Μωβ μέδουσες και λαγοκέφαλοι:  Πρακτικές συμβουλές για μετά το τσίμπημα

Για ακόμη ένα καλοκαίρι, οι μωβ μέδουσες είναι παρούσες, με σαφή προτίμηση στα νερά της Εύβοιας. Σύμφωνα με ειδικούς, ο πληθυσμός τους αυξάνεται όσο τα χρόνια περνούν ενώ όπως προκύπτει από μαρτυρίες λουόμενων το θέαμα από τις συγκεντρωμένες μέδουσες μέσα στο νερό αποθαρρύνει ακόμη και τους πιο τολμηρούς.

Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), τόσο τα πλοκάμια του όσο και η καμπάνα (ασυνήθιστη σε μέδουσες) καλύπτονται από κεντριά. Τα περιστατικά τσιμπήματος είναι κοινά, επώδυνα και τα συμπτώματα μπορεί να επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά γενικά δεν είναι επικίνδυνα.

Οι νηματοκύστες παράγουν στο ανθρώπινο δέρμα, ερύθημα, πρήξιμο, κάψιμο όπως και μερικές φορές σοβαρές δερμονεκρωτικές, καρδιο- και νευροτοξικές επιδράσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες σε ευαίσθητα άτομα.

Τα συμπτώματα, όπως λέει ο ΕΟΔΥ, μετά από επαφή – τσίμπημα από την μέδουσα μπορεί να είναι πόνος σαν κάψιμο, πολλές φορές έντονο κοκκίνισμα του δέρματος, και σε μερικές περιπτώσεις εμφάνιση σε μέρος του δέρματος σας το αποτύπωμα της μέδουσας, ναυτία, πτώση πίεσης, ταχυκαρδία, κεφαλαλγία, εμετός, διάρροια, σπασμός των βρόγχων, δύσπνοια.

Σε περίπτωση εμφάνισης συστηματικών συμπτωμάτων (σπάνια) όπως : υπόταση, βράγχος φωνής, εισπνευστικός συριγμός, γενικευμένο αγγειοοίδημα – εκτεταμένο κνιδωτικό εξάνθημα, διαταραχές επιπέδου επικοινωνίας – συνείδησης , έμετος, είναι επιβεβλημένη η άμεση διακομιδή του ασθενούς στο νοσοκομείο.

Τι κάνετε εάν σας τσιμπήσει μωβ μέδουσα

Απομακρύνετε τα τυχόν κολλημένα στο σώμα σας πλοκάμια. Όχι όμως με γυμνά χέρια, διότι αυτό θα οδηγήσει σε κόλλημα των πλοκαμιών στα χέρια και μεταφορά του ερεθισμού εκεί.

Ξεπλύνετε την περιοχή του τσιμπήματος με άφθονο θαλασσινό νερό. Σε παλαιότερες πρακτικές προτεινόταν τρίψιμο με άμμο της περιοχής του δέρματος που είναι κολλημένα τα πλοκάμια της τσούχτρας αλλά σήμερα συστήνεται κυρίως απαλό πλύσιμο με θαλασσινό νερό. Μη χρησιμοποιείτε γλυκό νερό, διότι μπορεί να ενεργοποιήσει κεντριά που έχουν μείνει στο δέρμα.

Τοποθετείστε στο σημείο του τσιμπήματος πάγο ή κρύες κομπρέσες. Αυτό περιορίζει τα τοπικά φαινόμενα από το δέρμα.

Αλείψτε την πάσχουσα περιοχή με κορτιζονούχο κρέμα. Περιορίζει την τοπική φλεγμονώδη αντίδραση και ανακουφίζει γρήγορα από το τσούξιμο και την φαγούρα.

Πάρτε κάποιο αντιισταμινικό χάπι. Με τα αντιισταμινικά αντιμετωπίζονται συστηματικότερα συμπτώματα όπως ο κνησμός. Η ανάγκη για φάρμακα τέτοιου είδους είναι μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση του προσβληθέντος δέρματος.

Τέλος αν τα συμπτώματα είναι έντονα και ιδιαίτερα αν δεν υποχωρούν μετά την εφαρμογή των τοπικών μέτρων, μπορεί να χρειασθεί κάποια ένεση κορτιζόνης. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει οπωσδήποτε να πάτε στο νοσοκομείο ή να επισκεφθείτε κάποιο Κέντρο Υγείας.

