Ο πόλεμος στο Ιράν οδηγεί τον κόσμο σε μία νέα εποχή πυρηνικών

Η επιστροφή του κόσμου σε μια νέα πυρηνική εποχή δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό σενάριο, αλλά μια αυξανόμενη πραγματικότητα που διαμορφώνεται από γεωπολιτικές εντάσεις, στρατηγικές ανασφάλειες και πολιτικές επιλογές. Η επιθετική στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι σε αντιπάλους, σε συνδυασμό με την αποσταθεροποίηση σχέσεων με συμμάχους, έχει ενισχύσει τους φόβους ότι η παγκόσμια ισορροπία αποτροπής μεταβάλλεται ριζικά.

Από την Ευρώπη έως την Ανατολική Ασία, όλο και περισσότερες χώρες επανεξετάζουν ανοιχτά το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικών όπλων. Κράτη όπως η Γερμανία και η Πολωνία, που για δεκαετίες βασίζονταν στην αμερικανική «πυρηνική ομπρέλα», εμφανίζονται πλέον πιο δεκτικά στην ιδέα ενός ευρωπαϊκού αποτρεπτικού μηχανισμού, με τη Γαλλία να προτείνει επέκταση της δικής της πυρηνικής προστασίας. Την ίδια στιγμή, δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία ενισχύουν τα οπλοστάσιά τους, ενώ εκφράζουν ανησυχίες για πιθανή πυρηνική εξάπλωση σε χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα.

Παράλληλα, η αποδυνάμωση των διεθνών συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών επιτείνει την αβεβαιότητα. Συνθήκες που οικοδομήθηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όπως εκείνες που προέκυψαν από τη συνεργασία των Ρόναλντ Ρήγκαν και Μιχάλη Γκορμπατσόφ, έχουν λήξει χωρίς αντικατάσταση, αφήνοντας ένα επικίνδυνο κενό. Το αποτέλεσμα είναι ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι μηχανισμοί περιορισμού της διάδοσης πυρηνικών όπλων εξασθενούν, ενώ περισσότερες χώρες διαθέτουν την τεχνογνωσία για να αναπτύξουν τέτοια οπλικά συστήματα.

Η διάχυτη αντίληψη ότι τα πυρηνικά όπλα αποτελούν την απόλυτη εγγύηση ασφάλειας ενισχύει αυτή την τάση. Παραδείγματα όπως η Ουκρανία και η Λιβύη χρησιμοποιούνται συχνά ως αποδείξεις ότι η εγκατάλειψη πυρηνικών δυνατοτήτων μπορεί να αφήσει ένα κράτος ευάλωτο. Αντίθετα, χώρες όπως η Βόρεια Κορέα έχουν καταφέρει, μέσω της απόκτησης πυρηνικών, να ενισχύσουν τη στρατηγική τους αποτροπή.

Ωστόσο, η εξάπλωση αυτή αυξάνει δραματικά τους κινδύνους. Όσο περισσότερα κράτη αποκτούν πυρηνικά όπλα, τόσο δυσκολότερος γίνεται ο έλεγχος της χρήσης τους και τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα σύγκρουσης. Περιφερειακές εντάσεις, όπως μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, καταδεικνύουν πόσο εύθραυστη μπορεί να γίνει η ισορροπία όταν πυρηνικές δυνάμεις εμπλέκονται σε συγκρούσεις.

Στη Μέση Ανατολή, η κατάσταση είναι εξίσου ανησυχητική. Η σκληρή στάση απέναντι στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν συνυπάρχει με πιο ευέλικτες προσεγγίσεις προς συμμάχους όπως η Σαουδική Αραβία, δημιουργώντας κατηγορίες για διπλά πρότυπα. Τέτοιες πολιτικές ενδέχεται να ενθαρρύνουν περαιτέρω διάδοση πυρηνικής τεχνολογίας αντί να την περιορίσουν.

Τελικά, ο κόσμος φαίνεται να εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η πυρηνική αποτροπή επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής. Η αύξηση των οπλοστασίων, η αποδυνάμωση των συμφωνιών και η διάχυτη ανασφάλεια δημιουργούν ένα περιβάλλον πιο επικίνδυνο και απρόβλεπτο. Αν δεν υπάρξει ανανέωση της διεθνούς συνεργασίας και ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, ο κίνδυνος μιας νέας, πολυπολικής πυρηνικής εποχής θα συνεχίσει να αυξάνεται.

Bloomberg