Κ. Σπυριδάκη: «Κατάρρευση της ασφάλειας δικαίου στην εκτός σχεδίου δόμηση – Στη Βουλή η υπόθεση των 33 ιδιοκτητών στο Σίσι»

Σε νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση προχώρησε η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, καταθέτοντας Ερώτηση προς τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού για το μείζον ζήτημα που έχει προκύψει στην εκτός σχεδίου δόμηση, με χαρακτηριστική περίπτωση αυτή των τριάντα τριών (33) ιδιοκτητών στο Σίσι του Νομού Λασιθίου. Την εν λόγω κοινοβουλευτική πρωτοβουλία συνυπογράφει και ο Βουλευτής Α’ Ανατολικής Αττικής και Τομεάρχης Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ, Μανώλης Χριστοδουλάκης.

Η Ερώτηση θέτει εξαρχής το πλαίσιο, περιγράφοντας μια κατάσταση βαθιάς θεσμικής κρίσης: «Πολλοί από τους συμπολίτες μας βρίσκονται σήμερα ενώπιον μιας διοικητικής εκτροπής που κλονίζει τα θεμέλια της εμπιστοσύνης του πολίτη προς τη διοίκηση στον τομέα της εκτός σχεδίου δόμησης […] η παρούσα κατάσταση μαρτυρά μια βαθιά κρίση, όπου οι μηχανισμοί του κράτους αντί να λειτουργούν ως εγγυητές της νομιμότητας, μετατρέπονται σε έναν μηχανισμό παραγωγής αβεβαιότητας».

Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν αποτελεί μια τυπική διοικητική εκκρεμότητα, αλλά όπως επισημαίνεται: «η περίπτωση των τριάντα τριών (33) ιδιοκτητών […] υπερβαίνει τα όρια της απλής διοικητικής διαφοράς, αποτελώντας την επιτομή της θεσμικής παγίδευσης των ιδιοκτητών».

Πρόκειται για πολίτες που κινήθηκαν με βάση τη νομιμότητα, βασίστηκαν σε ισχύουσες διατάξεις και προχώρησαν σε επενδύσεις, αλλά βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια αιφνίδια ανατροπή: «οι κύριοι των ακινήτων […] βασίστηκαν στις ρητές διατάξεις του ν. 3212/2003 […] προκειμένου να εκδώσουν οικοδομικές άδειες […] Ωστόσο […] η ΥΔΟΜ Αγίου Νικολάου διέκοψε αιφνιδιαστικά τη διαδικασία έκδοσης αδειών».

Η αιτιολόγηση αυτής της απόφασης αποτυπώνει την πλήρη διοικητική ασάφεια που επικρατεί: «η αιτιολογία […] ήταν η ύπαρξη ενός εγγράφου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας […] το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως πρόφαση για την αναστολή έκδοσης αδειών» , ενώ ταυτόχρονα «οι υπάλληλοι […] αρνούνταν […] να το κοινοποιήσουν στους θιγόμενους πολίτες».

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε τους πολίτες σε μια πρωτοφανή διαδικασία: «οι ιδιοκτήτες […] έφτασαν μέχρι τα κεντρικά γραφεία της ΕΑΔ […] διαπιστώνοντας ότι το έγγραφο […] δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μια αίτηση παροχής στοιχείων».

Και όμως, παρά την αποκάλυψη αυτή, το αδιέξοδο παραμένει: «αυτή η κυκλική μετάθεση ευθυνών φέρνει τους ιδιοκτήτες σε αδιέξοδο […] λύση για τους θιγόμενους πολίτες εξακολουθεί να μην έχει βρεθεί» .

Στη συνέχεια, η διοίκηση επικαλέστηκε τη νομολογία του ΣτΕ, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια: «η απόφαση […] χρησιμοποιείται […] ως γενικός κανόνας, παρόλο που ο ν. 3212/2003 παραμένει σε πλήρη ισχύ» .

Η Ερώτηση αναδεικνύει την αντίφαση αυτή με σαφήνεια: «είναι νομικά παράδοξο […] οι διοικητικές υπηρεσίες να εφαρμόζουν μια δικαστική απόφαση […] πριν ο νομοθέτης προλάβει να προσαρμόσει το δίκαιο».

Το αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής είναι η πλήρης ανατροπή της σχέσης κράτους – πολίτη: «οι πρακτικές αυτές […] μετατρέπουν τη διοίκηση σε οιονεί νομοθέτη, ακυρώνοντας στην πράξη το δικαίωμα στην ιδιοκτησία».

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο οικονομικό σκέλος, καθώς οι πολίτες: «κατέβαλαν φόρους μεταβίβασης […] επί της αξίας οικοδομήσιμων ακινήτων […] καταβάλλουν επί σειρά ετών ΕΝΦΙΑ […] για ακίνητα που αιφνιδιαστικά το κράτος σήμερα χαρακτηρίζει μη οικοδομήσιμα».

Παράλληλα, έχουν ήδη επενδύσει σημαντικά ποσά: «δαπάνησαν χιλιάδες ευρώ σε μελέτες μηχανικών, προεγκρίσεις […] με τις διαβεβαιώσεις της πολιτείας ότι τα ακίνητά τους είναι άρτια και οικοδομήσιμα».

