Ίμβρος: Συγκίνηση στην επέτειο των 65 ετών Ιερωσύνης του Οικουμενικού Πατριάρχη

Συλλείτουργο Προκαθημένων με την ευκαιρία της επετείου των 65 ετών Ιερωσύνης του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, τελέστηκε την Πέμπτη 13 Αυγούστου 2026, στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στην Παναγία της Ίμβρου.

Με τον Οικουμενικό Πατριάρχη συλλειτούργησαν οι Μακαριώτατοι, Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας κ. Θεόδωρος και Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Ιωάννης, καθώς και ιεράρχες των Εκκλησιών αυτών.

Τον Πατριάρχη προσφώνησαν: ο Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ, ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Ιωάννης, καθώς και ο οικείος ποιμενάρχης, Σεβ. Μητροπολίτης Ίμβρου και Τενέδου κ. Κύριλλος.

Προ της Απολύσεως ο Παναγιώτατος τέλεσε τρισάγιο υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του Γέροντος και ευεργέτου του, αειμνήστου Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος κ. Μελίτωνος, ο οποίος για δέκα τρία χρόνια διαποίμανε την Ιερά Μητρόπολη Ίμβρου και Τενέδου, και ήταν εκείνος που στις 13 Αυγούστου 1961 χειροτόνησε στον πρώτο βαθμό της ιερωσύνης τον Παναγιώτατο και του έδωσε το όνομα Βαρθολομαίος.

Η ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχου

Εμφανώς συγκινημένος ο Οικουμενικός Πατριάρχης, στην ομιλία του, θυμήθηκε την ημέρα της εις διάκονον χειροτονίας του και αναφέρθηκε σε κάποιους σημαντικούς σταθμούς της έκτοτε μακράς διακονίας του στην Εκκλησία.

“Σας χαιρετώ με όλη μου την αγάπη, σας ευχαριστώ για την ευγενή παρουσία σας σ᾽ αυτή τη Θεία Λειτουργία, τη γεμάτη Ανάσταση, στον Μητροπολιτικό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ίμβρου, όπου πριν ακριβώς εξήντα πέντε χρόνια σαν σήμερα έλαβα τη χάρη του πρώτου βαθμού της ιερωσύνης. Δοξάζω το υπεράγιον όνομα του Θεού της αγάπης για όσα επεδαψίλευσε πλουσιοπάροχα στον ταπεινό ικέτη Του. Με μεγάλη ευγνωμοσύνη μνημονεύω, μαζί με τους γονείς μου, του ονόματος του Γέροντος, πνευματικού πατρός, προστάτου και ευεργέτου μου μακαριστού Μητροπολίτου Ίμβρου και Τενέδου Μελίτωνος, του μετέπειτα Γέροντος Χαλκηδόνος, αυτής της εμβληματικής μορφής της Μεγάλης Εκκλησίας και του χριστιανικού κόσμου, ο οποίος, εδώ, στον πανίερο τούτο τόπο, τέλεσε την εις διάκονον χειροτονονία μου.

13 Αυγούστου 1961, ημέρα Κυριακή, Απόδοσις της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Από νωρίς είχε γεμίσει η Εκκλησία. Στο δεξιό αναλόγιο έψαλλε ο καθηγητής της Αγγλικής Γλώσσας στο Ημιγυμνάσιό μας Δημήτριος Σωφρονίου Ο Μητροπολίτης Μελίτων εδέσποζε, αγέρωχος, με τα λαμπερά άμφια, με τις τελετουργικές κινήσεις του. Εγώ γεμάτος συγκίνηση και αγωνία. Από την Προσφώνηση του Γέροντά μου στην τελετή της χειροτονίας έμειναν χαραγμένες στο νού και στην καρδιά μου δύο φράσεις: Η πρώτη ήταν: «Καλώ σε Βαρθολομαίον, εις μνήμην Βαρθολομαίου του Κουτλουμουσιανού του Ιμβρίου».

