Ιράν; Μισό βήμα μπροστά και ένα βήμα πίσω

Οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν και πάλι, μετά τη διάψευση των προσδοκιών για την επίτευξη μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και τα πλήγματα που αντηλλάγησαν χθες, Τρίτη, μετά των δύο αντιμαχόμενων πλευρών και ιδίως μετά την επίθεση που εξαπέλυσαν οι ιρανικές δυνάμεις στο Κουβέιτ.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δέχθηκε καταιγισμό σκληρών ερωτημάτων και πιέστηκε ιδιαίτερα, μιλώντας ενώπιον της αρμόδιας επιτροπής της Γερουσίας. Η στάση της αμερικανικής κυβέρνησης και ιδίως του ίδιου του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προσωπικά έναντι του θεοκρατικού και αυταρχικού καθεστώτος του Ιράν, έχει γίνει αντικείμενο δριμείας κριτικής. Κυρίως γιατί από ένα σημείο και μετά, η αμηχανία που φανερώθηκε από το Οβάλ Γραφείο μετά από την εμφανή ικανότητα των Ιρανών να αντέξουν στην συνδυασμένη επίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, έχει εδώ και καιρό μετατραπεί στα μάτια πολλών (και ρεπουμπλικανών ακόμα γερουσιαστών μεταξύ άλλων) σε κραυγαλέα ανοχή που φτάνει στα όρια της αδυναμίας και της υποχωρητικότητας. Αυτά είναι στοιχεία που από το χτίσιμό της η αμερικανική στρατηγική δεν επιτρέπεται να δείχνει ενώπιον του κόσμου.

Πώς τινάχτηκε στον αέρα η συμφωνία την τελευταία στιγμή

Τα ατέλειωτα μπρος-πίσω των ειρηνευτικών σχεδίων, το γαϊτανάκι των ασταμάτητων δηλώσεων του Τραμπ, η ρητορική σκληρότητα των "Φρουρών της Επανάστασης" και η συνεχιζόμενη απόφραξη της ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ είναι οι άξονες που συγκροτούν αυτό το κάδρο της μεγάλης εικόνας. Μιας εικόνας που δεν ευχαριστεί κανένα, ούτε στις ΗΠΑ, ούτε στην Ασία, ούτε και στην Ευρώπη, εκτός ίσως μόνο από τον Βλαντιμίρ Πούτιν που γενικά έχει όφελος από τη διαιώνιση αυτής της κατάστασης.

Λίγα 24ωρά πριν από όλες τις πλευρές προέκυπτε ότι οι δύο πλευρές είναι ante portas για την υπογραφή μιας αρχικής ειρηνευτικής συμφωνίας. Για μια ακόμα και πολλοστή φορά ωστόσο οι ελπίδες αποδείχθηκαν φρούδες. Δεν είναι σαφές ποιος υπαναχώρησε πρώτος, αν και μια προσεκτική ματιά στις λεπτομέρειες μάλλον θα απέδιδε στην Τεχεράνη το αδιέξοδο. Κι αυτό γιατί μάλλον το επίδικο ήταν η συμπερίληψη όχι άμεσα όρου για την παράδοση του ήδη υφιστάμενου απεμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στους Αμερικανούς ή στην Διεθνή Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, αλλά απλώς και μόνο η αναφορά ότι όλο αυτό θα κλείσει στην επόμενη φάση της διαπραγμάτευσης. Κάπως όμως έχει καταφέρει να χτίσει αυτή την αυτοπεποίθηση το ιρανικό καθεστώς και σε όλους είναι σαφές ότι αυτό είναι αποτέλεσμα των διαδοχικών σφαλμάτων της διεακυβέρνησης Τραμπ.

