Μ. Δασκαλάκης: Από τις δόξες της εταιρείας Σκαλιστήρη μέχρι το λουκέτο - Η αποβιομηχάνιση της χώρας μέσα από την πολιτική Παπανδρέου  

Έζησε τις καλές εποχές αλλά και το τέλος της εταιρείας Σκαλιστήρι με έδρα το Μαντούδι. Ο παλιός οικονομολόγος, Ηρακλειώτης Μιχάλης Δασκαλάκης, εργάστηκε σκληρά επί χρόνια ως προϊστάμενος λογιστηρίου,  στην πάλαι ποτέ πανίσχυρη εταιρεία που ακολούθησε κι αυτή, την πορεία δεκάδων εταιρειών, οι οποίες κρατικοποιήθηκαν τη δεκαετία του ‘80.  Μέχρι και σήμερα η υπόθεση αυτή συνεχίζει να τον  πληγώνει. Σήμερα στη συνέντευξη του στο newshub.gr ο Μιχάλης Δασκαλάκης «ξετυλίγει» αναμνήσεις, αλλά μιλάει για την αποβιομηχάνιση χωρίς να κατηγορεί την τότε πολιτική. «Αυτό που έκανε ο Ανδρέας ήταν σωστό για να οδηγηθεί η χώρα στον Σοσιαλισμό. Αλλά ο λαός δεν ήταν έτοιμος»…

«Ήταν η μεγαλύτερη εταιρεία του ιδιωτικού τομέα τότε, τη δεκαετία του ’80. Εκείνο το καθεστώς βέβαια, πώς δημιουργήθηκε. Ήρθε ο Ανδρέας με το ΠΑΣΟΚ και κρατικοποίησε όλες τις βασικές μονάδες παραγωγής στην Ελλάδα. Ο Ανδρέας ως σοσιαλιστής καλώς έκανε, διότι για να κάνεις Σοσιαλισμό πρέπει να κάνεις αυτή την κίνηση. Αλλά από κει και πέρα, εμείς οι Έλληνες θεωρήσαμε ότι, με το να μας πάρει το κράτος, είμαστε δημόσιοι υπάλληλοι και θα πω την απλή λέξη, «αράξαμε». Τα κόστη ανέβηκαν σε μεγάλο βαθμό.

Ενώ δηλαδή το καθεστώς μας έδινε τότε αυξήσεις, την Αυτόματη Τιμαρρυθμική Προσαρμογή κ.λπ, αυτά δεν συνοδεύτηκαν και από την αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής και της παραγωγικότητας. Αντιθέτως, μειώθηκαν πάρα πολύ. Εγώ να πω για τη δικιά μου εταιρεία, διότι σαν προϊστάμενος λογιστηρίου πιστεύω πως οι αριθμοί λένε πάντα την πραγματικότητα: Μετά από δύο χρόνια που κρατικοποιηθήκαμε, το κόστος παραγωγής μας, ανέβηκε 50%»

-Η εταιρεία δημιούργησε χρέη που να μπορεί να πει κανείς ότι ήταν τόσο μεγάλα, που έπρεπε να οδηγηθεί σε εκκαθάριση;

«Βέβαια. Διότι, η εταιρεία είχε συνάψει συμβάσεις μακροχρόνιες με μεγάλες εταιρείες της Ευρώπης (μεγάλα χαλυβουργεία, χυτήρια κ.λπ) και ήταν αναγκασμένη με τις τιμές που είχε συνάψει τις συμφωνίες, να πουλάει. Άρα εγώ, μετά από δύο χρόνια που κρατικοποιηθήκαμε, ενώ πουλούσα 22.000 δραχμές τον τόνο, μου στοίχιζε 24.000 δραχμές ο τόνος. Ενώ μέχρι και πριν να κρατικοποιηθούμε, μου στοίχιζε ο τόνος 16.000 δραχμές και πουλούσα 22.000 δραχμές, μετά που κρατικοποιηθήκαμε ανέβηκε 50% το κόστος και πουλούσαμε 22.000 δραχμές και μας στοίχιζε 24.000 δραχμές. Δηλαδή για να το πούμε με την απλή γλώσσα, «έμπαινες μέσα από χέρι». Και αναγκαστικά, αρχίσαμε να δανειζόμαστε.

Διότι τα διαθέσιμα της εταιρείας δεν έφταναν για τις διάφορες υποχρεώσεις. Και τότε το επιτόκιο δανεισμού ήταν μεγάλο. Παίρναμε δάνεια χοντρά από τις τότε κρατικές τράπεζες, Εθνική, Εμπορική κ.λπ. Από κει και μετά, ανέβηκαν όλα τα κόστη, ανέβηκαν οι υποχρεώσεις, ανέβηκαν οι ζημιές και μάλιστα το 1985 έκλεισα τον ισολογισμό της εταιρείας, με 5 δισεκατομμύρια δραχμές ζημιά. Και κάθε χρόνο κάπου εκεί.