Οι τοξικοί λαγοκέφαλοι

Ο λαγοκέφαλος, είναι ένας λεσσεψιανός μετανάστης που πέρασε από την Ερυθρά θάλασσα στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Στη χώρα μας καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2005. Σήμερα, σύμφωνα με το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), το συναντάμε σχεδόν σε όλες τις ελληνικές θάλασσες, με τις παρατηρήσεις να γίνονται ολοένα και πιο συχνές.

Ως ξενικό, χωροκατακτητικό είδος έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, σε οικοσυστημικές υπηρεσίες, σε γαλάζιες οικονομικές δραστηριότητες (κυρίως στην αλιεία) και στην υγεία. Αν και οι στοχευμένες μελέτες για τις επιπτώσεις του λαγοκέφαλου στη βιοποικιλότητα είναι λίγες, εν τούτοις, σύμφωνα με μαρτυρίες αλιέων, επιστημονικές παρατηρήσεις και μοντέλα, ο λαγοκέφαλος έχει αρνητικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα. Είναι ένα είδος με υψηλή προσαρμοστικότητα και λίγους γνωστούς θηρευτές, το οποίο ανταγωνίζεται τα ντόπια είδη για τροφή, ενώ τρέφεται με εμπορικά είδη αλιευμάτων.

Αποτελεί ένα είδος ψαριού με σημαντικές, αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις στους παράκτιους αλιείς, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου παρουσιάζει μεγαλύτερη αφθονία, διότι καταστρέφει τα αλιευτικά τους εργαλεία, τους αναγκάζει να αλλάξουν τόπους ψαρέματος, να χάνουν πολύτιμα αλιεύματα που τρώει ο λαγοκέφαλος.

Κανένας καταγεγραμμένος θάνατος από λαγοκέφαλο στην Ελλάδα

Οι ιστοί του λαγοκέφαλου περιέχουν μια ισχυρή νευροτοξίνη, την τετροδοτοξίνη (Tetrodotoxin – TTX) για την οποία δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο, και η κατανάλωσή της μπορεί να αποβεί ακόμη και μοιραία. Λόγω αυτού, και της σχετικής Ευρωπαϊκής νομοθεσίας, το είδος αυτό και τα συγγενικά του απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν για ανθρώπινη κατανάλωση. Δηλητηρίαση από λαγοκέφαλο έχει καταγραφεί μόνο μία φορά στην Ελλάδα, σε περιστατικό που αφορούσε την κατανάλωση του ψαριού από πέντε αλλοδαπούς ναυτικούς που δεν γνώριζαν το είδος, ενώ, μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει κανένας καταγεγραμμένος θάνατος από βρώση λαγοκέφαλου στη χώρα μας.

Με αφορμή δημοσιεύματα για επιθέσεις λαγοκέφαλων σε λουόμενους, το ΕΛΚΕΘΕ με ανακοίνωσή του πριν λίγες ημέρες ξεκαθαρίζει ότι έως σήμερα, δεν υπάρχει κάποιο προκαθορισμένο, κεντρικό και επίσημο σύστημα καταγραφών περιστατικών που σχετίζονται με επιθέσεις ή δηλητηρίαση από κατανάλωση λαγοκέφαλου στην Ελλάδα, αλλά ούτε σε κάποια άλλη Μεσογειακή χώρα. Έτσι, δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν αρκετά, αξιόπιστα δεδομένα σχετικά με ανάλογα περιστατικά. Το Κέντρο έχει ενημερωθεί μόνο για ένα περιστατικό επίθεσης σε λουόμενη στην Κρήτη το 2022.

«Γενικά, στους συμπολίτες μας, και σε εκείνους που πηγαίνουν στη θάλασσα ή ψαρεύουν ερασιτεχνικά αυτό το καλοκαίρι, συστήνουμε ψυχραιμία και προσοχή. Διαχρονικά και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να πλησιάζουμε, να χαϊδεύουμε, να ταΐζουμε, και να προκαλούμε την άγρια πανίδα (υδρόβια και χερσαία), ενώ, μόνον εφόσον είναι απαραίτητο, χειριζόμαστε τους λαγοκέφαλους με ειδικά, χοντρά γάντια. Δεν τρώμε, επίσης, σε καμία περίπτωση λαγοκέφαλο, ούτε οτιδήποτε άλλο ψαρέψουμε και δεν είμαστε 100% σίγουροι ότι είναι ασφαλές για βρώση», τονίζει το ΕΛΚΕΘΕ.

Ygeiamou