Πολωνία: Καταγγελίες για «πραξικόπημα» στο Συνταγματικό Δικαστήριο, γύρισε πίσω το αεροπλάνο του προέδρου Ναβρότσκι,

Σοβαρή πολιτική και θεσμική κρίση έχει ξεσπάσει στην Πολωνία, με επίκεντρο το Συνταγματικό Δικαστήριο, καθώς η απόφαση απομάκρυνσης της ηγεσίας του πυροδότησε καταγγελίες για «πραξικόπημα» και κινητοποίηση της αστυνομίας.

Σύμφωνα με το Reuters, ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας, Μπόγκνταν Σβιέτσκοφσκι, «τέθηκε σε αναστολή καθηκόντων, με την ηγεσία του θεσμού να αμφισβητεί τη νομιμότητα της απόφασης και να καταγγέλλει απόπειρα παράνομης κατάληψης του Δικαστηρίου».

Πίσω από τις πρωτοφανείς εξελίξεις βρίσκεται η σφοδρή αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ και την προεδρία για τον έλεγχο της Δικαιοσύνης. Η σύγκρουση, που έχει τις ρίζες της στις μεταρρυθμίσεις της προηγούμενης κυβέρνησης, εγείρει πλέον σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία των θεσμών και τη νομιμότητα των αποφάσεών τους.

Υπό την πίεση των εξελίξεων, το αεροπλάνο που μετέφερε τον πρόεδρο της  Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι στη Σενεγάλη έκανε αναστροφή, ενώ βρισκόταν καθ’ οδόν προς τη Σενεγάλη την Παρασκευή, καθώς η αστυνομία μπήκε στις εγκαταστάσεις του ανώτατου δικαστηρίου της Πολωνίας και ο πρόεδρός του τέθηκε σε διαθεσιμότητα.

«Σε μια στιγμή όπως αυτή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω το ταξίδι μου προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», δήλωσε στο X.  Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, σε μήνυμά του στο Twitter αναφέρει: «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας. Μετά από χρόνια αναρχίας υπό την ηγεσία του PiS (σ.σ. κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη), αυτή η διαδικασία είναι δύσκολη, ενίοτε επώδυνη, και απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος».

Η αστυνομία ανέφερε ότι δυνάμεις της μπήκαν στις εγκαταστάσεις του συνταγματικού δικαστηρίου μετά από επεισόδια που σημειώθηκαν έξω από το δικαστήριο, ενώ έγινε και ρίψη επικίνδυνων αντικειμένων εναντίον των αστυνομικών, σύμφωνα με το Reuters.

Στον επίσημο λογαριασμό του συνταγματικού δικαστηρίου της Πολωνίας, πάντως, αναφέρεται πως έχει γίνει «παράνομη κατάληψη» της ιστοσελίδας του δικαστηρίου και πρόεδρος παραμένει ο Μπόγκνταν Σβιέτσκοφσκι. «Όλα τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτές τις ενέργειες διαπράττουν το αδίκημα του πραξικοπήματος» συνεχίζει το μήνυμα στο Twitter. 

Μια μακροχρόνια πολιτική διαμάχη σχετικά με το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει ουσιαστικά παραλύσει τον θεσμό. Νωρίτερα φέτος, ο Ναβρότσκι, σύμμαχος της πρώην εθνικιστικής κυβέρνησης της Πολωνίας, αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχε ορίσει το κοινοβούλιο, ενώ ο Σβιετσκόφσκι αρνήθηκε να επιτρέψει στους δικαστές που εκλέχθηκαν από την τρέχουσα κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναλάβουν τα καθήκοντά τους.

Η κρίση έχει τις ρίζες της στην περίοδο διακυβέρνησης του εθνικοσυντηρητικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), το οποίο προχώρησε σε εκτεταμένες αλλαγές στη σύνθεση και τη λειτουργία των δικαστικών θεσμών. Οι παρεμβάσεις αυτές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς αμφισβητήθηκε η συμβατότητά τους με τις αρχές της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και του κράτους δικαίου.

Μετά την ανάληψη της εξουσίας, ο Τουσκ επιχείρησε να ανατρέψει τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις και να αποκαταστήσει, όπως υποστηρίζει, τη θεσμική ανεξαρτησία των δικαστηρίων. Ωστόσο, οι πρωτοβουλίες του συνάντησαν την αντίσταση του Ναβρότσκι, ο οποίος υποστηρίχθηκε από το PiS και κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να αποκτήσει η ίδια τον έλεγχο της Δικαιοσύνης.

Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε με τον διορισμό νέων συνταγματικών δικαστών από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και την άρνηση του προέδρου να ορκίσει ορισμένους από αυτούς. Ακολούθησαν αμφισβητούμενες διαδικασίες ορκωμοσίας και συγκρούσεις σχετικά με το δικαίωμα των νέων δικαστών να συμμετέχουν στη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Οι σημερινές εξελίξεις δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά την κορύφωση μιας σύγκρουσης στην οποία οι δύο πλευρές αμφισβητούν η μία τη νομιμότητα των ενεργειών της άλλης.

Το διακύβευμα είναι πλέον ποιος έχει τη νόμιμη εξουσία να διοικεί το Συνταγματικό Δικαστήριο και, τελικά, κατά πόσο οι αποφάσεις του θα αναγνωρίζονται από όλους τους κρατικούς θεσμούς.

Δ