Η Ερώτηση αναδεικνύει επίσης και τις ευρύτερες επιπτώσεις, πέρα από τους ιδιοκτήτες: «το πάγωμα των αδειών θα οδηγήσει σε ένα ντόμινο οικονομικής κατάρρευσης […] επενδυτικά πλάνα […] βρίσκονται τώρα στον αέρα». Επιπλέον, επισημαίνεται ότι: «η χώρα αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν λογαριασμό αποζημιώσεων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται ακόμη στην ευρύτερη διάσταση του προβλήματος: «σύμφωνα με στοιχεία […] το 80% των ιδιοκτησιών εκτός σχεδίου χάνει το δικαίωμα δόμησης […] πάνω από δύο εκατομμύρια ακίνητα και ένα εκατομμύριο ιδιοκτήτες βλάπτονται οικονομικά».
Και η συνέπεια είναι σαφής: «η απαξίωση των ακινήτων […] θα προκαλέσει νέο κύμα οφειλών».

Η Ερώτηση καταλήγει με μια ξεκάθαρη θεσμική επισήμανση: «όταν οι κανόνες δόμησης αλλάζουν “αναδρομικά” χωρίς μεταβατικό στάδιο, η χώρα εκτίθεται ως ένας αναξιόπιστος προορισμός για κάθε είδους παραγωγική δραστηριότητα».

Με την εν λόγω Ερώτηση, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν τα αρμόδια Υπουργεία να απαντήσουν στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:

1.    Πώς αξιολογείτε το γεγονός ότι η έλλειψη σαφών οδηγιών οδηγεί σε παύση της αδειοδοτικής δραστηριότητας με τις υπηρεσίες να επικαλούνται έγγραφα ελεγκτικών αρχών (ΕΑΔ) τα οποία, κατά δήλωση των ίδιων των αρχών, δεν συνιστούν εντολή αναστολής;
2.    Σε ποιες ενέργειες θα προβείτε ώστε να θεραπευτεί η εικόνα πολλαπλών ταχυτήτων στην εκτός σχεδίου δόμηση, όπου η ανομοιομορφία στην εφαρμογή της νομοθεσίας μεταξύ διαφορετικών περιοχών πλήττει την ισονομία και δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού;
3.    Προτίθεται το Υπουργείο να εκδώσει άμεσα μια ενοποιημένη ερμηνευτική εγκύκλιο που θα διασφαλίζει την ενιαία εφαρμογή του ν. 3212/2003, αποτρέποντας τη δημιουργία διοικητικών κενών μέχρι την οριστική νομοθετική ρύθμιση του ζητήματος;
4.    Με ποιο θεσμικό πλαίσιο σκοπεύει η Πολιτεία να προστατεύσει τους πολίτες και τις τουριστικές επιχειρήσεις που υφίστανται οικονομική ζημία λόγω της διοικητικής εκκρεμότητας, διασφαλίζοντας ότι η συνεπής και σύννομη στάση τους δεν θα αποβεί εις βάρος τους;
5.    Υπάρχει πρόβλεψη για τη δίκαιη φορολογική αντιμετώπιση των ακινήτων των οποίων η οικοδομησιμότητα αμφισβητείται στην πράξη, λαμβάνοντας υπόψη τους φόρους που έχουν ήδη καταβληθεί με την προσδοκία της αξιοποίησής τους;
6.    Στο πλαίσιο της χρηστής διοίκησης, πώς σκοπεύει το Υπουργείο να αποκαταστήσει τον δίαυλο επικοινωνίας με τους θιγόμενους φορείς και τους εκπροσώπους των ιδιοκτητών, ώστε να υπάρξει διαφανής ενημέρωση για την πορεία επίλυσης του προβλήματος;
7.    Υπάρχει συγκεκριμένος σχεδιασμός για τη θέσπιση μιας μεταβατικής ρύθμισης που θα παρέχει την απαραίτητη ασφάλεια δικαίου στις υφιστάμενες ιδιοκτησίες μέχρι την ολοκλήρωση του νέου πολεοδομικού σχεδιασμού;

«Η σημερινή εικόνα δεν είναι αποτέλεσμα ασάφειας του νόμου, αλλά αποτέλεσμα πολιτικής επιλογής. Όταν η κυβέρνηση δεν προχωρά σε σαφή ρύθμιση, αφήνει χώρο σε διαφορετικές ερμηνείες, σε αντικρουόμενες πρακτικές μεταξύ υπηρεσιών και τελικά σε πλήρη ανασφάλεια δικαίου για τους πολίτες. Δεν μπορεί ο ίδιος νόμος να εφαρμόζεται διαφορετικά από ΥΔΟΜ σε ΥΔΟΜ και οι πολίτες να βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μια κατάσταση όπου κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη. Η διοίκηση οφείλει να δίνει λύσεις, όχι να μεταθέτει το πρόβλημα. 

Το ερώτημα είναι ξεκάθαρο: θα συνεχίσει η κυβέρνηση να αφήνει την πραγματικότητα να διαμορφώνεται από αντικρουόμενες ερμηνείες ή θα αναλάβει επιτέλους την ευθύνη να δώσει σαφές και δίκαιο πλαίσιο;», δήλωσε κλείνοντας η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη.