Για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας κατηγορείται πλέον ο Ντουτέρτε από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο

Κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σε βάρος του πρώην προέδρου των Φιλιππίνων Ροντρίγκο Ντουτέρτε, σχετικά με τη βίαιη εκστρατεία καταστολής των ναρκωτικών που φέρεται να διηύθυνε κατά τη διάρκεια της θητείας του, επικύρωσαν την Πέμπτη δικαστές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

Τριμελής σύνθεση δικαστών κατέληξε ομόφωνα ότι υπάρχουν «ουσιαστικοί λόγοι» για να πιστεύεται ότι ο Ντουτέρτε ευθύνεται για δεκάδες δολοφονίες, αρχικά ως δήμαρχος της νότιας πόλης Νταβάο και στη συνέχεια ως πρόεδρος της χώρας. Ο Ντουτέρτε, που διετέλεσε πρόεδρος από το 2016 έως το 2022, συνελήφθη πέρυσι στις Φιλιππίνες και μεταφέρθηκε στη Χάγη, όπου εδρεύει το Δικαστήριο. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Στην απόφαση των 50 σελίδων, οι δικαστές αναφέρουν ότι τα στοιχεία δείχνουν πως ο 81χρονος «ανέπτυξε, διέδωσε και εφάρμοσε» πολιτική με στόχο την «εξουδετέρωση» φερόμενων εγκληματιών. Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, αστυνομικοί και μέλη ταγμάτων θανάτου προχώρησαν σε δεκάδες δολοφονίες κατ’ εντολή του, από το 2011 και μετά, είτε με κίνητρο χρηματική αμοιβή είτε για να αποφύγουν να γίνουν οι ίδιοι στόχοι.

«Για ορισμένους, η δολοφονία έφτασε στο επίπεδο μιας διεστραμμένης μορφής ανταγωνισμού», δήλωσε ο αναπληρωτής εισαγγελέας Μάμε Μαντιαγιέ Νιάνγκ κατά τη διάρκεια προδικαστικών ακροάσεων τον Φεβρουάριο.

Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των θυμάτων κατά την προεδρική θητεία του Ντουτέρτε διαφέρουν σημαντικά, από περισσότερους από 6.000 που αναφέρει η εθνική αστυνομία έως και 30.000, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι εισαγγελείς χαρακτήρισαν την απόφαση «σημαντικό ορόσημο» στην προσπάθεια απόδοσης ευθυνών.

Αντίθετα, ο επικεφαλής της υπεράσπισης Νικ Κάουφμαν δήλωσε ότι απογοητεύθηκε από την εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση «βασίζεται σε μη επιβεβαιωμένες καταθέσεις αδίστακτων δολοφόνων που ενεργούν ως συνεργαζόμενοι μάρτυρες». Μέχρι στιγμής δεν έχει οριστεί ημερομηνία για την έναρξη της δίκης.

Ο Ντουτέρτε δεν έχει παραστεί σε καμία ακροαματική διαδικασία, καθώς παραιτήθηκε από το δικαίωμα παρουσίας. Τον περασμένο μήνα, οι δικαστές έκριναν ότι είναι ικανός να δικαστεί, αφού είχαν προηγουμένως αναβάλει συνεδρίαση λόγω ανησυχιών για την υγεία του.

Στις Φιλιππίνες, οικογένειες θυμάτων της εκστρατείας κατά των ναρκωτικών εξέφρασαν ικανοποίηση για την απόφαση, θεωρώντας ότι φέρνει πιο κοντά τη δικαιοσύνη. «Αυτό αφορά όλα τα θύματα που δεν είχαν καν την ευκαιρία να αναγνωριστούν ως θύματα, επειδή οι ιστορίες τους διαστρεβλώθηκαν σε αστυνομικές αναφορές και έρευνες», δήλωσε ο Ράντι ντελός Σάντος, συγγενής του ανήλικου Κιαν ντελός Σάντος, ο οποίος σκοτώθηκε από αστυνομικούς το 2017.

«Σε αντίθεση με τον Κιαν, τα περισσότερα θύματα ήταν ανώνυμα, χωρίς φωνή, απλώς αριθμοί και στατιστικά στοιχεία, των οποίων οι ιστορίες δεν ακούστηκαν ποτέ. Τώρα το Δικαστήριο θα τους δώσει την ευκαιρία να ακουστούν», πρόσθεσε.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαιρέτισαν επίσης την απόφαση. «Η δίκη του Ντουτέρτε θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα ότι κανείς δεν βρίσκεται υπεράνω του νόμου, είτε στις Φιλιππίνες είτε αλλού», δήλωσε η Μαρία Ελένα Βινιόλι από τη Human Rights Watch.

Οι εισαγγελείς του Δικαστηρίου είχαν ανακοινώσει ήδη από το 2018 ότι θα ξεκινούσαν προκαταρκτική έρευνα για τη βίαιη εκστρατεία. Λίγο αργότερα, ο Ντουτέρτε ανακοίνωσε την αποχώρηση των Φιλιππίνων από το Δικαστήριο, σε μια κίνηση που, σύμφωνα με ακτιβιστές, αποσκοπούσε στην αποφυγή λογοδοσίας.

Την Τρίτη, δικαστές απέρριψαν αίτημα της υπεράσπισης να αποσυρθεί η υπόθεση, με το επιχείρημα ότι το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία λόγω της αποχώρησης της χώρας. Τον Οκτώβριο, οι δικαστές απέκλεισαν τον επικεφαλής εισαγγελέα Καρίμ Καν από την υπόθεση, επικαλούμενοι «εύλογη υπόνοια μεροληψίας», καθώς είχε εκπροσωπήσει θύματα πριν αναλάβει το αξίωμα. Ο ίδιος είχε ήδη αποσυρθεί προσωρινά εν αναμονή ανεξάρτητης έρευνας για καταγγελίες σεξουαλικής ανάρμοστης συμπεριφοράς.