Εγώ περίμενα να με δώσει το δικό του όνομα: Μελίτων. Εκείνος έκρινε ότι, δίνοντας το όνομα του λογίου ιερομονάχου Βαρθολομαίου Κουτλουμουσιανού, θα με συνέδεε με μία μεγάλη προσωπι-κότητα του νησιού μας, η οποία συνδύαζε, στο πρόσωπο και στη ζωή της, ιερωσύνη και λογιοσύνη, ευσέβεια και θεολογία, εκκλησιαστική διακονία, διδασκαλία και συγγραφή, καταγωγή από την Ίμβρο και ανοικτοσύνη, παρουσία και δράση σε πολλούς τόπους, στο Άγιον Όρος και το Αιβαλί, στην Πόλη του Κωνσταντίνου και τη Χάλκη, στη Θεσσαλονίκη και τη Μασσαλία, στη Βενετία και την Κέρκυρα. Ήθελε, επίσης, το όνομα να με θυμίζει την πολύτιμη προσφορά του Βαρθολομαίου στην παιδεία της Ίμβρου και την αξία της θεολογίας και των γραμμάτων για το έργο του κληρικού και ευρύτερα.Είναι εντυπωσιακό, ότι οι αλήθειες αυτές ακούστηκαν και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, όταν κατά την εις πρεσβύ-τερον χειροτονία μου, στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος, τη 19η Οκτωβρίου 1969, ο Γέροντάς μου, ως Μητροπολίτης Χαλκηδόνος πλέον, με απηύθυνε τα εξής λόγια: «Πορεύεσαι προς διδασκαλίαν, την διδασκαλίαν του λόγου του Θεού. Και είναι πληρότης του θεολόγου να εναλλάσση την Αγίαν Τράπεζαν με την έδραν. Αυτή είναι η Πατερική ημών παράδοσις. Οι Πατέρες ήσαν θεολόγοι, διότι πρώτον ήσαν ιερείς και ποιμένες. Και δεν ήτο δυνατόν να νοηθή διδασκαλία της Θεολογίας άνευ βιώσεώς της από του Θυσιαστηρίου, άνευ της διαποιμάνσεως των ψυχών». Αυτά ειπώθηκαν, διότι η Εκκλησία με προόριζε να αναλάβω τη θέση του Καθηγητού Κανονικού Δικαίου στη Χαλκίτιδα Θεολογική Σχολή.

Η δεύτερη, αξονική για τη ζωή μου, φράση του Μητροπολίτου Ίμβρου και Τενέδου, εδώ, πριν εξήντα πέντε χρόνια, ακούστηκε ηχηρά, με συνεκλόνισε και με έδειξε το αμετάθετο και τελικό σημείο αναφοράς της ιερωσύνης και της ζωής μου, αλλά και της ζωής του κάθε Χριστιανού. Σύμφωνα με την Ευαγγελική περικοπή της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (Ματθ. ιζ’, 1-9), όταν ο Χριστός άγγιξε, μετά τη Μεταμόρφωσή Του, τους τρεις φοβισμένους μαθητές, οι οποίοι είχαν πέσει «επί το πρόσωπον αυτών», εκείνοι «επάραντες τους οφθαλμούς αυτών, ουδένα είδον ει μη τον Ιησούν μόνον».

Τα λόγια «τον Ιησούν μόνον» ενεγράφησαν για πάντα στην ψυχή μου και λειτούργησαν ως πυξίδα στη ζωή μου. Ο Γέροντάς μου με νουθέτησε με έμφαση να ατενίζω, ως κληρικός πλέον, «τον Ιησούν μόνον». Αν το πράττω αυτό, όλα τα άλλα θα έρχονται και θα προστίθενται, κατά το Βιβλικόν «Ζητείτε πρώτον την βασι-λείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματθ. στ΄, 33).

