Συμβούλιο Ασφαλείας: Ανανεώθηκε η αποστολή του ΟΗΕ στη Λιβύη-Απείχαν Ελλάδα και Ρωσία

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε την ανανέωση της εντολής της Αποστολής Υποστήριξης των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη (UNSMIL) για ακόμη έναν χρόνο, έως τις 31 Οκτωβρίου 2027, με την Ελλάδα και τη Ρωσία να δηλώνουν αποχή από την ψηφοφορία.

Τα βασικά καθήκοντα της αποστολής, όπως προβλέπονται στην Απόφαση 2542 του 2020, είναι μεταξύ άλλων η διαμεσολάβηση για μια πολιτική διαδικασία υπό λιβυκή ηγεσία και χωρίς αποκλεισμούς, η στήριξη της εφαρμογής της εκεχειρίας, η προώθηση του κράτους δικαίου και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η ψηφοφορία ακολούθησε δύσκολες διαπραγματεύσεις με διαφωνίες τόσο για την πολιτική διαδικασία στη Λιβύη, όσο και για τις αναφορές στη θαλάσσια ασφάλεια και στο διεθνές δίκαιο. Το Ηνωμένο Βασίλειο, που είχε την ευθύνη σύνταξης του σχεδίου Απόφασης, προχώρησε σε τέσσερις αναθεωρήσεις, ενώ η διαδικασία σιωπηρής έγκρισης διακόπηκε τρεις φορές.

Ιδιαίτερο ζήτημα για την ελληνική πλευρά αποτέλεσε η διατύπωση σχετικά με τις υποχρεώσεις των λιβυκών παραγόντων βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Δικαίου της Θάλασσας.

Το θέμα τέθηκε στο επίκεντρο του Συμβουλίου Ασφαλείας μετά την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου.

Όπως μετέδωσε το ΑΠΕ ΜΠΕ, κατόπιν ελληνικού αιτήματος, με τη στήριξη των άλλων Ευρωπαίων μελών του Συμβουλίου, ενσωματώθηκε αρχικά στο προοίμιο αναφορά στον σεβασμό των αρχών καλής γειτονίας και περιφερειακής συνεργασίας, καθώς και έκκληση προς όλους τους παράγοντες στη Λιβύη να τηρούν τις υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.

Ωστόσο, σύμφωνα με την καταγραφή των διαπραγματεύσεων, τα τρία αφρικανικά μέλη —Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Λιβερία και Σομαλία— και η Κίνα εξέφρασαν επιφυλάξεις. Τα αφρικανικά μέλη υποστήριξαν ότι η διατύπωση υπερέβαινε την εντολή της UNSMIL και το πλαίσιο μιας τεχνικής ανανέωσης. Η αναφορά αποδυναμώθηκε διαδοχικά, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να διακόψει τη διαδικασία σιωπηρής έγκρισης στην τέταρτη αναθεώρηση.

Σε κοινή δήλωση της 26ης Οκτωβρίου, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Ελλάδα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν επαναλάβει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και θίγει τα θαλάσσια δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των νησιών. Είχαν, επίσης, υπογραμμίσει ότι παραμένει άκυρο και ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Στο πολιτικό σκέλος, οι διαφωνίες επικεντρώθηκαν στον βαθμό στήριξης της συμφωνίας της 30ής Αυγούστου, στο πλαίσιο του μηχανισμού «4+4», για το εκλογικό πλαίσιο και την ανασυγκρότηση της διοίκησης της Ανώτατης Εθνικής Εκλογικής Επιτροπής.

Το τελικό σχέδιο Απόφασης καλωσορίζει τη δέσμευση για ενοποίηση των θεσμών, συγκρότηση ενιαίας εκτελεστικής αρχής και διεξαγωγή προεδρικών και βουλευτικών εκλογών εντός 24 μηνών.

Η Κίνα και η Ρωσία φέρονται να υπογράμμισαν κατά τις διαπραγματεύσεις ότι η συμφωνία δεν αποτελεί συνταγματικό κείμενο και δεν έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη όλων των λιβυκών πλευρών, ζητώντας μια πολιτική διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς. Παράλληλα, τα αφρικανικά μέλη εξέφρασαν ανησυχία ότι η συγκρότηση ενιαίας εκτελεστικής αρχής θα μπορούσε να καταστεί προϋπόθεση για τη διεξαγωγή εκλογών.