Υπήρχε τότε και ο νόμος περί ανωνύμων εταιρειών ο περιβόητος 2190, ο οποίος προέβλεπε ότι εάν οι συσσωρευμένες ζημιές ήταν πολλαπλάσιες του μετοχικού κεφαλαίου, τότε η εταιρεία πήγαινε προς εκκαθάριση. Και εκεί πήγαμε».

-Και πότε έκλεισε η εταιρεία;

«Η εταιρεία έκλεισε το 1990. Εγώ επειδή ήξερα ότι εκεί πήγαινε το κακό, είχα φύγει δύο χρόνια πριν. Διότι σαν προϊστάμενος λογιστηρίου έβλεπα, ότι ο δρόμος ήταν δεδομένος».

-Να δώσουμε κι ένα παράδειγμα για να καταλάβει ο κόσμος πόσο ισχυρή ήταν αυτή η εταιρεία;

«Είχε 5.000 εργαζόμενους σε όλη την Ελλάδα τη δεκαετία του ’80. Είχαμε πωλήσεις γύρω στα 17 δισεκατομμύρια δραχμές, εκ των οποίων το 90% ήταν εξαγωγές. Τότε επειδή είχα και συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, μου έλεγαν οι τραπεζικοί ότι ήμασταν η μεγαλύτερη συναλλαγματοφόρα εταιρεία στην Ελλάδα, γιατί φέρναμε κορώνες, λίρες Αγγλίας, γερμανικά μάρκα, ελβετικά φράγκα, ισπανικέ πετσέτες κ.λπ. Όλα αυτά τα νομίσματα τα φέρναμε εμείς».

-Η οποία ξεκίνησε από την εποχή της Χούντας;

«Από την εποχή της Χούντας ο Σκαλιστήρης είχε κάνει μικρά βήματα και μετά επί Χούντας έγιναν επενδύσεις και εξαπλώθηκε πάρα πολύ. Τα μεγαλύτερα μεταλλεία τα είχε στη Βόρεια Εύβοια. Είχε στην Ελευσίνα. Είχε στη Λαμία. Είχε στη Δράμα. Είχε στη Χαλκιδική».

-Αποβιομηχάνιση της χώρας. Το πιο χαρακτηριστικό λοιπόν παράδειγμα ήταν ο Σκαλιστήρης.

«Ναι. Εκείνη την περίοδο έκλεισαν τα Ναυπηγεία. Έκλεισε η Πειραϊκή Πατραϊκή. Έκλεισαν άλλες κατασκευαστικές εταιρείες. Έκλεισαν όλες. Ακόμα και το Μινιόν είχε υπαχθεί στον Οργανισμό αυτό που δημιούργησε το κράτος και έβαλε όλες τις εταιρείες. Βέβαια τώρα έχει αλλάξει και έχει πάει σε άλλα χέρια.

Αλλά όλες οι άλλες μεγάλες εταιρείες τότε που απασχολούσαν και πάρα πολύ κόσμο, έκλεισαν. Και για μένα έγινε επειδή άρχισαν να ανεβαίνουν τα κόστη, χωρίς να ανεβαίνει παράλληλα και η παραγωγή. Εγώ θα πω και μια απλή κουβέντα που είναι διαχρονική. Όταν δουλεύεις και παράγεις προϊόν αξίας 100 δεν μπορείς να αμείβεσαι με 130. Αυτό συνέβη τότε. Το Μινιόν έκλεισε μετά που κάηκε, αλλά είχε ατονήσει και τις εργασίες του, επειδή ακολούθησε αυτό το δρόμο».

-Άρα λοιπόν και ο Παπανδρέου, αφού έβλεπε αυτή την κατάσταση, έπρεπε να κάνει πίσω.

«Έπρεπε να κάνει πίσω. Αλλά εγώ δεν κατηγορώ τον Σοσιαλισμό. Ίσως είναι το καλύτερο κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Αλλά θέλει και πολύ πειθαρχία και πολύ σεβασμό σε αυτά που σου προσφέρει, για να ανταπεξέλθεις και να ανταποδώσεις περισσότερα. Εμείς αντ’ αυτού, επειδή η νοοτροπία του Έλληνα είναι τέτοια, θέλαμε όλοι να γίνουμε δημόσιοι υπάλληλοι».

-Συμφωνείτε πάντως ως οικονομολόγος ότι ο Σοσιαλισμός είναι το καλύτερο σύστημα.

«Ως κοινωνικοοικονομικό σύστημα είναι καλό. Αλλά δεν είμαστε εμείς τέτοιος λαός. Έχουμε άλλες νοοτροπίες. Κάποιες Σκανδιναβικές χώρες που είχαν Σοσιαλισμό, το πήγαιναν καλά. Δηλαδή, δεν είχαν τη νοοτροπία «να φάμε». Τότε ο Έλληνας είχε τη νοοτροπία, όχι μόνο να μη δουλεύει αλλά και να κλέψει. Ακόμα και τώρα δε γίνεται. Αυτή η νοοτροπία του Έλληνα είναι διαχρονική»;