Προβληματισμοί εν αναμονή του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας

Παγκόσμια η κυκλοφορία των οχημάτων όλων των ειδών αλλά και των πεζών και ζώων ρυθμίζεται από σχετικούς νόμους, στη χώρα μας από τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.). Το 1836 δημοσιεύτηκε στη χώρα μας νόμος για τη κυκλοφορία αμαξών και ζώων. Ο πρώτος ΚΟΚ θεσπίστηκε το 1962, τροποποιήθηκε με το ν.894/1979 και το ν.2696/1999 που έκτοτε ισχύει με κάποιες τροποποιήσεις.

Για την ιστορία ο πρώτος νόμος που ρυθμίζει τη κυκλοφορία των αυτοκινήτων θεσπίστηκε στην Αγγλία το 1863, που κυκλοφόρησε το πρώτο ατμοκίνητο όχημα και όριζε ότι μπροστά από το όχημα έπρεπε να προηγείται πεζός που κρατούσε κόκκινη σημαία για να προειδοποιεί τους άλλους πεζούς για την αποφυγή ατυχήματος.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες είναι έτοιμος ο νέος Κ.Ο.Κ. που θα αναρτηθεί για διαβούλευση και ο οποίος τροποποιεί τον υφιστάμενο ΚΟΚ και αποβλέπει μεταξύ άλλων στην οδική ασφάλεια και τη αύξηση της κινητικότητας κυρίως των μοτοσικλετών και ηλεκτρικών πατινιών.

Επειδή δεν δόθηκε στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο του νέου ΚΟΚ σχολιάζω τις νέες διατάξεις βάση των δημοσιογραφικών πληροφοριών. Κατά τη γνώμη μου οι δύο παρακάτω ρυθμίσεις χρειάζονται επανεξέταση, γιατί αντί να διευκολύνουν επιβαρύνουν την οδική ασφάλεια και δυσχεραίνουν την κυκλοφορία:

α) Μεγάλο βάρος δίνεται στα δίκυκλα, που έχουν χαμηλότερο περιβαλλοντολογικό αποτύπωμα και αποφορτίζουν τον κυκλοφοριακό φόρτο, αλλά πρωταγωνιστούν στα τροχαία ατυχήματα. Έτσι θεσπίζεται νέα προτεραιότητα στα φανάρια καθώς επιτρέπεται στα δίκυκλα να περνούν μπροστά από τα αυτοκίνητα για να περιμένουν το πράσινο, ενώ επιτρέπεται υπό όρους να κάνουν σφήνα σε λεωφόρους μεγάλης κίνησης με σταματημένα αυτοκίνητα.

Επιπλέον τα δίκυκλα θα μπορούν να κάνουν ελιγμούς ανάμεσα στα σταματημένα αυτοκίνητα με όριο ταχύτητας 25 χλμ/ώρα. Η διάταξη αυτή απλά νομιμοποιεί την υπάρχουσα κατάσταση, που υφίστανται όσοι οδηγούν σε μεγάλες λεωφόρους, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει την επιθετικότητα των συνήθως νεαρών οδηγών των δικύκλων έναντι των οδηγών αυτοκινήτων και τα μικροατυχήματα.

Το μεγάλο όμως πρόβλημα είναι οι δικλυστές delivery οι οποίοι στο κυνήγι του μεροκάματου παραβιάζουν όλες τις διατάξεις του ΚΟΚ και για τους οποίους δεν φαίνεται να λαμβάνεται μέριμνα.

β) Αποενοχοποιείται το αυτοκίνητο, δηλαδή δεν θα αφαιρούνται πινακίδες και άδεια κυκλοφορίας σε περίπτωση τροχαίας παράβασης, για να μη στερηθεί ολόκληρη η οικογένεια της χρήσης του, αλλά θα επιβάλλεται μεγάλο πρόστιμο στον οδηγό. Η αιτιολογία αυτή δεν πείθει, γιατί στη χώρα μας κυκλοφορούν 5,5 εκατ. ΙΧ αυτοκίνητα, που σημαίνει ότι σχεδόν όλες οι οικογένειες έχουν τουλάχιστον δύο αυτοκίνητα.