Είκοσι ενός ετών τότε η Μετριότης μου. Μόλις είχα αποφοιτήσει από την Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Όλα αυτά ήλθαν σαν επικύρωση και επιστέγασμα όλων όσων με εδίδαξε η Ίμβρος στα παιδικά μου χρόνια και η Χάλκη από τα δέκα τέσσερά μου και εξής, αλήθειες που έμελλε να αποδειχθούν καθοριστικές στη ζωή μου. Στο χωριό μου, τους Αγίους Θεοδώ-ρους, φώλιασε στην ψυχή μου η βαθειά πίστη στον Θεό, η ακλόνητη εμπιστοσύνη στην πρόνοιά Του, το δέσιμο με την «καλήν λίαν» δημιουργία, και η ευγνωμοσύνη για τη φύση που προσφέρει αφειδώλευτα τα αγαθά της στη ζωή μας, στον άνθρωπο και σε όλα τα ζωντανά. Εδώ γεννήθηκε ο πόθος μου για την ιερωσύνη, για την απροϋπόθετη διακονία της Εκκλησίας. Εδώ, στο σχολείο του χωριού μου και στην Κεντρική μας Σχολή, αγάπησα με πάθος τα γράμματα, τα βιβλία, το διάβασμα.”

Και ο Παναγιώτατος συνέχισε:

Στην Ίμβρο και τη Χάλκη οφείλω την αγάπη για τη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, τον θαυμασμό προς τον πολιτισμό της Ορθοδοξίας, προς τη γνώση που απελευθερώνει, που διευρύνει τους ορίζοντες, που πλαταίνει τον κόσμο. Εδώ και στη Χαλκίτιδα Τροφό Σχολή έμαθα να σέβομαι τον «δάσκαλο», αυτόν που πάνω απ’ όλα τοποθετεί το παιδί, την πρόοδο και την προκοπή του. Αυτήν την ευγνωμοσύνη για τους δασκάλους μου την ένιωθα σε όλη μου τη ζωή, όπου κι αν σπούδασα. Ο δάσκαλος παραμένει για μένα ιερή μορφή και θεωρώ το έργο του «αγία αποστολή», όπως έλεγε ο μακαριστός καθηγητής Βασίλειος Τατάκης. Γιατί ο δάσκαλος δεν δίνει μόνο γνώσεις, αλλά και αξίες και ιδανικά.

Ευγνωμονώ και μακαρίζω τους δασκάλους μου στην Ίμβρο και τη Χάλκη και επειδή με ενεφύσησαν τον θαυμασμό και την αγάπη για την ελληνική γλώσσα, τη «μητρική γλώσσα του πνεύματος», για τη λογοτεχνία, πάνω απ’ όλα για την ποίηση, για την Αρχαία Ελλάδα και για το «εκχριστιανισμένο» πλέον, μέσα στην Εκκλησία, με θεική πρόνοια και σφραγίδα, ελληνικό πνεύμα, για το θαύμα της σύζευξης γνώσης και πίστης, «κατά λόγον ζην» και «κατά Χριστόν ζην», για την αλληλοπεριχώρηση του νού και της καρδιάς, για τη βιωματική αλήθεια ότι η αρχαία ελληνική σοφία, στην αυθεντική έκφρασή της, και η χριστιανική ελευθερία, συγκροτούν την πιο ρωμαλέα πρόταση ζωής και ήθους στην ιστορία του πολιτισμού.

