Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ και Ουκρανίας για τα ορυκτά

Η συμφωνία των ΗΠΑ και της Ουκρανίας για τα ορυκτά προσφέρει μια μορφή διασφάλισης στο Κίεβο, το οποίο φοβόταν πως ο Ντόναλντ Τραμπ θα αποσύρει την υποστήριξή του στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τη Ρωσία.

Η συμφωνία, η οποία τελικά υπογράφει παρά το θρίλερ της τελευταίας στιγμής πρόκειται να παρέχει στις ΗΠΑ προνομιακή πρόσβαση σε νέα επενδυτικά έργα για την ανάπτυξη των φυσικών πόρων της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένου του αλουμινίου, του γραφίτη, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Σύμφωνα με τους αναλυτές θεωρείται καίριας σημασίας για να διατηρηθεί το καλό κλίμα του Τραμπ μεταξύ του Κιέβου που πιέζει για τον τερματισμό του πολέμου, που ξεκίνησε το 2022.

«Αυτή η συμφωνία σηματοδοτεί ξεκάθαρα στη Ρωσία ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι προσηλωμένη σε μια ειρηνευτική διαδικασία με επίκεντρο μια ελεύθερη, κυρίαρχη και ευημερούσα Ουκρανία μακροπρόθεσμα», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ. «Και για να είμαστε σαφείς, κανένα κράτος ή άτομο που χρηματοδότησε ή προμήθευσε τη ρωσική πολεμική μηχανή δεν θα επιτρέπεται να επωφεληθεί από την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας».

Thanks to @POTUS @realDonaldTrump’s tireless efforts to secure a lasting peace, I am glad to announce the signing of today’s historic economic partnership agreement between the United States and Ukraine establishing the United States-Ukraine Reconstruction Investment Fund to help… pic.twitter.com/N1jPa35DYh

— Treasury Secretary Scott Bessent (@SecScottBessent) April 30, 2025
«Μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργούμε το Ταμείο που θα προσελκύσει παγκόσμιες επενδύσεις στη χώρα μας», ανέφερε σε ανάρτησή της η υπουργός Οικονομίας της Ουκρανίας, Γιούλια Σβιριντένκο.

On behalf of the Government of Ukraine, I signed the Agreement on the Establishment of a United States–Ukraine Reconstruction Investment Fund.

Together with the United States, we are creating the Fund that will attract global investment into our country. pic.twitter.com/8ryyAMqW83

— Yulia Svyrydenko (@Svyrydenko_Y) April 30, 2025
Στην Ουάσιγκτον οι υπογραφές
Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας ολοκλήρωσε μια αρκετά δύσκολη δίμηνη διαπραγμάτευση, διώχνοντας οριστικά τα σύννεφα της ρήξης μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε επισκεφθεί τον Φεβρουάριο τον Λευκό Οίκο για να σφραγίσει τη συμφωνία, ωστόσο τελικά είχε φύγει με άδεια χέρια μετά τη διαφωνία που είχε τόσο με τον Ντόναλντ Τραμπ όσο και με τον αντιπρόεδρο Τζει Ντι Βανς, μπροστά στις κάμερες.

Η υπογραφή της συμφωνία συνέπεσε με τον πρόεδρο Τραμπ να συμπληρώνει τις πρώτες 100 ημέρες της δεύτερης θητείας του στον Λευκό Οίκο.

Τι προβλέπει η συμφωνία για τα ορυκτά
Οι ΗΠΑ θα έχουν την πρώτη αξίωση επί των κερδών από την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Ουκρανίας, όπως προβλέπει η συμφωνία. Μάλιστα τα κέρδη πρόκειται να μεταφερθούν σε ειδικό επενδυτικό ταμείο ανασυγκρότησης, το οποίο θα διαχειρίζονται από κοινού οι δύο χώρες.

Η συμφωνία αποσκοπεί στην αποζημίωση των ΗΠΑ για μελλοντική στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία. Το ταμείο θα χρηματοδοτηθεί από το 50% των εσόδων από νέες άδειες σε έργα που σχετίζονται με κρίσιμα υλικά, πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ακόμη, η ίδρυση του ταμείου δεν πρόκειται να επηρεάσει την πορεία της Ουκρανίας για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η συμφωνία δεν περιλαμβάνει επίσης καμία αναφορά στον υπό ρωσική κατοχή ουκρανικό πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Ζαπορίζια (ZNPP), ανέφερε η WP. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν προτείνει την ανάληψη του ελέγχου της εγκατάστασης από πλευράς των ΗΠΑ στο πλαίσιο μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας.