Η αφαίρεση της αδείας κυκλοφορίας και των πινακίδων είναι ένα ισχυρό αποτρεπτικό μέσο πολλών τροχαίων παραβάσεων, που περιγράφει λεπτομερώς ο ισχύον ΚΟΚ με κυριότερη τη παράνομη στάθμευση ιδίως πολυτελών μεγάλων αυτοκινήτων σε δεύτερη σειρά.

Η επιβολή όμως υψηλών προστίμων δεν είναι ισχυρό αποτρεπτικό μέσο για τις τροχαίες παραβάσεις, γιατί κανείς δεν φοβάται τα πρόστιμα αφού δεν τα πληρώνει (έχουν βεβαιωθεί 115 δισ. ευρώ απλήρωτα πρόστιμα παντός είδους) ενώ με την αφαίρεση πινακίδων το πρόστιμο πληρώνεται αμέσως. Αν και βέβαια πολλοί είναι εκείνοι που στερούνται ΑΦΜ, όπως οι Ρομά και όσοι κυκλοφορούν αυτοκίνητα με ξένους αριθμούς κυκλοφορίας.

Ο νέος ΚΟΚ έχει τα εξής κύρια σημεία:

1.Υποχρεωτική χρήση κράνους σε όλες τις μοτοσικλέτες.

2.Μείωση του ορίου ταχύτητας εντός αστικού ιστού στα 30 χλμ/ώρα ή 20 χλμ/ώρα σε περιοχή σχολείου.

3.Διαμόρφωση της οδού με στόχο τη μείωση της ταχύτητας και την προώθηση της χρήσης ποδηλάτων και πατινιών.

4.Αντικοινωνική και υποτροπιάζουσα συμπεριφορά.

5.Αποενοχοποίηση αυτοκινήτων.

6. Υψηλή τιμωρία σε περίπτωση που δεν φορά κράνος, παραβίασης κόκκινου σηματοδότη, οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, δεν φοράς ζώνη και χρήση κινητού.

Η κυκλοφορία των οχημάτων όλων των ειδών ρυθμίζεται από τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.), η τήρηση του οποίου ελέγχεται από την Αστυνομία και τα όργανα της, κοινώς τροχονόμους, που για τις παραβάσεις του οποίου επιβάλλουν διοικητικές ποινές και πρόστιμα, για κάποιες δε παραβάσεις δικάζονται από τα ποινικά δικαστήρια και οι αστικές διαφορές από τροχαία ατυχήματα από τα πολιτικά δικαστήρια. Η βεβαίωση όμως των παραβάσεων απαιτεί συστηματική αστυνόμευση ή χρήση καμερών, που δεν συμβαίνει παρά μόνο ευκαιριακά, γιατί η παρουσία τροχονόμου είναι είδος εν ανεπαρκεία και οι κάμερές συνήθως δεν λειτουργούν. Επομένως οι παραπάνω απαγορεύσεις χωρίς εντατική αστυνόμευση θα αποβούν γράμμα κενό.

Φυσικά όταν πρόκειται να διέλθει κάποιος επίσημος εμφανίζεται σμήνος τροχονόμων, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις που ιδιωτικοί σεκιουριτάδες επιχειρηματιών αντιποιούνται καθήκοντα τροχονόμου και ρυθμίζουν τη κυκλοφορία για να περάσει ο «μεγάλος».

Η καθημερινή όμως κυκλοφορία οχημάτων και πεζών γίνεται σε γενικές γραμμές βάση των διατάξεων του ΚΟΚ και χωρίς αστυνομική επιτήρηση, που δεν είναι δυνατόν να υπάρχει σε κάθε τόπο και χρόνο, αλλά κάθε κανονικός, πλην εξαιρέσεων, οδηγός οχήματος ή πεζός συμπεριφέρεται με γνώμονα την αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, που σημαίνει ότι εφόσον αυτός συμμορφώνεται προς τις διατάξεις του ΚΟΚ αναμένει ότι και ο άλλος οδηγός ή πεζός κατά την κίνηση του θα τηρήσει τις διατάξεις του ΚΟΚ, ώστε να αποφεύγονται οι συγκρούσεις και τα ατυχήματα.