Αυτά που ακολούθησαν, στη μετεκπαίδευσή μου στη Ρώμη, στην Ελβετία και στη Γερμανία ήταν εμβάθυνση και διεύρυνση, αποκάλυψη του βάθους και της εμβέλειας, ώριμη κατανόηση αυτών που εμφυτεύθηκαν στο μυαλό και στην καρδιά μου, στην ερατεινή μικρή μου πατρίδα και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

Όσο σκέπτομαι αυτά που οφείλω στην Ίμβρο, εδραιώνεται μέσα μου η βεβαιότητα, ότι στην βαθειά υπαρκτική αρματωσιά, την αναπόσπαστα δεμένη με την πίστη στην πρόνοια του Θεού, οι συντοπίτες μου, τόσο αυτοί που έμειναν στο λαβωμένο νησί μας μετά «το μαύρο 1964», όσο και εκείνοι που ξενιτεύθηκαν άκοντες, κατάφεραν όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά να διασώσουν «το εμέτερον», τον δικό μας τρόπον του βίου, που μας ενώνει με ολόκληρη την πορεία του Γένους, με το κοινό παρελθόν και το παρόν, και εγγυάται το μέλλον μας. Χάρη σε αυτούς που έμειναν στην Ίμβρο στα πέτρινα χρόνια, όσοι ημέτεροι επέστρεψαν στην πατρώα γη, μετά από δεκαετίες, βρήκαν τις εκκλησίες μας ανοιχτές, την πανάρχαια λαλιά μας ζωντανή, τα χωριά μας, με πολύπαθη αλλά υπαρκτή την ταυτότητά τους. Τους ευγνωμονούμε για όλα αυτά. Εκφράζουμε επίσης την αναγνώριση και την αγάπη μας για όλους τους ξενιτεμένους Ιμβρίους για όσα πέτυχαν, καθώς και τον έπαινό μας προς τα Ιμβριακά Σωματεία για τους πολλούς αγώνες τους.

Χαιρόμαστε όλοι για όσα θετικά και ελπιδοφόρα ζη σήμερα η Ίμβρος. Για την επαναλειτουργία των σχολείων μας, για την αύξηση του αριθμού των Ομογενών στο νησί, για το πηγαίο ενδιαφέρον της Ιμβριακής νεολαίας, όπου γης, για τη γενέτειρα των γονιών και των προγόνων τους. Προτρέπουμε τους νέους και τις νέες μας να αγωνισθούν για το σήμερα και το αύριο της Ίμβρου, να συμμετέχουν με σφρίγος και δυναμισμό στην προσπάθεια βιώσιμης παρουσίας της Ομογένειας.

Στο κέντρο της ταυτότητάς μας ανήκει ο πνευματικός μας πολιτισμός, ο αξιακός προικισμός και η ιεράρχηση των αξιών, εγχαραγμένα στα μύχια της ψυχής μας. Ίσχυε ανέκαθεν και θα παραμένει σε ισχύ και στο μέλλον, ότι οι εξωτερικές συνθήκες και το κοινωνικό περιβάλλον επηρεάζουν τον έσω άνθρωπο, χωρίς όμως να τον καθορίζουν. Όπως αναφέραμε στο Πανιμβριακό μας Συνέδριο στην Αθήνα πριν δύο περίπου χρόνια, «η φορά της διαμόρφωσης του ήθους, του πνευματικού πολιτισμού, δεν είναι από την κοινωνία προς την ανθρώπινη καρδιά, αλλά αντιστρόφως: από τον έσω άνθρωπο προς τα έξω». Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει ανάπτυξη που να μη περιλαμβάνει και την πνευματική διάσταση.

Ατενίζουμε το μέλλον της Ομογένειας στη γενέτειρά μας με αισιοδοξία. Πολλά από τα θετικά που συνέβησαν τις τελευταίες δεκαετίες στο νησί ήταν αδιανόητα λίγα χρόνια πριν. Η ιστορία είναι ο χώρος του απρόβλεπτου και των εκπλήξεων. Βέβαιο είναι όμως ότι, παράλληλα με αυτά που δεν εξαρτώνται από τη θέλησή μας, τα «ουκ εφ’ ημίν», υπάρχουν αυτά που μπορούμε να πετύχουμε με αυτοπεποίθηση και αγωνιστικότητα, τα «εφ’ ημίν». Αυτά διδάσκει η πείρα των αιώνων. Επαναλαμβάνουμε και αυτή τη στιγμή, ότι στον αγώνα αυτόν «κανείς δεν περισσεύει». “

Ο Παναγιώτατος εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς τον Θεό για το δώρο της Ιερωσύνης και για το σύνολο της διακονίας του στην Εκκλησία, αναφέρθηκε στην αποστολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και ευχαρίστησε τους αδελφούς του Προκαθημένους, τους Αρχιερείς, τον ιερό κλήρο και τον πιστό λαό που τίμησαν με την παρουσία τους αυτή την σημαντική ημέρα στην πορεία της ζωής του ως κληρικού της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας.

“Ευγνωμονώ τον πανάγαθο Θεό για το ύψιστο δώρο της ιερωσύνης, οκτώ έτη ως διάκονος, τέσσερα ως πρεσβύτερος, δέκα οκτώ ως Μητροπολίτης και τριάντα πέντε ως Οικουμενικός Πατριάρχης στη διακονία του εν απάση τη δεσποτεία Κυρίου χριστωνύμου πληρώματος της Μεγάλης Εκκλησίας, της διορθοδόξου συνεργασίας, των διαχριστιανικών και των διαθρησκειακών διαλόγων, της ειρήνης και της αλληλεγγύης, της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, της συνάντησης της Εκκλησίας με τον σύγχρονο κόσμο.

Ολόκληρη η πορεία μου υπήρξε «ζωή εν διαλόγω». Θεωρούσα την εσωστρέφεια, την κλειστότητα, την αυτάρκεια, την αυταρέσκεια, τον στείρο μονόλογο, ως ξένα προς τον προικισμό του ανθρώπου με «λόγον», με σκέψη δηλαδή και ικανότητα επικοινωνίας, αλλά και ασύμβατα με την Ορθόδοξη πίστη μας, η οποία είναι κλήση και ώθηση προς κοινωνία της ζωής και σχέση, συνάντηση με τον συνάνθρωπο, αλληλεγγύη και ειρηνική συνύπαρξη. Όλα αυτά λειτούργησαν ως κίνητρο για τις πρωτοβουλίες σε πολλούς τομείς, για να επιτευχθεί η σύμπραξη για την αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων των καιρών.

Τίποτε από όλα αυτά δεν θεώρησα δικό μου κατόρθωμα. Σε όλες τις εκδηλώσεις τιμής προς το πρόσωπό μου, η αμηχανία μου μετριάζεται από τη βεβαιότητα ότι αυτές αναφέρονται στη Μεγάλη Εκκλησία και αποτελούν αναγνώριση της προσφοράς της. Η Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία θα συνεχίσει το έργον διακονίας του ανθρώπου και του κόσμου εις το διηνεκές, από τον τόπο όπου ετάχθη από το Θεό, πάντοτε με απόλυτη προσήλωση και πιστότητα στη δογματική και κανονική παράδοση της Ορθοδοξίας, με ποιμαντική φαντασία και με ευαισθησία για τον άνθρωπο και τις υπαρξιακές του ανάγκες, με άξονα την αναφορά του ανθρώπου στον Θεό ή μάλλον την αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο, που δίνει αιώνια προοπτική στην ύπαρξή του.

Ποτέ το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν υπήρξε θεατής της πορείας των ανθρωπίνων πραγμάτων, από φόβο ότι το ενδιαφέρον για τον κόσμο οδηγεί αναπότρεπτα σε εκκοσμίκευση της Εκκλησίας. Ο Κυριακός λόγος προς τον λαό του Θεού είναι σαφέστατος: «Υμείς εστε το άλας της γης .. Υμείς εστε το φως του κόσμου· ου δύναται πόλις κρυβήναι επάνω όρους κειμένη» (Ματθ. ε’, 13 – 14). Το έχω αναφέρει πολλές φορές, το επαναλαμβάνω και ενώπιόν σας, ότι το «Λάθε βιώσας», δηλαδή η αρχή «Ζήσε χωρίς να φαίνεσαι», δεν είναι η ορθή απάντηση στην κλήση του Θεού. Καθώς έχει λεχθεί, «δεν μπορούμε να πορευόμαστε προς τον Θεό και να γυρνάμε την πλάτη μας προς τον συνάνθρωπο».