Ερωτήματα για τη μελλοντική στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ στην Ουκρανία
Πολλά είναι τα ερωτήματα που εγείρονται αναφορικά με την έκταση της μελλοντικής υποστήριξης των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου το αν ο Τραμπ θα στείλει περισσότερα όπλα και πυρομαχικά, τα οποία χρειάζονται επειγόντως η Ουκρανία για να αποκρούσει τις ρωσικές επιθέσεις.

Σύμφωνα με την Washington Post, εξετάζοντας την τελευταία έκδοση της συμφωνίας, το deal δεν παρέχει εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, ωστόσο επιβεβαιώνει μια «μακροπρόθεσμη στρατηγική ευθυγράμμιση» μεταξύ των δύο χωρών και περιέχει δέσμευση για «υποστήριξη των ΗΠΑ προς την ασφάλεια, την ευημερία, την ανοικοδόμηση και την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στα παγκόσμια οικονομικά πλαίσια».

Παρ' όλ' αυτά η Σβιριντένκο δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το deal «επιβεβαιώνει τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής για την ασφάλεια, την ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας».

Σύμφωνα με τον Τσάρλς Λίτσφιλντ του « Atlantic Council’s GeoEconomics Center» στην Ουάσιγκτον, το Κογκρέσο των ΗΠΑ είναι απίθανο να συναινέσει σε νέα οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία, πέραν εκείνης που έχει ήδη εγκριθεί, αλλά είναι κρίσιμο να συνεχίσουν οι ΗΠΑ να μοιράζονται πληροφορίες με την Ουκρανία για τις κινήσεις των ρωσικών δυνάμεων, κάτι που είχαν διακόψει προσωρινά όταν Κίεβο και Ουάσιγκτον απέτυχαν τον Φεβρουάριο να κλείσουν το deal για τα ορυκτά.

Τι γίνεται με τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου;
Η προσοχή τώρα, μετά και την ολοκλήρωση της συμφωνία για τα ορυκτά, στρέφεται στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της ένοπλης σύρραξης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, κάτι που είχε αποτελέσει και δέσμευση του Τραμπ στις πρόσφατες εκλογές.

Ο Στιβ Γουιτκοφ, απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα με τον Πούτιν στη Μόσχα, ωστόσο μέχρι τώρα δεν έχει καταφέρει να εξασφαλίσει τη συναίνεση του Κρεμλίνου για βιώσιμη εκεχειρία.

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου λένε πως η υπομονή του Ντόναλντ Τραμπ έχει αρχίσει να εξαντλείται σχετικά με την αδυναμία της Ουκρανίας και της Ρωσίας να έρθουν σε οριστική συμφωνία για την ειρήνη.

Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει τονίσει πως θα εγκαταλείψει την προσπάθεια της διαμεσολάβησης σε περίπτωση που δεν σημειωθεί άμεσα πρόοδος στις διαβουλεύσεις για την κατάπαυση του πυρός, αντίδραση η οποία προκαλεί ανησυχία στους συμμάχους της Ουκρανίας αναφορικά με το σε πόσο βαθμό θα επιρρίψει στο Κίεβο την ευθύνη για την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων. Η συμφωνία για τα ορυκτά φαίνεται να εξασφαλίζει, τουλάχιστον προσώρας, για την Ουκρανία την ευμενή διάθεση του Τραμπ, σημειώνουν αναλυτές.

«Κάναμε μια συμφωνία όπου τα χρήματά μας είναι ασφαλή, όπου μπορούμε να αρχίσουμε τις εξορύξεις και να κάνουμε ό,τι πρέπει», δήλωσε ο Τραμπ σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στον Λευκό Οίκο νωρίτερα την Τετάρτη. «Είναι επίσης καλό γι' αυτούς επειδή θα υπάρχει αμερικανική παρουσία στο σημείο, και η αμερικανική παρουσία θα κρατήσει πολλούς “κακούς δράστες” έξω από τη χώρα ή σίγουρα έξω από την περιοχή όπου θα κάνουμε τις εξορύξεις.