Χωρίς ιδιοκτήτη 1,85 εκατομμύρια γεωτεμάχια - Ηράκλειο και Λασίθι στις περιοχές με τα περισσότερα αδήλωτα ακίνητα

Ανοιχτοί λογαριασμοί δεκαετιών εξακολουθούν να βαραίνουν τον χάρτη των ιδιοκτησιών της χώρας. Παρά την πρόοδο της κτηματογράφησης, εκατομμύρια ιδιοκτησιακά δικαιώματα κινούνται σε μια «γκρίζα» ζώνη, χωρίς ενεργή διεκδίκηση.

Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Κτηματολογίου που έχει στη διάθεσή του «Το Βήμα» και μεταδίδει το ot.gr, από τα 10.822.006 γεωτεμάχια που υφίστανται στις περιοχές όπου σήμερα λειτουργεί Κτηματολόγιο – δηλαδή στο 72% της ελληνικής επικράτειας – τα 1.850.842, ποσοστό 17,1%, εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» και, εφόσον οι δικαιούχοι δεν εμφανιστούν εγκαίρως, θα περάσουν σταδιακά στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου.

Παράλληλα, τα αδήλωτα ακίνητα «στρώνουν» ένα πεδίο δράσης για επιτήδειους που επιχειρούν να τα οικειοποιηθούν επικαλούμενοι χρησικτησία ή αμφίβολες «προφορικές» μεταβιβάσεις, φαινόμενο που έχει ήδη οδηγήσει στο πρόσφατο παρελθόν σε έρευνες και διώξεις.

Τα στοιχεία για τα αδήλωτα ακίνητα

Σε κάθε περίπτωση, το πλήθος των «ορφανών» ιδιοκτησιών παραμένει ένα μεγάλο πρόβλημα.

Τα ποσοστά τους, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Ελληνικού Κτηματολογίου, εμφανίζονται χαμηλότερα σε περιοχές όπου τα ακίνητα έχουν σημαντική αξία, αυξάνονται όμως αισθητά στον εξωαστικό χώρο και σε μη τουριστικές περιοχές. Ωστόσο, και εκεί όπου οι τιμές της κτηματαγοράς έχουν εκτοξευθεί σημαντικός αριθμός γεωτεμαχίων παραμένει ως «αγνώστου ιδιοκτήτη».

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του λεκανοπεδίου Αττικής, όπου παρότι το ποσοστό των αδήλωτων συγκαταλέγεται στα χαμηλότερα της χώρας (1,22% έως 2,15%), οι απόλυτοι αριθμοί προκαλούν εντύπωση.

Eκεί όπου οι τιμές της κτηματαγοράς έχουν εκτοξευθεί σημαντικός αριθμός γεωτεμαχίων παραμένει ως «αγνώστου ιδιοκτήτη»

Ειδικότερα, τα αδήλωτα γεωτεμάχια (σ.σ.: σε κάθε γεωτεμάχιο μπορεί να υπάρχουν πολλές ιδιοκτησίες) ανέρχονται σε 2.084 στον Δυτικό Τομέα Αθηνών, 1.795 στον Βόρειο Τομέα, 1.724 στον Πειραιά και 1.320 στον Κεντρικό Τομέα.

Στον Νότιο Τομέα – όπου η αξία γης συγκαταλέγεται στις υψηλότερες της Ευρώπης – τα «ορφανά» περιορίζονται σε 782. Εκτός του αστικού πυρήνα της Αθήνας, οι αριθμοί τους αυξάνονται: 54.020 στην Ανατολική Αττική, 44.691 στη Δυτική Αττική και 10.317 στα νησιά της Περιφέρειας Αττικής (Αγκίστρι, Αίγινα, Κύθηρα, Σπέτσες κ.ά.).

Στα νησιά του Νότιου Αιγαίου τα «ορφανά» ακίνητα

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στα νησιά του Νότιου Αιγαίου, όπου τα αδήλωτα είναι σαφώς λιγότερα στα δημοφιλή θέρετρα και αυξάνονται στους λιγότερο τουριστικούς προορισμούς.

Στη Μύκονο παραμένουν αδήλωτες μόνο 282 ιδιοκτησίες, στη Σαντορίνη 617 και στη Σύρο 904.

Ο αριθμός κλιμακώνεται ανάλογα με τη θέση στον τουριστικό χάρτη: 1.815 στη Νίσυρο, 2.391 σε Μεγίστη, Σύμη, Τήλο και Χάλκη, 3.776 στη Μήλο, 5.414 στην Κάλυμνο και 15.155 στην Κάρπαθο.

Στο Ιόνιο

Διαφορετική είναι η εικόνα στα νησιά του Ιονίου.

Πέρα από τη Ζάκυνθο, όπου μόλις 338 γεωτεμάχια έχουν μείνει «ορφανά», σε Κεφαλλονιά, Λευκάδα και Κέρκυρα κυμαίνονται μεταξύ 10,8% και 13,4% του συνόλου.

Οι περιοχές με τα υψηλότερα αδήλωτα ακίνητα

Σε επίπεδο ποσοστών αδήλωτων επί του συνόλου, το υψηλότερο καταγράφεται στην Ευρυτανία (40,8%) με 48.190 «ορφανά».

Σε απόλυτους αριθμούς, τα περισσότερα εντοπίζονται στην Αρκαδία (166.771 – 30,7%), στο Ηράκλειο Κρήτης (158.113 – 21,73%), στη Φθιώτιδα (139.144), στην Αιτωλοακαρνανία (113.003) και στο Λασίθι (107.183). Στην Κρήτη, τα λιγότερα αδήλωτα (1.885) καταγράφηκαν στα Χανιά.

Στη Θεσσαλία, τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζουν η Καρδίτσα (3%), οι Σποράδες (5,3%) και η Μαγνησία (9,85%), ενώ τα υψηλότερα η Λάρισα (17,09%) και τα Τρίκαλα (13,48%). Στην Κεντρική Μακεδονία, ο μικρότερος αριθμός αδήλωτων εντοπίζεται – όπως ήταν αναμενόμενο – στη Χαλκιδική (2.594).

Πώς δηλώνονται

Σε περιπτώσεις όπου ένα ακίνητο εμφανίζεται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», ο δικαιούχος που παρέλειψε να το δηλώσει μπορεί, στις περιοχές όπου λειτουργεί το Κτηματολόγιο, να προσκομίσει νόμιμους τίτλους (αποδοχή κληρονομιάς, συμβόλαιο αγοραπωλησίας κ.λπ.) και να κατοχυρώσει το δικαίωμά του μέσω της διαδικασίας πρόδηλου σφάλματος.

Αντίθετα, όταν δεν υπάρχουν νόμιμοι τίτλοι, η υπόθεση περιπλέκεται και ακολουθείται η δικαστική οδός με αγωγή κατά του Δημοσίου.

Τα κυκλώματα εκμετάλλευσης για τα ακίνητα χωρίς ιδιοκτησία

Η πορεία ολοκλήρωσης του Κτηματολογίου έφερε στο φως πολλές περιπτώσεις εκμετάλλευσης κενών της διαδικασίας. Οι έλεγχοι οδήγησαν στο πρόσφατο παρελθόν σε ποινικές διώξεις για απάτη, όταν εντοπίστηκαν ύποπτα μοτίβα δηλώσεων.

Στα τέλη του 2024, μάλιστα, εντοπίστηκε κύκλωμα που επιχείρησε να δηλώσει 45 ακίνητα-φιλέτα σε Αγκίστρι, Υδρα και Σπέτσες, με επίκληση χρησικτησίας και με τροποποιημένες δηλώσεις Ε9.

Η αξιοποίηση

Οσα ακίνητα παραμείνουν ορφανά θα περιέλθουν σταδιακά στην κυριότητα του Δημοσίου, από τις αρχές του 2027, ανάλογα με τη λήξη των προθεσμιών οριστικοποίησης των αρχικών εγγραφών σε κάθε περιοχή. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ζήτημα της αξιοποίησής τους. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν τεθεί είναι η δημιουργία ειδικού ταμείου που θα τα δημοπρατεί, δημιουργώντας αποθεματικό για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και νέων ζευγαριών.

Η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου

Η συνολική εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει με την πλήρη ολοκλήρωση του Κτηματολογίου. «Στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026, το σύνολο σχεδόν των ιδιοκτησιών της ελληνικής επικράτειας θα διαθέτει και θα ταυτοποιείται από έναν μοναδικό Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), επιβεβαιώνοντας ότι το Ελληνικό Κτηματολόγιο γίνεται σημείο αναφοράς για την ορθή απεικόνιση της εν Ελλάδι ακίνητης περιουσίας αλλά και για την ασφάλεια των συναλλαγών» αναφέρει στο «Βήμα» ο πρόεδρος του Ελληνικού Κτηματολογίου Αθανάσιος Λίπας.

Και προθέτει: «Με την πάροδο τριών και πλέον δεκαετιών και των συνακόλουθων δυσλειτουργιών και παθογενειών που αποτελούν πια παρελθόν, το Κτηματολόγιο εισέρχεται σε ένα σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον, όπου η σχετική με το ακίνητο πληροφορία είναι διαθέσιμη σε πραγματικό χρόνο τόσο για το σύνολο των πολιτών όσο και των επαγγελματιών».

Σήμερα, Κτηματολόγιο λειτουργεί στο 72% της επικράτειας, ενώ επίκειται περαίωση (τελικό στάδιο, μετά το οποίο η περιοχή περνά σε καθεστώς λειτουργούντος Κτηματολογίου) σε Βοιωτία, Φωκίδα, Νησιά Αττικής, Ιωάννινα, Χαλκιδική, Μαγνησία, Αχαΐα, Αργολίδα – Κορινθία, πρωτεύουσα (Π. Φάληρο – Καλλιθέα), Εύβοια, Ζάκυνθο, Κεφαλλονιά, Ιθάκη, Ηλεία, Μεσσηνία, Λακωνία, Καρδίτσα και Λαυρεωτική. Αντίθετα, σε Λέσβο, Λήμνο, Β. Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά, Κέρκυρα, Θεσπρωτία η διαδικασία έχει καθυστερήσει καθώς ακόμη δεν έχει προχωρήσει στο στάδιο της ανάρτησης.