Κατακλείοντας, εκφράζω τις ειλικρινείς ευχαριστίες μου προς τους Μακαριωτάτους Προκαθημένους των αγιωτάτων Εκκλησιών Αλεξανδρείας κ. Θεόδωρο και Αλβανίας κ. Ιωάννη, οι οποίοι, με την τιμία συνοδεία τους, βρίσκονται προφρόνως κοντά μας για να συνεορτάσουμε τη συμπλήρωση εξήντα πέντε ετών από τη χειροτονία μου εις διάκονον. Είμαι ευγνώμων για την αγάπη Σας, Μακαριώτατοι και προσφιλέστατοι αδελφοί εν Χριστώ. Προσεύχομαι στον Τρισάγιο Θεό να Σας κρατύνει στην υψηλή και πολυεύθυνη πρωθιεραρχική αποστολή Σας και να Σας χαρίζει υγεία και όλα τα ουράνια δωρήματά Του.

Στο ίδιο πνεύμα, απευθύνω εγκάρδιο χαιρετισμό και πολλές ευχαριστίες προς τους Τιμιωτάτους αδελφούς Ιεράρχας, προς τον ιερό κλήρο και τους μοναστάς, προς τους επισήμους εκπροσώπους των Θεσμών, προς τους Εντιμολογιωτάτους Άρχοντας Οφφικιαλίους της Μεγάλης Εκκλησίας, με επί κεφαλής τον Πρόεδρο της Αδελφότητος «Παναγία η Παμμακά-ριστος» και Οικουμενικό Μέγα Ευεργέτη κ. Αθανάσιο Μαρτίνο, προς τους εκπροσώπους των Ιμβριακών Σωματείων, προς τους Ελλογιμωτάτους εκπαιδευτικούς, τους φίλους της Ίμβρου, προς τους προσφιλείς μαθητές και τις μαθήτριες και τη νεολαία μας, για τους οποίους αισθάνομαι υπερήφανος, προς τους αγαπητούς συμπατριώτες μου, προς όλους εσάς που συμμετέχετε σε αυτήν την εόρτια Σύναξη και στον καθένα σας χωριστά. Χαιρετώ επίσης τους εκ του μακρόθεν και εν πνεύματι παρόντας συγκυρηναίους Ιεράρχας ανά την οικουμένην, και ευλογώ την εν τη Πόλει Ομογένεια και όλα τα τέκνα της Μητρός Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως σε ολόκληρη την υφήλιο. Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνω προς τον Ποιμενάρχη μας άγιον Ίμβρου και Τενέδου κ. Κύριλλο, για όσα προσφέρει στην Επαρχία του και για τους κόπους της οργάνωσης όλων των επετειακών εκδηλώσεων.

Περαίνω οριστικά τον λόγον, με την υπόσχεση ότι, του Θεού συνεργούντος, θα συνεχίσω, μέχρις εσχάτης μου αναπνοής, να έρχομαι, ταπεινός προσκυνητής, στη γενέτειρά μου, για να αναβαπτίζομαι υπαρκτικά και να ξαναγίνομαι νοερά το παιδί που ακολουθούσε τον μακαριστό π. Αστέριο, προσευχόταν χαμηλόφωνα σε όλη τη διαδρομή και προγευόταν ανυπόμονα της χαράς της Θείας Λειτουργίας που θα τελούσε ο αγαθός Λευίτης της Ίμβρου. Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν!