Διαφωνίες στον Λευκό Οίκο για τον πόλεμο στο Ιράν: Ο «σκεπτικός» Βανς και η προειδοποίηση των συνεργατών του Τραμπ

Η έκβαση του πολέμου στο Ιράν προκαλεί «γκρίνια» στον αμερικανικό κυβερνητικό επιτελείο • Παρασκηνιακοί «διαξιφισμοί» για την ανάληψη των ευθυνών.
Αναμπουμπούλα επικρατεί τις τελευταίες ώρες στον Λευκό Οίκο σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν αλλά και για την πορεία του.

Εντός ολίγων ωρών έχουν κυκλοφορήσει στα δυτικά ΜΜΕ μια σειρά δημοσιευμάτων -επικαλούμενα πηγές- που μεταδίδουν πως υπάρχει ανησυχία στον Λευκό Οίκο για την έκβαση του πολέμου (Reuters), ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, είχε επιφυλάξεις για την επίθεση (Politico), καθώς και ότι οι ΗΠΑ δεν κερδίζουν τον πόλεμο (CNN).

Η εν λόγω εξέλιξη δεν έρχεται ως κεραυνός εν αιθρία. Ο Τραμπ προσπαθούσε να πλασαριστεί ως ειρηνοποιός και αξίωνε μάλιστα το Νόμπελ Ειρήνης ενώ οι MAGA ήταν κάθετα ενάντια σε κάθε πόλεμο και σε αυτή την πολιτική ήταν εξάλλου δεσμευμένος και ο πλανητάρχης. Όποτε, η ασυμφωνία μεταξύ λόγου και πράξεων αλλά και επιθυμιών κάποια στιγμή θα έφερνε στην επιφάνεια τουλάχιστον ενστάσεις. 

«Επιφυλακτικός ο Βανς»

Πιο αναλυτικά, το Politico μετέδωσε πως ο Βανς εμφανιζόταν επιφυλακτικός αναφορικά με το ενδεχόμενο επίθεσης των ΗΠΑ κατά του Ιράν κατά την περίοδο που προηγήθηκε της απόφασης του Τραμπ για να ξεκινήσει τον πόλεμο, όπως δήλωσαν στο Politico δύο ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ.

Ο Βανς, πάντως σε δημόσιες τοποθετήσεις του έχει υπερασπιστεί την επιχείρηση. Ωστόσο, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου ανέφεραν ότι ο αντιπρόεδρος είχε εκφράσει την αντίθεσή του πριν από την απόφαση και πως ήταν πολύ πιο επιφυλακτικός όσον αφορά τη στρατιωτική δράση σε σύγκριση με τον Τραμπ.

Ο Βανς είναι «σκεπτικός», «ανησυχεί για την επιτυχία» και «απλώς αντιτίθεται» στον πόλεμο κατά του Ιράν, ανέφερε ένας ανώνυμος ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ. 

Ένας δεύτερος ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε ότι «ο ρόλος του είναι να παρέχει στον πρόεδρο και στην κυβέρνηση, όπως γνωρίζετε, όλες τις απόψεις για το τι θα μπορούσε να συμβεί από πολλές διαφορετικές οπτικές γωνίες και, όπως γνωρίζετε, αυτό κάνει. Αλλά μόλις ληφθεί η απόφαση, είναι πλήρως σύμφωνος».

Ακόμα και ο Τραμπ αναφέρθηκε τη Δευτέρα σε αυτήν τη διαφωνία, αλλά δεν φάνηκε να τον ενοχλεί.

«Ο Βανς, θα έλεγα, είχε μια ελαφρώς διαφορετική φιλοσοφία από τη δική μου. Νομίζω ότι ήταν ίσως λιγότερο ενθουσιώδης για την αποστολή, αλλά παρέμενε αρκετά ενθουσιώδης», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Μαρ-α-Λάγκο.

Ο Βανς δεν έχει εξηγήσει αυτή τη «φιλοσοφική» διαφορά, και οι βοηθοί του δεν θέλησαν να αναφερθούν σε λεπτομέρειες σχετικά με τη σκέψη του για τη στρατιωτική δράση.

