Πώς προέκυψε το υπερπλεόνασμα του 2025

Σε 2,9 δισ. ευρώ «μεταφράζεται» η υπέρβαση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025, το οποίο σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ανήλθε τελικά στο 4,9% του ΑΕΠ έναντι 3,7%. Το ποσό αυτό, παρά το όριο αύξησης δαπανών που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες και το απόθεμα που θέλει να κρατήσει η κυβέρνηση ως δημοσιονομικό μαξιλάρι, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για επιπλέον μέτρα στήριξης.

Η σημαντική απόκλιση από τον στόχο –που οδήγησε το πρωτογενές αποτέλεσμα από τα 9,2 δισ. στα 12,1 δισ. ευρώ– αποδίδεται περισσότερο στις χαμηλότερες δαπάνες, παρά στα υψηλότερα έσοδα. Σύμφωνα με ανάλυση που έκανε χθες ο Θάνος Πετραλιάς, υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιος για τη δημοσιονομική πολιτική, το 2025 προέκυψε επιπλέον 1,2 δισ. ευρώ σε έσοδα. Εξ αυτών περίπου τα 500 εκατ. αφορούν φορολογικά έσοδα, δηλαδή 250 εκατ. από τον ΦΠΑ μετά τις επιστροφές, 214 εκατ. από τον φόρο εισοδήματος και 32 εκατ. σε λοιπούς φόρους. Επίσης, 150 εκατ. ευρώ αφορούν σε ασφαλιστικές εισφορές, 463 εκατ. ευρώ σε έσοδα νομικών προσώπων και 117 εκατ. σε λοιπά έσοδα γενικών  φορέων της κυβέρνησης.

Από την άλλη πλευρά, στο σκέλος των δαπανών σημειώθηκε υποεκτέλεση της τάξης του 1,7 δισ. ευρώ. Μεγάλο μέρος αυτών, περίπου 1,1 δισ., αφορά ετεροχρονισμό δαπανών, μεταξύ αυτών 156 εκατ. ευρώ από το ταμείο των φυσικών καταστροφών που δεν χρησιμοποιήθηκαν, 183 εκατ. ευρώ από μειωμένες δαπάνες ΟΤΑ και 138 εκατ. ευρώ από προγράμματα απασχόλησης λόγω μείωσης της ανεργίας. Το ποσό αυτό, όμως, δεν συνιστά μόνιμη εξοικονόμηση, καθώς μεταφέρεται ουσιαστικά ως δαπάνη στο 2026 και συνεπώς δεν δημιουργεί διατηρήσιμο δημοσιονομικό χώρο.

Απεναντίας, τα υπολειπόμενα περίπου 600 εκατ. ευρώ της υποεκτέλεσης είναι, κατά τους υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου, μόνιμη εξοικονόμηση δαπανών και μαζί με τα 200 εκατ. σε ενεργητικά μέτρα εσόδων δημιούργησαν φέτος δημοσιονομικό χώρο της τάξης των 800 εκατ. ευρώ εντός των ορίων του ευρωπαϊκού κανόνα αύξησης δαπανών. Χάρη σε αυτά δημιουργήθηκε το περιθώριο για το χθεσινό πακέτο μέτρων και αυτό που ανακοινώθηκε τον περασμένο μήνα για αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα εν λόγω μέτρα, αλλά και τις αμυντικές δαπάνες, το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι απομένουν περίπου 150-200 εκατ. ευρώ για φέτος εντός του στόχου δαπανών, καθώς και περίπου 1 δισ. για μόνιμες παροχές το 2027. Σημειώνεται ότι τα ποσά αυτά φαίνεται πως θα διαμορφώσουν και το περιθώριο των παρεμβάσεων στη ΔΕΘ.

Οι προβλέψεις

Στο πλαίσιο των χθεσινών ανακοινώσεων, το ΥΠΕΘΟ αναθεώρησε επίσης τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις του, κατεβάζοντας για φέτος τον πήχυ της ανάπτυξης στο 2% έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 2,4%. Ωστόσο, για του χρόνου αναμένει ανάπτυξη 2% από 1,7% νωρίτερα. Υψηλότερα αναμένεται ο πληθωρισμός, στο 3,2% φέτος από 2,4% και στο 2,4% του χρόνου από 2,2%.

Σε ό,τι αφορά το πρωτογενές πλεόνασμα, το οικονομικό επιτελείο προβλέπει να διαμορφωθεί στο 3,2% το 2026 και το 2027 έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 2,8% και 2,7% αντίστοιχα. Τέλος, το χρέος προβλέπεται να μειωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ έναντι της αρχικής εκτίμησης για 138,2% το 2026 και στο 130,3% από 131,7% προηγουμένως.