Η Κρήτη μετρά τις ελιές της: Ξηρασία και καιρός «φρέναραν» την παραγωγή - Ακριβό και λιγότερο φέτος το κρητικό λάδι

Η αντίστροφη μέτρηση για τη φετινή ελαιοκομική περίοδο έχει ξεκινήσει, με τους ελαιοπαραγωγούς να ετοιμάζονται να απλώσουν τα πρώτα λιόπανα και τα ελαιοτριβεία να μπαίνουν σιγά σιγά σε ρυθμούς πλήρους λειτουργίας. Η παραγωγή που αναμένεται, αλλά και οι τιμές του ελαιολάδου, αποτελούν ήδη αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους καταναλωτές.

Το ελαιόλαδο, ένα από τα πιο πολύτιμα αγαθά του ελληνικού νοικοκυριού, βρίσκεται στο επίκεντρο ανησυχίας, καθώς όλοι αναρωτιούνται αν θα υπάρξει επάρκεια και προσιτές τιμές. Οι παραγωγοί, μετά από μια δύσκολη χρονιά με έντονες καιρικές διακυμάνσεις και πτώση τιμών σχεδόν στο μισό σε σχέση με το 2023-24, κάνουν τις πρώτες τους εκτιμήσεις.

Σύμφωνα με τον Εμμανουήλ Γιαννούλη, πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Ένωσης Ελαιολάδου (ΕΔΟΕ), η φετινή παραγωγή αναμένεται μειωμένη σε σχέση με πέρυσι, καθώς τα ελαιόδεντρα ακολουθούν τον γνωστό «κύκλο» εναλλασσόμενης καρποφορίας. «Είναι ακόμη νωρίς για οριστικές προβλέψεις, αλλά εκτιμάται πως οι τιμές παραγωγού θα διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα, δηλαδή γύρω στα 4,5-5 ευρώ το κιλό. Σε έναν μήνα περίπου θα έχουμε πιο σαφή εικόνα», αναφέρει.

Ο ίδιος τονίζει πως το ελαιόλαδο είναι ένα παγκοσμίως εμπορεύσιμο προϊόν, επομένως η διαμόρφωση της τιμής του εξαρτάται κυρίως από την παγκόσμια παραγωγή και τη ζήτηση — με τη Μεσόγειο να παράγει το 80% του συνολικού όγκου. Για την Ελλάδα, η εκτίμηση είναι ότι η φετινή παραγωγή θα φτάσει περίπου τους 250.000-270.000 τόνους, δηλαδή το 60%-70% μιας πλήρους χρονιάς.

Καιρικά προβλήματα και μειωμένες αποδόσεις

Η έλλειψη βροχοπτώσεων και οι υψηλές θερμοκρασίες του χειμώνα έχουν επηρεάσει σοβαρά την παραγωγή, καθώς τα ελαιόδεντρα χρειάζονται νερό και περίοδο «ξεκούρασης» για να καρποφορήσουν. Σε πολλές περιοχές, η απόδοση αναμένεται ως και στο μισό σε σχέση με πέρυσι.

Στη Μεσσηνία, σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη ελαιοτριβείου Γιώργο Σκαρπαλέζο, η παραγωγή προβλέπεται μειωμένη κατά 50%-60% «Ο καιρός δεν βοήθησε να δέσουν οι ελιές. Το 2023 η τιμή έφτασε έως τα 7,5 ευρώ το λίτρο, ενώ φέτος ξεκίνησε στα 6,5-7 ευρώ και υποχώρησε στα 6 ευρώ τον Σεπτέμβρη», αναφέρει.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και η Κρήτη, όπου η παραγωγή κυμαίνεται μόλις στο 30%-50% της κανονικής.«Η ξηρασία μάς επηρέασε έντονα. Οι τιμές αναμένεται να ξεκινήσουν στα 4,5 ευρώ, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται μεταβολές στη συνέχεια», σημειώνει ο Πρόδρομος Αφθονίδης, παραγωγός και ιδιοκτήτης ελαιοτριβείου στο Αρκαλοχώρι.

Ο διεθνής παράγοντας: Η Ισπανία καθορίζει την αγορά

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των διεθνών τιμών διαδραματίζει η Ισπανία, η οποία παράγει σχεδόν το 45% του παγκόσμιου ελαιολάδου. Με μέση ετήσια παραγωγή 1,7 εκατ. τόνων, οι πρώτες εκτιμήσεις για το 2025-2026 δείχνουν ελαφρά μείωση, στα 1,3-1,4 εκατ. τόνους. Η ξηρασία που συνεχίζει να πλήττει τη χώρα φαίνεται πως θα περιορίσει τις αποδόσεις.«Η ισπανική παραγωγή καθορίζει τη διεθνή τιμή. Οι φετινές κλιματικές συνθήκες, με παρατεταμένη ανομβρία τόσο στην Ισπανία όσο και στην Ελλάδα, επηρεάζουν άμεσα το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης», εξηγεί ο κ. Γιαννούλης.

Στην Ισπανία, οι τιμές έχουν ήδη ανακάμψει, φτάνοντας τα 4,5-5 ευρώ/κιλό, ενώ στην Ιταλία, παρότι αναμένεται αύξηση παραγωγής κατά 30% (περίπου 300.000 τόνοι), οι τιμές παραμένουν υψηλές — 8,5 έως 9 ευρώ/κιλό.

Η φετινή χρονιά, λοιπόν, διαγράφεται πιο συγκρατημένη σε παραγωγή, αλλά με σταθερές τιμές, σε μια αγορά που συνεχίζει να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες και την ισπανική παραγωγή.