«Ο Αντιπρόεδρος έχει αποτελέσει το επίκεντρο συνεχών διαρροών από όλες τις πλευρές, από ανθρώπους που προσπαθούν να προβάλλουν τις απόψεις τους πάνω του», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Βανς, Τέιλορ Βαν Κερκ. «Και ως αποτέλεσμα, έχουν δημοσιευτεί αμέτρητες ασυνεπείς αναφορές για τις απόψεις του Αντιπροέδρου, κάτι που δείχνει ότι τα mainstream μέσα ενημέρωσης δεν έχουν ιδέα για τι μιλάνε».

Μονόδρομος η αναδίπλωση

Όπως μετέδωσε το Reuters, μια περίπλοκη διαμάχη στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου οδηγεί τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε αλλαγές στις δημόσιες δηλώσεις του σχετικά με την πορεία του πολέμου με το Ιράν, καθώς οι σύμβουλοί του συζητούν πότε και πώς να κηρύξουν τη νίκη, ακόμη και καθώς η σύγκρουση εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Ορισμένοι αξιωματούχοι και σύμβουλοι προειδοποιούν τον Τραμπ ότι η άνοδος των τιμών της βενζίνης θα μπορούσε να έχει πολιτικό κόστος για τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ενώ ορισμένοι σκληροπυρηνικοί πιέζουν τον πρόεδρο να συνεχίσει την επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με πηγές.

Οι παρατηρήσεις αυτές προσφέρουν μια μέχρι τώρα άγνωστη εικόνα της λήψης αποφάσεων στον Λευκό Οίκο, καθώς προσαρμόζει την προσέγγισή του στην μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ από τον πόλεμο του Ιράκ το 2003.

Διχογνωμίες

Οι παρασκηνιακές κινήσεις υπογραμμίζουν τα υψηλά διακυβεύματα που αντιμετωπίζει ο Τραμπ, ο οποίος επέστρεψε στο αξίωμα πέρυσι υποσχόμενος να αποφύγει «ανόητες» στρατιωτικές επεμβάσεις, σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την εμπλοκή της χώρας σε έναν πόλεμο που έχει ταράξει τις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές και έχει διαταράξει το διεθνές εμπόριο πετρελαίου.

Η προσπάθεια να κερδίσει την προσοχή είναι ένα χαρακτηριστικό της προεδρίας του, όμως αυτή τη φορά οι συνέπειες αφορούν τον πόλεμο και την ειρήνη σε μια από τις πιο ασταθείς και οικονομικά κρίσιμες περιοχές του κόσμου.

Απομακρυνόμενος από τους ευρείς στόχους που έθεσε όταν ξεκίνησε τον πόλεμο στις 28 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ έχει τονίσει τις τελευταίες ημέρες ότι θεωρεί τη σύγκρουση ως μια περιορισμένη εκστρατεία, της οποίας οι στόχοι έχουν σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί.

Ωστόσο, το μήνυμα παραμένει ασαφές για πολλούς, συμπεριλαμβανομένων των αγορών ενέργειας, οι οποίες έχουν κινηθεί και προς τις δύο κατευθύνσεις ως αντίδραση στις δηλώσεις του Τραμπ.

Σε μια προεκλογική συγκέντρωση στο Κεντάκι την περασμένη Τετάρτη, δήλωσε ότι «κερδίσαμε» τον πόλεμο, και στη συνέχεια απότομα άλλαξε στάση: «Δεν θέλουμε να φύγουμε νωρίς, έτσι δεν είναι; Πρέπει να ολοκληρώσουμε το έργο μας».

Αξιωματούχοι, μεταξύ άλλων και από το υπουργείο Οικονομικών και το Εθνικό Οικονομικό Συμβούλιο, έχουν προειδοποιήσει τον Τραμπ ότι μια πετρελαϊκή κρίση και η αύξηση των τιμών της βενζίνης θα μπορούσαν πολύ γρήγορα να υπονομεύσουν την εσωτερική υποστήριξη στον πόλεμο, σύμφωνα τις ίδιες πηγές.

Πολιτικοί σύμβουλοι επίσης όπως η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς και ο αναπληρωτής προσωπάρχης Τζέιμς Μπλερ, προβάλλουν παρόμοια επιχειρήματα, εστιάζοντας στις πολιτικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της βενζίνης, προτρέποντας τον Τραμπ να δηλώσει ότι η επιχείρηση στο Ιράν έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, ανέφεραν οι πηγές.

Αντίθετα οι πιο σκληροπυρηνικοί όπως οι Γερουσιαστές Λίντσεϊ Γκράχαμ και Τομ Κότον, αλλά και δημοσιογράφοι όπως ο Μαρκ Λέβιν, προτρέπουν τον Τραμπ να συνεχίσει να πιέζει στρατιωτικά το Ιράν, ώστε να μην αποκτήσουν πυρηνικά όπλα.

Μια τρίτη «φωνή» προέρχεται από την λαϊκιστική βάση του Τραμπ και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τον Στιβ Μπάνον, σύμβουλο του προέδρου σε θέματα διακυβέρνησης και στρατηγικής και τον δεξιό τηλεοπτικό παρουσιαστή Τάκερ Κάρλσον, οι οποίοι ζητούν να αποφευχθεί η εμπλοκή των ΗΠΑ σε μια ακόμη παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Αναζητώντας διέξοδο

Σημειώνεται ότι ο Τραμπ έχει δώσει διάφορες εξηγήσεις για τον πόλεμο, λέγοντας ότι ξεκίνησε για να αποτραπεί το ενδεχόμενο μιας επίθεσης από το Ιράν στο μέλλον, ότι σκοπεύει να εξαλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, και πως επιδιώκει να εκδιώξει την «τυραννική» κυβέρνηση του.

Κορυφαίοι πολιτικοί σύμβουλοι και οικονομικοί σύμβουλοι, των οποίων οι προειδοποιήσεις πριν από τον πόλεμο για τον πιθανό οικονομικό σοκ αγνοήθηκαν σε μεγάλο βαθμό, φαίνεται να έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση των προσπαθειών του Τραμπ αυτή την εβδομάδα να καθησυχάσει τις νευρικές αγορές και να περιορίσει την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Η δημόσια αλλαγή στάσης του προς την υποβάθμιση του αντίκτυπου του πολέμου, περιγράφοντάς τον ως «βραχυπρόθεσμη εκδρομή» και η επιμονή του ότι οι αυξήσεις των τιμών του φυσικού αερίου θα είναι βραχύβιες, φάνηκαν να στοχεύουν στην ηρεμία των φόβων για μια σύγκρουση αόριστης διάρκειας.

Ορισμένοι κορυφαίοι σύμβουλοί του τον συμβούλευσαν να εργαστεί για την επίτευξη ενός τερματισμού της σύγκρουσης που θα μπορεί να χαρακτηρίσει ως θρίαμβο, τουλάχιστον από στρατιωτική άποψη, σύμφωνα με τις πηγές, ακόμη και αν μεγάλο μέρος της ιρανικής ηγεσίας επιβιώσει, μαζί με τα απομεινάρια του πυρηνικού προγράμματος που ήταν ο στόχος της εκστρατείας.

Σειρά αεροπορικών επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν σκοτώσει έναν αριθμό κορυφαίων ιρανικών ηγετών μεταξύ συνολικά 2.000 ανθρώπων -μερικοί από τους οποίους βρίσκονται μακριά, στο Λίβανο- έχουν καταστρέψει το οπλοστάσιό τους με βαλλιστικούς πυραύλους, έχουν βυθίσει μεγάλο μέρος του ναυτικού τους και έχουν περιορίσει την ικανότητά τους να υποστηρίζουν ένοπλους αντιπροσώπους σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, τα στρατιωτικά επιτεύγματα έχουν υπονομευθεί σοβαρά από τις εντατικές επιθέσεις του Ιράν σε πετρελαιοφόρα και μεταφορικές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, με αποτέλεσμα την αύξηση των τιμών του πετρελαίου.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα αποφασίσει πότε θα τερματίσει την εκστρατεία. Ο ίδιος και οι συνεργάτες του λένε ότι είναι πολύ μπροστά από το χρονοδιάγραμμα τεσσάρων έως έξι εβδομάδων που είχε αρχικά ανακοινώσει ο Τραμπ.

Από την πλευρά τους, οι ηγέτες του Ιράν θα διεκδικήσουν τη νίκη, σύμφωνα με αναλυτές, απλώς και μόνο επειδή επέζησαν της επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ειδικά αφού απέδειξαν την ικανότητά τους να αντεπιτεθούν και να προκαλέσουν ζημιά στο Ισραήλ, τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.

Ο ρόλος των πετρελαίων

Κρίσιμο για την τελική πορεία του πολέμου θα είναι τα Στενά του Ορμούζ. Το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου, που συνήθως διέρχεται από τη στενή θαλάσσια οδό, έχει σχεδόν σταματήσει. Το Ιράν τις τελευταίες ημέρες έχει χτυπήσει δεξαμενόπλοια στα ιρακινά ύδατα και άλλα πλοία κοντά στα Στενά, και ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει ορκιστεί να το κρατήσει κλειστό.

Εάν η ασφυκτική πίεση του Ιράν στη θαλάσσια οδό ωθήσει τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ αρκετά υψηλά, αυτό θα μπορούσε να αυξήσει την πολιτική πίεση στον Τραμπ να τερματίσει τη στρατιωτική εκστρατεία, προκειμένου να βοηθήσει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, το οποίο υπερασπίζεται τη μικρή πλειοψηφία του στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Ο Τραμπ απέφυγε πρόσφατα να προωθήσει την ιδέα ότι ο πόλεμος αποσκοπεί στην ανατροπή της κυβέρνησης στο Τεχεράνη. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες υποδεικνύουν ότι η ηγεσία του Ιράν δεν κινδυνεύει να καταρρεύσει σύντομα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters χθες Τετάρτη.

Τουλάχιστον μέρος της σύγχυσης σχετικά με την πορεία του πολέμου φαίνεται να έχει τις ρίζες του στην ταχεία στρατιωτική επιτυχία των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα.

Από την αρχή του πολέμου, ορισμένοι βοηθοί έχουν προσπαθήσει να πείσουν τον Τραμπ ότι η εκστρατεία στο Ιράν δεν ήταν πιθανό να εξελιχθεί με τον ίδιο τρόπο όπως η επιδρομή στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου, κατά την οποία συνελήφθη ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο, σύμφωνα με άλλη πηγή που είναι εξοικειωμένη με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης.

Η επιχείρηση αυτή άνοιξε τον δρόμο στον Τραμπ να εξαναγκάσει τους πρώην υποστηρικτές του Μαδούρο να του παραχωρήσουν σημαντικό λόγο στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της χώρας, χωρίς να απαιτείται εκτεταμένη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ.

Το Ιράν, αντίθετα, αποδείχθηκε ένας πολύ πιο σκληρός και καλύτερα οπλισμένος εχθρός, με ένα εδραιωμένο κληρικό και ασφαλείας κατεστημένο.

Οι ειδικοί έχουν απορρίψει τους ισχυρισμούς των βοηθών του Τραμπ ότι το Ιράν βρισκόταν λίγες εβδομάδες μακριά από την παραγωγή πυρηνικού όπλου, παρά την επιμονή του προέδρου τον περασμένο Ιούνιο ότι οι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ είχαν «εξαλείψει» το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων του Ιράν σε εμπλουτισμένο ουράνιο πιστεύεται ότι καταστράφηκε από τις επιθέσεις του Ιουνίου, κάτι που σημαίνει ότι το υλικό θα μπορούσε ενδεχομένως να ανακτηθεί και να καθαριστεί σε βαθμό κατάλληλο για την κατασκευή βομβών. Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Εάν ο πόλεμος παραταθεί, οι αμερικανικές απώλειες αυξηθούν και το οικονομικό κόστος πολλαπλασιαστεί, ορισμένοι αναλυτές λένε ότι αυτό θα μπορούσε να επιφέρει τριγμούς στην πολιτική βάση του Τραμπ. Ωστόσο, παρά τις κριτικές από ορισμένους υποστηρικτές που αντιτίθενται στις στρατιωτικές επεμβάσεις, τα μέλη του κινήματος «Make America Great Again» (Κάντε την Αμερική ξανά μεγάλη) έχουν μέχρι στιγμής παραμείνει σε μεγάλο βαθμό στο πλευρό του όσον αφορά το Ιράν.

«Η βάση του MAGA θα δώσει στον πρόεδρο περιθώριο ελιγμών», υποστηρίζει ο Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής Φορντ Ο'Κόνελ.