ΙΤΕ-Β. Χαρμανδάρης: Στόχος να γίνει η Κρήτη το "Space Island" της Ευρώπης

Τον στρατηγικό στόχο να καταστεί η Κρήτη διεθνής κόμβος της διαστημικής οικονομίας έχει θέσει το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) με "όχημα" το "Space-Crete", μια στρατηγική σύμπραξή του με τρεις από τους πλέον καταξιωμένους ευρωπαϊκούς οργανισμούς έρευνας στον διαστημικό τομέα, που αφορά τη δημιουργία του Κέντρου Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST).

Πρόκειται για έργο συνολικού προϋπολογισμού 35 εκατομμυρίων ευρώ για 6 χρόνια, που κατέλαβε τη 2η θέση ανάμεσα σε 61 προτάσεις από όλη την Ευρώπη.

"Ο στόχος αυτός είναι στρατηγικός, γιατί αυτή η περιοχή της έρευνας σε θέματα διαστημικών τεχνολογιών δεν είναι ακόμη ώριμη, οπότε με μια αναλογικά μικρή επένδυση, μπορεί να παραχθεί ένα αποτέλεσμα το οποίο θα έχει έναν πολύ μεγαλύτερο πολλαπλασιαστικό παράγοντα, από το αν λέγαμε, για παράδειγμα, ότι το ΙΤΕ προσπαθεί να εμπλακεί στην έρευνα που σχετίζεται με την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων, όπου πολύ μεγάλοι παίκτες, τεράστιες χώρες, έχουν ήδη επενδύσει δισεκατομμύρια εκεί", αναφέρει ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθ. Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Βασίλης Χαρμανδάρης σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, με αφορμή την παρουσία του Ιδρύματος στην 90ή ΔΕΘ (στο περίπτερο 7).

"Υπάρχουν συγκεκριμένοι τομείς σε ό,τι αφορά τις τεχνολογίες του διαστήματος, όπου πραγματικά δεν υπάρχουν ακόμη γενικά αποδεκτές τεχνικές, όμως η αγορά και η δυναμική θα είναι πολύ μεγάλη, οπότε μικρές ανακαλύψεις μπορούν να εξασφαλίσουν μεγαλύτερο όφελος και αναγνωρισιμότητα στο ίδρυμα, αλλά και ουσιαστικό οικονομικό όφελος στη χώρα μας. Οπότε αυτό είναι κάτι το οποίο πραγματικά μας ενδιαφέρει", εξηγεί.

Το "Space-Crete", όπως επισημαίνει, είναι κάτι πραγματικά εμβληματικό, καθώς "το έργο με επιστημονικά υπεύθυνο τον Διευθυντή του Ινστιτούτου Πληροφορικής καθ. Παναγιώτη Τσακαλίδη, αξιολογήθηκε ως δεύτερο σε όλη την Ευρώπη και είναι μια τεράστια επένδυση 15 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και 20 εκατ. από την Πολιτεία και από ιδιωτικούς φορείς". "Έρχεται τεχνογνωσία από δύο μεγάλους ερευνητικούς οργανισμούς, το DLR στη Γερμανία και το CEA στη Γαλλία, αλλά και μία ιδιωτική εταιρία, την OHB-Hellas, που είναι η θυγατρική της OHB Γερμανίας, η οποία είναι η τρίτη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εταιρία σε θέματα διαστημικής τεχνολογίας, τηλεπικοινωνιών, δορυφόρων με ετήσιο προϋπολογισμό σχεδόν δύο δισεκατομμύρια ευρώ.

Η OHB μας επισκέφθηκε πριν από δύο ημέρες στο Ηράκλειο, όπου υπογράψαμε και επίσημα το σύμφωνο συνεργασίας. Χωρίς υπερβολή, εντυπωσιάστηκαν από τις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος στο Ηράκλειο, είδαν από κοντά ερευνητικά εργαστήρια, και το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα, που έχει αναβαθμιστεί συστηματικά τα τελευταία χρόνια με νέα τηλεσκόπια και υποδομές, και ενημερώθηκαν για την τεχνογνωσία που αναπτύσσεται στο ΙΤΕ", προσθέτει.

Παρατηρεί, δε, ότι αυτή τη στιγμή ουσιαστική είναι η συμβολή των στρατηγικών επιλογών της Πολιτείας, "έτσι ώστε να έχουμε ασφαλείς τηλεπικοινωνίες εδάφους διαστήματος με χρήση λέιζερ, παρακολούθηση δορυφόρων", καθώς "παρά το ότι το διάστημα είναι μεγάλο, μια που το κόστος εκτόξευσης έχει μειωθεί τόσο πολύ, υπάρχει πλέον ένα μεγάλο πλήθος δορυφόρων σε τροχεία" και "καθώς ο αριθμός τους αναμένεται να αυξηθεί πολύ περισσότερο, είναι κρίσιμο να γνωρίζουμε τη θέση τους, ώστε να αποφευχθεί τυχόν σύγκρουση μεταξύ τους".

"Είναι στρατηγική επιλογή της Ευρώπης και η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά. Αφορά τόσο σε θέματα ασφάλειας, αλλά κυρίως σε θέματα αναγκών της αγοράς. Δημιουργείται μια καινούργια παγκόσμια αγορά αυτή τη στιγμή, η οποία στα αγγλικά λέγεται space traffic management- οι "τροχονόμοι” του διαστήματος. Και η Ευρώπη θέλει να αναπτύξει όλη αυτή την τεχνογνωσία, έτσι ώστε οι ευρωπαϊκές εταιρίες, και όχι μόνο αμερικανικές, να μπορούν να συμμετάσχουν και να δημιουργηθούν ευκαιρίες από ευρωπαϊκές εταιρείες, καθώς και πλούτος σε όλη την ήπειρο και φυσικά στη χώρα μας. Σε αυτό το σημείο και πάλι η Ελλάδα έχει γενικά ένα στρατηγικό πλεονέκτημα, το οποίο προέρχεται από το γεγονός ότι για να γίνουν αυτές οι μετρήσεις πρέπει να υπάρχουν καθαροί ουρανοί", διευκρινίζει.

Το "Space-Crete" ξεκινάει 1η Ιανουαρίου, είναι διάρκειας έξι ετών και βασική του ιδέα, όπως αναφέρει ο κ. Χαρμανδάρης, είναι ότι "αυτό το Κέντρο Αριστείας που θα δημιουργηθεί στο τέλος θα είναι μία αυτόνομη οντότητα, η οποία θα μπορεί να λειτουργεί μέσα στο ελληνικό και το διεθνές οικοσύστημα, χωρίς τις όποιες αγκυλώσεις ενός δημόσιου νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, όπως είναι το ΙΤΕ - πρέπει να υπάρξει, δηλαδή μια ευελιξία, έτσι ώστε αυτό να έχει σχέση με την αγορά". 

Στο ΙΤΕ ο επίγειος δορυφορικός σταθμός του "Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων"

Τομείς αιχμής που σχετίζονται με το Διάστημα, όπως η δορυφορική τηλεπισκόπηση, η αστροφυσική, οι προηγμένες τηλεπικοινωνίες, οι κβαντικές επικοινωνίες και η διαστημική επιτήρηση αφορά και μία ακόμη πρόσφατη εξέλιξη, η επιλογή του ΙΤΕ για τη φιλοξενία του επίγειου σταθμού του "Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων". Συγκεκριμένα, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης έχει εγκαταστήσει στους χώρους του ΙΤΕ στο Ηράκλειο επίγειο δορυφορικό σταθμό, ο οποίος αποτελεί κέντρο επιχειρησιακής επικοινωνίας με το ελληνικό σμήνος των μικροδορυφόρων, παρέχοντας υπηρεσίες τηλεμετρίας, τηλεχειρισμού και μεταφοράς δεδομένων.

"Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για εμάς, μιας που θα επιτρέψει την πιο άμεση εμπλοκή του ιδρύματος -σε πρώτη φάση- σε θέματα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης με τοπικούς σταθμούς τηλεπισκόπησης και συλλογής δεδομένων από το πρόγραμμα των μικροδορυφόρων. Αυτό ήταν κάτι το οποίο ουσιαστικά ξεκίνησε την περασμένη χρονιά, αλλά παραδόθηκε και άρχισε να λειτουργεί εδώ και έναν μήνα. Είμαστε πολύ χαρούμενοι γιατί συνεισφέρουμε ως ίδρυμα στην σημαντική αυτή εθνική πρωτοβουλία, η οποία έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετά χρόνια. Η επιλογή του ΙΤΕ στο Ηράκλειο σχετίζεται και με τη στρατηγική θέση της Κρήτης, με τη γεωγραφική θέση του ιδρύματος, αλλά και την τεχνογνωσία του Ιδρύματος σε θέματα τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής", επισημαίνει ο κ. Χαρμανδάρης.

Σε ό,τι αφορά, εξάλλου, στην αναβάθμιση των υποδομών του Ιδρύματος, σημειώνει ότι ολοκληρώθηκε μία πολύ μεγάλη επένδυση της ανάπτυξης των ερευνητικών του εγκαταστάσεων "56 εκατ. ευρώ -τα 50 εκατ. από το ΤΑΑ και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, και τα 6 εκατ. από το αποθεματικό του ΙΤΕ- χρηματοδότησαν σημαντικά αναπτυξιακά έργα σε ινστιτούτα του ΙΤΕ σε όλη τη χώρα". "Ειδικά στο Ηράκλειο το ύψος της επένδυσης έφτασε τα 25 εκατομμύρια ευρώ και αφορά τέσσερα νέα κτίρια. Επιπλέον έχουμε ένα νέο κτίριο στα Χανιά και στο Ρέθυμνο, καθώς ένα νέο κτίριο στην Πάτρα και στα Ιωάννινα", διευκρινίζει ο πρόεδρος του ΙΤΕ.

Η συμμετοχή του ΙΤΕ στην 90ή ΔΕΘ

Σχετικά με τη συμμετοχή του ΙΤΕ στη φετινή ΔΕΘ ο πρόεδρός του αναφέρει: "Το ΙΤΕ όπως και κάθε χρονιά, συμμετέχει πολύ ενεργά στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όλα τα ινστιτούτα παρουσιάζουν διάφορα εκθέματα. Το Ινστιτούτο Πληροφορικής φέτος είχε περισσότερο την τιμητική του και ο κύριος λόγος είναι ότι η πληροφορική έχει πολύ άμεση σχέση σε οριζόντια προβλήματα της κοινωνίας και μάλιστα προβλήματα τα οποία έχουν άμεσο κοινωνικό αποτύπωμα".

"Νομίζω πραγματικά ότι αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο στοίχημα, το οποίο ως ίδρυμα θέλουμε να πετύχουμε, η εκπαίδευση, η έρευνα αλλά και άμεση συνεισφορά στην πολιτιστική και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Αυτό είναι κάτι το οποίο το ίδρυμα το καλλιεργεί στους ερευνητές και στις ομάδες τους και προφανώς και το λεγόμενο "blue skies research” (σ.σ. η επιστημονική έρευνα που γίνεται από περιέργεια για τη γνώση και τα συμπεράσματα της δεν μπορούν να προβλεφθούν από την αρχή, αλλά συχνά οδηγούν σε αναπάντεχες ανακαλύψεις). Πρέπει να επενδύουμε στη βασική και εφαρμοσμένη έρευνα επί της αρχής για να λύσουμε ενδιαφέροντα προβλήματα.

Παράλληλα όμως είναι δόκιμο να προβληματιζόμαστε και ως ερευνητές για τις ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς. Υπάρχει πολύ μεγάλη, πραγματική χαρά όταν αυτό το οποίο εσύ έχεις ανακαλύψει και έχεις φτιάξει στο εργαστήριο μπορεί να γίνει ένα προϊόν το οποίο θα λύσει πρακτικά προβλήματα των συμπολιτών μας και βελτιώνει ουσιαστικά την ποιότητα της ζωής τους", καταλήγει ο κ. Χαρμανδάρης.