Σαφώς υπάρχουν διαφόρων τύποι οδηγοί, που για διαφόρους λόγους καθένας παραβιάζουν με την οδήγηση τους συστηματικά, είτε λόγω ιδιοσυγκρασίας, είτε ευκαιριακά, τις διατάξεις του ΚΟΚ. Αυτό όπως είναι αναμενόμενο κάποια στιγμή οδηγεί σε συγκρούσεις οχημάτων και ατυχήματα. Όμως σχεδόν όλα, πλην των περιπτώσεων ανώτερης βίας, οφείλονται σε παραβίαση κάποιας διάταξης του ΚΟΚ ή κατά παράβαση της αρχής της αμοιβαίας εμπιστοσύνης με αποτέλεσμα να προκαλούνται ατυχήματα εις βάρος μη υπαίτιων οδηγών.

Στους οδηγούς αυτούς προστέθηκαν τελευταία και οι οδηγοί ηλεκτρικών πατινιών (ΕΠΗΟ), που αρκετοί, λόγω του νεαρού της ηλικίας των, ή λόγω του ότι δεν απαιτείται δίπλωμα και συνεπώς εκπαίδευση για την οδήγηση τους, ούτε γνωρίζουν τι σημαίνει αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ούτε έχουν πείρα να κυκλοφορούν μαζί με τα άλλα οχήματα και είναι πλέον επιρρεπείς να προκαλέσουν και να υποστούν ατυχήματα.

Φυσικά τα ηλεκτρικά πατίνια, που δεν μολύνουν το περιβάλλον, είναι πολύ χρήσιμα για μετακινήσεις εντός των πόλεων γιατί είναι ευέλικτα και δεν χρειάζονται χώρους σταθμεύσεως και ειδική άδεια οδήγησης, αρκεί να τηρούν τους κανόνες, που ορίζονται στα άρθρα 18-40 ΚΟΚ.

Πρέπει να κυκλοφορούν στο άκρο δεξιό της οδού, όχι σε δρόμους με σήμανση άνω των 50 χιλιομέτρων και αυτοκινητοδρόμους και με ταχύτητα 6-25 χιλιομέτρων. Όταν οδηγούν πρέπει να φορούν προστατευτικό κράνος, να κρατούν το τιμόνι με τα δύο χέρια και όταν κάνουν ελιγμούς να δίνουν σήμα με τα χέρια τους. Δεν επιτρέπεται να κινούνται δύο ή πλείονες παράλληλα. Όταν κυκλοφορούν νύκτα να φορούν αντανακλαστικό ρουχισμό ,που τους καθιστούν ορατούς από όλες τις κατευθύνσεις και να διαθέτουν ένα φωτιστικό στοιχείο εμπρός και ένα πίσω. Επίσης δεν φέρουν αριθμό κυκλοφορίας ούτε ασφαλίζονται υποχρεωτικά. Κατά πληροφορίες έχουν πουληθεί άνω των 100.000.

Λίγο-πολύ όλοι μας έχομε δει ηλεκτρικά πατίνια να κινούνται με μη επιτρεπόμενες ταχύτητες, ακόμα και σε πεζοδρόμια, οι οδηγοί να μην φορούν κράνος ούτε αντανακλαστικό γιλέκο τη νύκτα, συνήθως φορούν μαύρα ρούχα με κίνδυνο να μην διακρίνονται όταν δεν υπάρχει επαρκής φωτισμός. Απορώ όμως με κάποιους γονείς που αφήνουν τα παιδία τους ηλικίας 13-14 ετών να κυκλοφορούν με πατίνι μόνα τους μέσα στη νύκτα σε κακοφωτισμένα προάστια. Αν γίνει όμως ατύχημα το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο δικό τους, αλλά και του ανυπαίτιου οδηγού άλλου οχήματος ή πεζού.

Φαίνεται ότι οι προβλεπόμενες από τον νέο ΚΟΚ ποινές θα είναι αυστηρότερες, αλλά δεν μπορούν όμως να επιβληθούν στους στερούμενους ΑΦΜ ιδίως αλλοδαπούς και ανηλίκους.

Επομένως επειδή η ζωή συνεχίζεται και τα κυκλοφορικά προβλήματα δεν λύνονται μόνο με αυστηρές διατάξεις, απαιτείται και αυστηρή αστυνόμευση, ειδικότερα όμως στη περίπτωση των ΕΠΗΟ απαιτείται υπεύθυνη διαπαιδαγώγηση και εποπτεία των παιδιών από τους γονείς, για την οποία η Πολιτεία πρέπει με κάθε μέσο να επιστήσει την προσοχή τους.

* Ο Λέανδρος Τ.Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.