Η Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι απλά μια ακόμα εορταστική ημέρα

Η Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι απλά μια ακόμα εορταστική ημέρα. Είναι η ώρα να προβληματιστούμε σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί στο θέμα της ισότητας των φύλων, να αναδείξουμε τις αιτίες για το γεγονός ότι καμία χώρα σήμερα στον κόσμο δεν έχει επιτύχει την πλήρη ισότητα και να διεκδικήσουμε αλλαγή. Δεν είμαι ειδικός αναλυτής επί του θέματος, αισθάνομαι όμως την ανάγκη να τονίσω ότι κανένας προβληματισμός από μόνος του δεν έχει αξία, αν δεν συνοδεύεται από προτάσεις.
 
Διαβάζοντας επί του θέματος, επισκέφτηκα τον ιστότοπο των Ηνωμένων Εθνών και συγκεκριμένα την σελίδα του οργανισμού για τις γυναίκες (https://www.unwomen.org/). Σε μια προσπάθειά του ο οργανισμός  να παρακινήσει τις ίδιες τις γυναίκες  σε δράσεις για την ενίσχυσή τους στο θέμα της ισότητας, παρουσιάζει δώδεκα προτάσεις και δράσεις που μπορούν να έχουν μεγάλο αντίκτυπο και να οφελήσουν την σκέψη μας. Από αυτές προκρίνω να σας παρουσιάσω τις τρεις που έχουν μαγαλύτερο αποτύπωμα στην κοινωνική ζωή της γυναίκας και μπορούν να προκαλέσουν εύλογες και γόνιμες συζητήσεις.

 Σύμφωνα, λοιπόν, με τον οργανισμό σήμερα οι γυναίκες οφείλουν να μοιραστούν την φροντίδα της οικογένειας. Share the care είναι η επίσημη ονομασία και όντως ανταποκρίνεται σε μια μεγάλη αλήθεια. Ότι η δουλειά μιας γυναίκας στο σπίτι και την οικογένεια δεν τελειώνει ποτέ. Στατιστικά, οι γυναίκες αφιερώνουν τρεις φορές περισσότερο χρόνο από τους άνδρες για τις οικιακές δουλειές, οι οποίες εκτείνονται σε ένα ευρύτατο φάσμα: από την καθημερινή προετοιμασία των γευμάτων μέχρι τα ψώνια, την καθαριότητα, τα παιδιά και τα διαβάσματά τους. Και αν σκεφτεί κανείς ότι η εργασία αυτή είναι μη αμειβόμενη, τότε αντιλαμβάνεται εύκολα ότι μιλάμε για εργασιακή καταπίεση και καταπάτηση των ίσων ευκαιριών για εκπαίδευση, εργασία, ψυχαγωγία. Διότι απλούστατα, ο χρόνος που σπαταλάται για το σπίτι αφαιρείται από την κοινωνική και εργασιακή ζωή της γυναίκας. Είναι ανάγκη, λοιπόν, αυτή η κατάσταση να βελτιωθεί προς όφελος όχι μόνο της γυναίκας αλλά όλης της οικογένειας. Τί θα μπορούσε να γίνει;

Συζητήστε με την οικογένεια και προσδιορίστε τις ανάγκες και τους ρόλους των μελών της, διαμοιράστε ευθύνες και εργασίες, αναγνωρίστε την αξία όλων των μελών και ενθαρρύνετε τα παιδιά να συμμετέχουν εξίσου στις δουλειές του σπιτιού. Δεν είναι ντροπή, για παράδειγμα, να πλύνει ο άντρας τα πιάτα ή να αναλάβει το διάβασμα των παιδιών την ίδια ώρα που η μητέρα θα απασχολείται με την καθαριότητα ή θα βρίσκει λίγο χρόνο για την δική της ξεκούραση. Οι εποχές που οι δουλειές διακρίνονταν σε γυναικείες και αντρικές έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Σήμερα, είναι τιμητικό για έναν άντρα και πατέρα να συμμετέχει στις δουλειές και τις ευθύνες της οικογένειεας, δείχνει υψηλό επίπεδο πολιτισμού και το κυριότερο κρατάει τις ισορροπίες. Την ίδια ώρα, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα για τα νεαρότερα μέλη της οικογένειας, τα παιδιά, που πρέπει να γαλουχηθούν με τις αξίες της ισότητας και του αλληλοσεβασμού.

