Ανταγωνιστικότητα: Το «παράθυρο» για την Ευρώπη που βλέπουν οι οικονομολόγοι

Για τους κεντρικούς τραπεζίτες, η λέξη «αβεβαιότητα» τείνει να γίνει κλισέ και εξαντλούνται οι τρόποι με τους οποίους μπορούν να περιγράψουν την έντονη κινητικότητα που αντιμετωπίζουν στην προσπάθειά τους να διαμορφώσουν τα επιτόκια δανεισμού. Παρά τις ανησυχίες αυτές, από τις εμπορικές πολιτικές μέχρι την κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή, οι αξιωματούχοι των κεντρικών τραπεζών και άλλοι οικονομολόγοι που συγκεντρώθηκαν πριν μερικές ημέρες στη Σίντρα της Πορτογαλίας για το ετήσιο συνέδριο της ΕΚΤ, είχαν έναν αέρα ψυχραιμίας. 

Θετικά συνέβαλαν τα στοιχεία του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη, τα οποία δημοσιεύθηκαν κατά την κεντρική ημέρα του συνεδρίου και έδειξαν μέσο όρο 2% τον Ιούνιο, στον στόχο της ΕΚΤ. Τα τρία τελευταία χρόνια, ο πληθωρισμός ανερχόταν σταθερά πάνω από τον στόχο και η ΕΚΤ ακολούθησε μία επιθετική πολιτική για να τον μειώσει.

Πάντως, αντί να σταθούν περισσότερο στο θέμα του πληθωρισμού, οι συμμετέχοντες εστίασαν στα βήματα πολιτικής που θα έπρεπε να γίνουν, ώστε η Ευρώπη να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, όπως διευκολύνοντας την μετακίνηση θέσεων εργασίας και την πρόσβαση σε κεφάλαια από χώρα σε χώρα. Πολλές από αυτές τις ιδέες ακούγονται επί χρόνια, αλλά αυτή τη φορά υπήρχε ελπίδα ότι οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θα δράσουν.

Θεμέλιο αυτών των συζητήσεων ήταν η πεποίθηση ότι οι πολιτικές του Αμερικανού προέδρου Donald Trump έχουν δημιουργήσει μία ευκαιρία για την Ευρώπη να ενισχύσει τη θέση της στην παγκόσμια οικονομία. 

Ο τόνος σιγουριάς εδραιώθηκε από την αρχή του συνεδρίου, όταν η κεντρική τράπεζα είπε ότι η νομισματική πολιτική συντηρήθηκε καλά τα τελευταία χρόνια, παρά την απροσδόκητη εκτίναξη του πληθωρισμού. Η τράπεζα έκανε μόλις μικρές διορθώσεις στην προσέγγισή της στη διαμόρφωση της πολιτικής και είπε ότι ο στόχος του 2% θα παραμείνει. «Είναι μία στρατηγική για όλες τις συνθήκες», είπε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde.

Οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ προσπαθούν όλο και περισσότερο να πείσουν τους οικονομολόγους στην Κομισιόν και σε άλλους θεσμούς να προχωρήσουν σε διαρθρωτικές αλλαγές. Στόχος τους είναι να ενισχύσουν την εσωτερική αγορά της περιοχής, ώστε το μέγεθος της Ευρώπης να αξιοποιηθεί σωστά και να ανταγωνιστεί με τις ΗΠΑ και την Κίνα. 

Στην παρουσίασή του, ο Benjamin Schoefer από το Berkeley υποστήριξε πως παρότι η ευρωπαϊκή ανεργία είναι σε ιστορικό χαμηλό, περίπου στο 6%, υπήρχε πολύ μικρότερη ανάπτυξη παραγωγικότητας σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. Αυτό αποδίδεται στο ότι ο κόσμος μένει στις ίδιες θέσεις πολύ καιρό, εν μέρει διότι τα συστήματα σύνταξης και αποζημίωσης αποθαρρύνουν τον κόσμο να αλλάξει δουλειά.

Σε άλλη παρουσίαση αναλύθηκε πώς η Κίνα έγινε αντίπαλος της Ευρώπης μέσω εξειδίκευσης σε τομείς όπου η Ε.Ε. είχε προβάδισμα, όπως τους κλάδους υψηλής τεχνολογίας των μηχανών και των ρομπότ. Ενώ οι ΗΠΑ απομακρύνονται από την Κίνα, η Ευρώπη την πλησιάζει, παρά τον ανταγωνισμό στην τεχνολογία. 

«Το μονοπάτι προς τα εμπρός δεν είναι καινούργιο. Η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς μπορεί να βοηθήσει την Ευρώπη να χρησιμοποιήσει το μέγεθός της, ώστε να δημιουργήσει περισσότερη οικονομική δραστηριότητα και περισσότερη καινοτομία», είπε στους New York Times η Ana Maria Santacreu, οικονομολόγος στη Fed του Σεντ Λούις.

Για τον Piero Cipollone, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, το συμπέρασμα ήταν το εξής: «Μην ρίχνετε την ευθύνη αλλού, μην ρίχνετε την ευθύνη στο εμπόριο για τα προβλήματά σας. Βάλτε σε τάξη τα του οίκου σας».

Αυτοί οι οικονομολόγοι ενδεχομένως να συμφωνήσουν στο τι πρέπει να γίνει, αλλά δεν είναι δεν μπορούν να ελέγξουν πλήρως για τα μέτρα που θα εφαρμοστούν ή για να πείσουν τους πολίτες και τα πολιτικά κόμματα ότι είναι αναγκαία. Ενδιάμεσα από τα πάνελ, πολλοί συμμετέχοντες δήλωναν ότι οι προτάσεις των μέτρων ήταν γνωστές και ότι η Ευρώπη απλώς δεν έχει καταφέρει να τα υιοθετήσει. 

Κι όμως, το συνέδριο έκλεισε με μια αισιόδοξη νότα για το μέλλον, στο οποίο η Ε.Ε. είναι μεγαλύτερη με ισχυρή οικονομική ανάπτυξη. «Είναι δική μας ευθύνη, μπορούμε να το κάνουμε», είπε ο Philippe Aghion, καθηγητής στο Collège de France και στο London School of Economics. «Είμαι πολύ αισιόδοξος», είπε στο πλαίσιο ενός πάνελ, όσο η αίθουσα γέμισε με χειροκροτήματα.

  ΝΥΤ