Οι Ελληνες εργαζόμενοι δεν είναι πιστοί στον εργοδότη τους

Το 2011 μόλις το 7% των Ελλήνων σε παραγωγική ηλικία θεωρούσε πως ήταν καλή στιγμή να βρει μια δουλειά. Το 2025 το ποσοστό αυτό διαμορφώθηκε πλέον στο 64%. Πρόκειται για την 3η μεγαλύτερη αύξηση αισιοδοξίας που καταγράφεται σε όρους εξεύρεσης εργασίας στη Γηραιά Ηπειρο. Ωστόσο, οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. των «27» ως προς τη δέσμευση στην εταιρεία που τους απασχολεί. Για την ακρίβεια, έχουν τη 12η χαμηλότερη αφοσίωση και σύνδεση με τον εργοδότη τους.

Τα ευρήματα προκύπτουν μέσα από παγκόσμια έρευνα της Gallup. Εμμέσως αναδεικνύουν ορισμένα χαρακτηριστικά της απασχόλησης στη χώρα μας τα οποία συνάδουν με ευρύτερα συμπεράσματα για τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας. Από τη μία πλευρά, αντικατοπτρίζουν την αισθητή μείωση της ανεργίας στα χρόνια που μεσολάβησαν από την κρίση χρέους. Από την άλλη, αντανακλούν ενδεχομένως ένα μέρος των συνθηκών που ευθύνονται για τη χαμηλή παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας, αφού ο λιγότερο συνδεδεμένος εργαζόμενος συγκεντρώνει μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι και λιγότερο αποδοτικός. Σε κάθε περίπτωση, δεν σηματοδοτούν απαραίτητα μια ένδειξη για μεγαλύτερη κινητικότητα προσωπικού, παράμετρος η οποία πιθανώς προσφέρει μέρος της εξήγησης και για τις κενές θέσεις ως μια κρυφή πτυχή της σφιχτής αγοράς εργασίας· το να μη νιώθεις δεσμευμένος στην εταιρεία για την οποία εργάζεσαι δεν σημαίνει και ότι είσαι έτοιμος να παραιτηθείς για να αναζητήσεις την τύχη σου σε ένα άλλο πόστο και δη πιο απαιτητικό και εξειδικευμένο.

Στην πραγματικότητα, η Gallup ορίζει τους απασχολουμένους με χαμηλή αφοσίωση όχι ως δυστυχισμένους, αλλά ως ψυχολογικά αποστασιοποιημένους. Με άλλα λόγια, κάνουν τη δουλειά τους, αλλά χωρίς ενθουσιασμό· δεν δίνουν το κάτι παραπάνω. Επειτα, είναι άλλο η αισιοδοξία για την εξεύρεση εργασίας και άλλο η προθυμία για μετακίνηση σε νέο εργοδότη, διαδικασία η οποία συνοδεύεται από το τίμημα της μετεγκατάστασης, της αβεβαιότητας και της επιβάρυνσης που ενδεχομένως εγκυμονεί η μεταβατική περίοδος.

Στον βαθμό που είναι συμμέτοχη στη χαμηλή παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας, η κατάσταση που διαμορφώνεται μέσα από αντίστοιχες μετρήσεις μετατοπίζει το βάρος στη διοικητική και οργανωσιακή κουλτούρα των επιχειρήσεων. Αδύναμο μάνατζμεντ, έλλειψη αναγνώρισης, γραφειοκρατία και περιορισμένη αυτονομία είναι κάποιοι από τους παράγοντες που συναντώνται σε εργασιακά περιβάλλοντα τα οποία δεν διακρίνονται για την επιτυχία τους ως τέτοια.

Αν και σε μικρότερο βαθμό, οι τάσεις αυτές αφορούν ευρύτερα την Ευρώπη, όταν συγκρίνεται με την παγκόσμια αγορά εργασίας. Παρά τα σταθερά κέρδη  στον δείκτη της αισιοδοξίας στην αγορά εργασίας, με εναρκτήριο σημείο την ανάκαμψη από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, όπως καταδεικνύουν αντίστοιχες έρευνες, δεν βελτιώνονται οι καθημερινές εμπειρίες των Ευρωπαίων απασχολουμένων στην εργασία. Ισως δεν θα πρέπει να προκαλούν έκπληξη –και από αυτήν την άποψη– οι αποκλίσεις της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, οι οποίες αποτυπώνονται σε ασθενέστερη ανταγωνιστικότητα, χαμηλότερη παραγωγικότητα και υποτονικότερη ανάπτυξη. Καμία άλλη περιοχή στον κόσμο δεν καταγράφει χαμηλότερη δέσμευση και αφοσίωση των εργαζομένων από την Ευρώπη, γεγονός που σηματοδοτεί μια ιδιαιτερότητα στα όρια της πολιτισμικής διάκρισης.

Η αλήθεια είναι ότι η εργασιακή κουλτούρα στην Ευρώπη πάντα διέφερε από την αντίστοιχη σε άλλα μέρη του πλανήτη: «Οι Ευρωπαίοι δουλεύουν για να ζουν, δεν ζουν για να δουλεύουν». Αυτό σημαίνει ότι δεν επενδύουν τα πάντα στην εργασία τους και άρα συμβιώνουν πιο εύκολα με την έλλειψη επαγγελματικού ενθουσιασμού, ρίχνοντας το βάρος στην ποιότητα που συνοδεύει τον ελεύθερο χρόνο τους – και τις άδειές τους. Ομως, η κουλτούρα της επιχείρησης είναι εκείνη που ορίζει πρωτίστως το πλαίσιο για την παραγωγικότητα του εργαζομένου, τομέας στον οποίο η Ευρώπη φαίνεται να υστερεί· πόσο μάλλον η Ελλάδα.