Από την άλλη, έχουμε την γυναίκα που εργάζεται σε εξωτερικές εργασίες δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις της εποχής με επιτυχία τις περισσότερες φορές και ταυτόχρονα, επιστρέφοντας κατάκοπη στο σπίτι, πρέπει να είναι η καλή σύζυγος, η χαμογελαστή και πάντα πρόθυμη μητέρα, ο συναισθηματικός στυλοβάτης, δηλαδή, του σπιτιού. Είναι όμως η εργασία της καλά αμειβόμενη, της παρέχει ευκαιρίες ανέλιξης και πρόοδου; Σύμφωνα με το Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ, υφίσταται μεγάλο μισθολογικό χάσμα μεταξύ των ανδρών και των γυναικών που αγγίζει σχεδόν το 51% (2018). Μάλιστα, θα πρέπει να περάσουν ακόμα 202 χρόνια για να υπάρξει μισθολογική ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα!  Αφαλώς και τα νούμερα είναι τραγικά και αναδεικνύουν το πρόβλημα στις πραγματικές του διαστάσεις. Αυτές της ανισότητας και της εργασιακής εκμετάλλευσης. Demand an equal work culture προτρέπει ο οργανισμός και αυτό με απλά λόγια σημαίνει ότι οι γυναίκες οφείλουν να ζητήσουν από την πολιτεία και να επιτύχουν προοδευτικό εργασιακό περιβάλλον, ίση εκπροσώπηση στην ηγεσία, ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας αλλά και ίσες ευκαιρίες στην επαγγελματική  εκπαίδευση. Ακόμα συζητάμε για την ανυπαρξία ενοποιημένων πολιτικών γονικής άδειας, την έλλειψη προγραμμάτων επανένταξης στην εργασία, τα ευέλικτα ωράρια, τις ποιοτικές και προσιτές υπηρεσίες φροντίδας παιδιών σε χώρους εργασίας κ.ά. που καταδεικνύουν ότι είμαστε ακόμα σε εργασιακό μεσαίωνα όσον αφορά στη γυναικεία εργασία. Και για να μην παρεξηγηθώ: όταν λέμε ότι οι γυναίκες οφείλουν να ζητήσουν και να διεκδικήσουν, εννοούμε ότι η ίδια η πολιτεία έχει αποτύχει να το προβλέψει ή να το επιτύχει. Και όπως συμβαίνει παντού, αν δεν ζητήσεις, δεν θα λάβεις.

Σε παρεμφερές επίπεδο, χαμηλό πάντως, και η εκπροσώπηση των γυναικών στην πολιτική σκηνή. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από το 2020, οι γυναίκες κατέχουν μόνο περίπου το 25% των εδρών στα εθνικά κοινοβούλια και αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 7% των παγκόσμιων ηγετών. Είναι, κατά τη γνώμη μου, τουλάχιστον υποτιμητικό να υπάρχει τόσο μειωμένη ποσόστωση στη συμμετοχή των γυναικών στις εκλογικές αναμετρήσεις, την ίδια ώρα που η συμμετοχή των αντρών αγγίζει τα υψηλότερα επιτρεπτά επίπεδα. Μόλις το 2019 έγινε υποχρεωτική στη χώρα μας για τους συνδυασμούς των κομμάτων και των δημοτικών κινήσεων η ποσόστωση του 40% από κάθε φύλο. Η πράξη, όμως, απέχει πολύ από την θεωρία, όσο θα υπάρχει η αντίληψη ότι η πολιτική είναι για το λεγόμενο ισχυρό φύλο.   Πάντως, η ευρωπαϊκή εμπειρία έχει αποδείξει ότι η νομοθετική ποσόστωση έχει αποτέλεσμα τη ραγδαία αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική ζωή. Επομένως, exercise your political rights, ψηφίστε και δώστε στις γυναίκες υποψήφιες φωνή και πολιτική παρουσία. Κι αν ακόμα δεν γνωρίζετε υποψήφιες, ή δεν έχετε εσείς την επιθυμία να ασχοληθείτε με την πολιτική, τουλάχιστον μπορείτε να ενθαρρύνετε τις κατάλληλες γυναίκες που γνωρίζετε, ώστε να διεκδικήσουν την πολιτική καριέρα που μπορούν.  

Είναι αλήθεια ότι οι συζητήσεις που ανοίγονται είναι πολλές και σημαντικές. Είναι αλήθεια, επίσης, ότι μπορεί να αισθανόμαστε ελαφρώς άβολα με όσα διαβάζουμε. Δεν είναι όμως καιρός για βολέματα. Η ισότητα των γυναικών είναι μια πρόκληση των καιρών μας και οφείλουμε τουλάχιστον να την εξετάσουμε ως πολίτες και ως πολιτεία.
 

 * Ο Νίκος  Αγγελάκης  είναι  Δημοσιογράφος και  Δημοτικός  Σύμβουλος Ηρακλείου