Η διαπραγμάτευση στο μηδέν, η Τεχεράνη στα χέρια των φανατικών

Αυτή τη στιγμή κι ενώ έχουμε μπει στον τέταρτο πλέον μήνα της σύγκρουσης και οι αμερικανικές και ιρανικές δυνάμεις ανταλλάσσουν ξανά πυρά με τη χρήση εκατέρωθεν αεροπορίας αφενός και πυραυλικών συστημα΄των και drones αφετέρου, βρισκόμαστε στο απόλυτο μηδέν. Ουδείς γνωρίζει πότε και με ποιους όρους θα επιτευχθεί συμφωνία. Η ηγεσία των ΗΠΑ έχει καταστεί δομικά αναξιόπιστη και ανακόλουθη, κανείς δεν μπορεί να δίνει πλέον βάση σε οτιδήποτε λέει ο Ντόναλντ Τραμπ. Η ηγεσία του Ιράν παραμένει σκιώδης, αδιάλλακτη και φαινομενικά αμετακίνητη στην ικανοποίηση όλων των όρων της, συμπεριλαμβανομένων της διατήρησης του πυρηνικού προγράμματος και της επιβολής οικονομικού ελέγχου επί της κίνησης στα στενά του Ορμούζ.

Η ανησυχία μάλιστα επιτείνεται τα τελευταία 24ωρα για μια ενδεχόμενη νέα εσωτερική μετακίνηση πολιτικής ισχύος στο Ιράν, με το ξήλωμα κάθε ερείσματος που διέθεταν ως τώρα οι πιο μετριοπαθείς δυνάμεις του καθεστώτος. Αιτία για αυτό πιθανολογούν αναλυτές, υπήρξε η δημοσιοποίηση του "πολιτικού μανιφέστου" του προέδρου της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν, ενός κειμένου που εισηγείται μεγάλες τομές και κινήσεις ανεξαρτητοποίησης των θεσμών, εκδημοκρατισμού και φιλελευθεροποίησης του καθεστώτος.

Από την άλλη λίγες ώρες αργοτερα ήρθαν ανακοινώσεις από την ηγεσία του σώματος των Φρουρών ότι αυτοί οι ίδιοι αναλαμβάνουν πλήρως τον έλεγχο των διπλωματικών επαφών της χώρας. Δηλαδή κοντολογίς οι Φρουροί δεν εμπιστεύονται την κυβέρνηση και το Υπουργείο Εξωτερικών και πλέον κάθε διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ θα διεξάγεται υπό την άμεση παρουσία και επιρροή των πιο σκληροπουρηνικών της Τεχεράνης. Το πόσο αρνητική εξέλιξη αποτελεί αυτό δεν χρειάζεται κανείς να το τονίσει...

Συνεπώς, μετά από όλα αυτά η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί την τύχη αυτής της σύρραξης να παραμένει σε πορεία άδηλη και ανησυχητική. κανένας δεν μπορεί όχι να προδικάσει αλλά ούτε καν με ασφάλεια να εικάσει ποια θα είναι τα επόμενα βήματα καθεμιάς από τις δύο πλευρές και αν θα κινηθούν προς την εκτόνωση ή την περαιτέρω ένταση. Η παράλληλη ρήξη ανάμεσα στον πρόεδρο τραμπ και τον μέχρι πρότινος επιστήθιο φίλο του Μπενιαμίν Νετανιάχου, περιπλέκει τα πράγματα ακόμα περισσότερο και σίγουρα δεν ξεκαθαρίζει το τοπίο.

Σε επικοινωνία μας χτες με πηγές στο Ισραήλ μας μεταφέρθηκε μόνο ανησυχία και αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα, καθώς εκεί βαραίνει και το μετέεωρο μέτωπο του Λιβάνου. Με την Τεχεράνη να γίνεται όλο και πιο άκαμπτη μέρα με τη μέρα και τους Τραμπ και Νετανιάχου να κινούνται ολοταχώς πλέον προς τις εκλογές τους το φθινόπωρο, το σκηνικό στον Περσικό κόλπο δεν θα μπορούσε να μοιάζει πιο αβέβαιο και επίφοβο.