Πετρέλαιο: Αντέχουν τα παγκόσμια αποθέματα άλλους έξι μήνες πολέμου;

Στα χαρτιά, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου επαρκούν για περίπου 300 ημέρες. Στην πράξη, όμως, το πετρέλαιο που μπορούν πράγματι να διαθέσουν οι κυβερνήσεις καλύπτει μόλις 180 ημέρες. Για τις ΗΠΑ, το αντίστοιχο περιθώριο μπορεί να περιορίζεται σε μόλις 40 ημέρες.

Η μεγάλη απόσταση μεταξύ αυτών των αριθμών αποτυπώνει το πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η αγορά, καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν παρατείνεται χωρίς ορατή διέξοδο, δεν έχει σημασία μόνο πόσο πετρέλαιο βρίσκεται αποθηκευμένο στον κόσμο, αλλά πόσο από αυτό είναι προσβάσιμο, σε ποια μορφή βρίσκεται και πόσο γρήγορα μπορεί να φτάσει εκεί όπου χρειάζεται.

Μέχρι στιγμής, ο κόσμος έχει χάσει περίπου 2,6 δισ. βαρέλια προσφοράς από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Saudi Aramco. Η ποσότητα αντιστοιχεί σε 25 ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης, με βάση την προπολεμική ζήτηση των 103 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σωρευτική διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου, με εξαίρεση την ιρανική επανάσταση του 1979, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Reuters.

Η αριθμητική των 180 ημερών

Η πραγματική έλλειψη στην αγορά είναι μικρότερη από τη συνολική απώλεια παραγωγής. Η Saudi Aramco εκτιμά ότι καθημερινά χάνονται 11 εκατ. βαρέλια προμήθειας από τον Κόλπο, όμως οι περισσότεροι αναλυτές υπολογίζουν το καθαρό έλλειμμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κοντά στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η υποχώρηση της κινεζικής ζήτησης έχει περιορίσει εν μέρει την πίεση. Ωστόσο, το κλείσιμο του αγωγού CPC τον Ιούλιο, έπειτα από ουκρανικές επιθέσεις με drones, αφαίρεσε δυνητικά ακόμη 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως από την αγορά, δείχνοντας πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπεί η σημερινή ισορροπία.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε τον Μάρτιο τη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων στην ιστορία του, συνολικού ύψους 400 εκατ. βαρελιών. Μετά την παρέμβαση, τα κράτη-μέλη του διαθέτουν συνολικά περίπου 1,5 δισ. βαρέλια κρατικών και εμπορικών αποθεμάτων.

Με έλλειμμα 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, η ποσότητα αυτή θεωρητικά επαρκεί για 300 ημέρες. Ο αριθμός, όμως, δίνει μια υπερβολικά καθησυχαστική εικόνα.

Περίπου 600 εκατ. βαρέλια βρίσκονται σε εμπορικά αποθέματα, κυρίως διυλιστηρίων, και είναι απαραίτητα για την καθημερινή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο IEA δεν μπορεί να διατάξει την αποδέσμευσή τους. Επομένως, το πραγματικό απόθεμα που ελέγχουν οι κυβερνήσεις περιορίζεται στα 900 εκατ. βαρέλια — ποσότητα που καλύπτει το σημερινό έλλειμμα για έξι μήνες.

Και αυτό αποτελεί θεωρητικό ανώτατο όριο. Προϋποθέτει ότι το έλλειμμα δεν θα αυξηθεί, ότι όλα τα βαρέλια είναι τεχνικά διαθέσιμα και ότι μπορούν να διοχετευθούν εγκαίρως στις αγορές που τα χρειάζονται.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν πετρέλαιο που δεν μπορούν να αντλήσουν

Περίπου το ένα τρίτο των κρατικών αποθεμάτων των χωρών του IEA βρίσκεται στις ΗΠΑ. Ωστόσο, το αμερικανικό Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Ιανουάριο του 1983, όταν πρόεδρος της χώρας ήταν ο Ronald Reagan.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ποσότητα. Το αμερικανικό Γραφείο Λογοδοσίας της Κυβέρνησης προειδοποίησε τον Μάιο ότι οι υποδομές του αποθέματος επιδεινώνονται με ταχύ ρυθμό και ότι περίπου το ένα τέταρτο των αποθηκευμένων ποσοτήτων δεν είναι πλέον διαθέσιμο προς άντληση.

Σύμφωνα με αναλυτές της Rapidan Energy, περισσότερα από 100 εκατ. βαρέλια μπορεί να είναι πρακτικά αδύνατο να αποδεσμευθούν. Εάν τα πραγματικά προσβάσιμα αμερικανικά αποθέματα ανέρχονται σε περίπου 200 εκατ. βαρέλια, επαρκούν για να καλύψουν το σημερινό παγκόσμιο έλλειμμα για μόλις 40 ημέρες.

Η μεγαλύτερη απειλή είναι το ντίζελ

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η σύνθεση των αποθεμάτων. Η αγορά δεν χρειάζεται απλώς αργό πετρέλαιο, αλλά συγκεκριμένα προϊόντα, στις σωστές περιοχές και στον κατάλληλο χρόνο.

Τα παγκόσμια αποθέματα ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων βρίσκονται στο κατώτατο σημείο του εύρους της τελευταίας πενταετίας, σύμφωνα με τη Morgan Stanley. Οι ζημιές σε διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής και της Ρωσίας έχουν πλήξει ιδιαίτερα την παραγωγή των συγκεκριμένων καυσίμων.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια νέα αποδέσμευση αργού δεν λύνει αυτομάτως το πρόβλημα. Το πετρέλαιο πρέπει να μεταφερθεί και να διυλιστεί σε εγκαταστάσεις που διαθέτουν την κατάλληλη δυναμικότητα. Μια παρατεταμένη έλλειψη ντίζελ θα μπορούσε να μεταφερθεί γρήγορα στο κόστος των οδικών μεταφορών, της γεωργίας και της βιομηχανίας, ενώ η στενότητα στα αεροπορικά καύσιμα απειλεί να αυξήσει περαιτέρω το κόστος των πτήσεων.

Το μεγάλο κινεζικό απόθεμα

Η Κίνα εμφανίζεται καλύτερα προετοιμασμένη από τις περισσότερες μεγάλες οικονομίες, αν και το Πεκίνο δεν δημοσιοποιεί επίσημα στοιχεία για τα αποθέματά του.

Οι εκτιμήσεις των συμβούλων της αγοράς κυμαίνονται από 1 έως 1,7 δισ. βαρέλια αργού. Στο υψηλότερο σενάριο, η Κίνα θα μπορούσε να καλύψει σχεδόν για έναν χρόνο τις προπολεμικές εισαγωγές της μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι οποίες έφθαναν τα 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Αυτές οι ποσότητες, όμως, αποτελούν κινεζικό εθνικό απόθεμα και όχι ένα κοινό παγκόσμιο «ταμείο», από το οποίο μπορούν να αντλήσουν οι δυτικές οικονομίες. Το ίδιο ισχύει για μέρος του πετρελαίου που εμφανίζεται ως απόθεμα εν πλω καθώς συχνά πρόκειται για φορτία που έχουν ήδη πωληθεί και κατευθύνονται στον τελικό αγοραστή.

Η κρίσιμη διαπίστωση είναι ότι οι τιμές δεν χρειάζεται να περιμένουν μέχρι να αδειάσουν οι δεξαμενές. Η αγορά θα αντιδράσει πολύ νωρίτερα, μόλις πειστεί ότι οι κυβερνήσεις χάνουν τη δυνατότητα να καλύψουν την επόμενη διαταραχή. Το «μαξιλάρι» των 180 ημερών δεν αποτελεί, επομένως, εγγύηση ασφάλειας. Είναι περισσότερο ένα χρονόμετρο που έχει ήδη αρχίσει να μετρά αντίστροφα.

MoneyReview.gr