diesel αντιμετωπίζει μεγαλύτερη στενότητα από την αγορά αργού πετρελαίου. Επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, ζημιές σε μονάδες της Μέσης Ανατολής και περιορισμένες εξαγωγές έχουν μειώσει τις διαθέσιμες ποσότητες.

Παράλληλα, βενζίνη, diesel και αεροπορικά καύσιμα ανταγωνίζονται για την ίδια περιορισμένη δυναμικότητα διύλισης. Οι ευρωπαϊκές τιμές του diesel έχουν φθάσει περίπου στα 167 δολάρια το βαρέλι, σχεδόν διπλάσια επίπεδα σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

Η στενότητα αυτή εξηγεί και την ταχύτερη άνοδο του diesel στην ελληνική αγορά. Και η επίπτωση δεν περιορίζεται στο κόστος μετακίνησης των οδηγών: το diesel αποτελεί βασική δαπάνη για τις οδικές μεταφορές, τη γεωργία, τις κατασκευές και την εφοδιαστική αλυσίδα. Μια παρατεταμένη άνοδός του μπορεί συνεπώς να περάσει σταδιακά στο κόστος προϊόντων και υπηρεσιών, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Γιατί αναμένονται νέες αυξήσεις

Η τελευταία άνοδος του Brent και των διεθνών τιμών των διυλισμένων προϊόντων δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί στο σύνολό της στην ελληνική λιανική. Οι μεταβολές περνούν από τις διεθνείς αγορές στις τιμές των διυλιστηρίων και στη συνέχεια στα πρατήρια με χρονική υστέρηση αρκετών ημερών.

Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον το Brent παραμείνει κοντά στα 92 δολάρια και οι τιμές των τελικών προϊόντων δεν αποκλιμακωθούν, οι ανοδικές πιέσεις είναι πιθανό να συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες. Μεγαλύτερος παραμένει ο κίνδυνος για το diesel, όπου η διεθνής προσφορά είναι ήδη περιορισμένη.

Σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει και η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Καθώς το πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια, ενδεχόμενη αποδυνάμωση του ευρώ αυξάνει το κόστος εισαγωγής για την ευρωπαϊκή και την ελληνική αγορά, ακόμη και εάν η τιμή του Brent παραμείνει σταθερή.

Η 31η Αυγούστου και το «συρτάρι» των παρεμβάσεων

Μέχρι σήμερα, μέρος των διεθνών ανατιμήσεων έχει απορροφηθεί από τις προσωρινές παρεμβάσεις που εφαρμόζονται στην αγορά. Οι εκπτώσεις των δύο ελληνικών διυλιστηρίων, συνολικού ύψους 40 εκατ. ευρώ, καθώς και η πρόσθετη παρέμβαση στο diesel λειτουργούν ως ανάχωμα έως το τέλος Αυγούστου.

Το κρίσιμο ορόσημο είναι η 31η Αυγούστου, όταν ολοκληρώνεται η ισχύς των μέτρων. Εάν δεν παραταθούν και οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, η αγορά κινδυνεύει να δεχθεί διπλή πίεση στις αρχές Σεπτεμβρίου, αφενός από τη μετακύλιση του ακριβότερου πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων και αφετέρου από την απόσυρση των προσωρινών εκπτώσεων.

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο τα σενάρια πρόσθετης κυβερνητικής παρέμβασης, εάν το ράλι στις διεθνείς αγορές αποκτήσει διάρκεια.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης είχε επισημάνει τον Ιούλιο ότι, ανάλογα με την εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης, έχουν διατηρηθεί πρόσθετοι πόροι «στην άκρη», υπενθυμίζοντας ότι η κυβέρνηση διαθέτει εργαλεία που έχουν χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν.

Το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο είχε υπολογιστεί τότε σε περίπου 220-230 εκατ. ευρώ. Μεταξύ των επιλογών που μπορεί να εξεταστούν βρίσκεται η παράταση ή η ενίσχυση της επιδότησης στο diesel κίνησης, η οποία ανέρχεται σήμερα σε 10 λεπτά ανά λίτρο και λήγει στις 31 Αυγούστου.

Προς το παρόν δεν έχει ληφθεί απόφαση για νέα παρέμβαση. Εάν, όμως, οι διεθνείς τιμές παραμείνουν υψηλές και το diesel συνεχίσει να ακριβαίνει, το οικονομικό επιτελείο θα βρεθεί μπροστά στο δίλημμα είτε να παρατείνει την υφιστάμενη στήριξη είτε να επιτρέψει την πλήρη μετακύλιση του αυξημένου κόστους στην αγορά.

Από τα καύσιμα στο ηλεκτρικό ρεύμα

Την ίδια ώρα, μια δεύτερη εστία πίεσης διαμορφώνεται στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς το ολλανδικό TTF έφθασε ενδοσυνεδριακά την Πέμπτη τα 64 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023.

Η άνοδος του φυσικού αερίου δημιουργεί τον σύνδεσμο της διεθνούς κρίσης με το επόμενο μέτωπο που αφορά άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις: το ηλεκτρικό ρεύμα. Η αύξηση του κόστους του αερίου καθιστά ακριβότερη τη λειτουργία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που το χρησιμοποιούν και οι οποίες, σε αρκετές ώρες, καθορίζουν την οριακή τιμή στη χονδρεμπορική αγορά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνοδος του TTF μεταφέρεται αυτομάτως στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Οι τιμές επηρεάζονται επίσης από τη ζήτηση, την παραγωγή των ΑΠΕ, τη διαθεσιμότητα των μονάδων, τις εισαγωγές και τη λειτουργία των διασυνδέσεων. Μια παρατεταμένη άνοδος του φυσικού αερίου, ωστόσο, θα δημιουργούσε πρόσθετες πιέσεις στη χονδρική αγορά και θα μπορούσε να επαναφέρει στο τραπέζι παρεμβάσεις και στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Έτσι, το κρίσιμο τεστ μεταφέρεται πλέον στις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου. Μέχρι τότε θα έχει φανεί εάν η άνοδος στις διεθνείς αγορές αποκτά διάρκεια και εάν η κυβέρνηση θα χρειαστεί να παρατείνει τα υφιστάμενα μέτρα στήριξης.

Για τα καύσιμα, πάντως, το πρώτο όριο έχει ήδη σπάσει: βενζίνη και diesel βρίσκονται πλέον πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Το επόμενο ερώτημα είναι εάν θα σταθεροποιηθούν κοντά σε αυτά τα επίπεδα ή εάν ο Σεπτέμβριος θα ξεκινήσει με έναν ακόμη γύρο αυξήσεων στην αντλία.