Προς ολοκλήρωση το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό-Πήρε παράταση ως τις 30 Ιουνίου-Πέντε ζώνες στην Κρήτη

Χωρίς Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό παραμένει εδώ και εννέα χρόνια η Ελλάδα, με την ημερομηνία ολοκλήρωσής του να μετατίθεται συνεχώς.

Νέα προθεσμία η 30η Ιουνίου, με την απόφαση για την παράταση να αναρτάται  στη Διαύγεια.

Πρόκειται για ένα πολύ κρίσιμο εργαλείο, που φιλοδοξεί να αποτελέσει την πυξίδα για την τουριστική ανάπτυξη και τις επενδύσεις του κλάδου τα επόμενα χρόνια.

“Εγκρίνουμε την παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης της σύμβασης «Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό» και της σύμβασης «Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον τουρισμό» μέχρι 30.06.2026 ” αναφέρει η σχετική απόφαση του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκου Ταγαρά.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η καθυστέρηση οφείλεται σε αντικειμενικούς και έκτακτους λόγους και δυσκολίες που ανέκυψαν μετά την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων, κάτι που περιγράφεται στην εισήγηση της Διεύθυνσης Χωροταξικού Σχεδιασμού προς το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών θεμάτων και Αμφισβητήσεων, το οποίο και γνωμοδότησε ομόφωνα για την παράταση της προθεσμίας.

«Το Χωροταξικό του Τουρισμού είναι στην τελική του φάση και θα επιτρέψει να έχουμε καθαρούς κανόνες επιχειρηματικού παιχνιδιού με σεβασμό παράλληλα στο περιβάλλον» τόνισε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, από τη βήμα της έκθεσης HoReCa 2026.

Το σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης του νέου Πλαισίου και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, που το συνοδεύει, είχαν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024.

Κατακλύστηκαν από παρατηρήσεις, σχόλια και ενστάσεις φορέων, ομοσπονδιών, δήμων περιφερειακών συμβουλίων και περιβαλλοντικών οργανώσεων.

Οι αντιδράσεις αυτές αποτελούν και τη βασική αιτία της καθυστέρησης ολοκλήρωσης του Πλαισίου, με τις πληροφορίες να αναφέρουν ότι το τελικό κείμενο θα έχει σημαντικές αλλαγές.

Το νέο πλαίσιο χωρίζει τον ελλαδικό χώρο σε πέντε κατηγορίες, ανάλογα με το πόσο ανεπτυγμένες είναι τουριστικά.

Ο λόγος για τις περιοχές ελέγχου (κορεσμένες), τις ανεπτυγμένες, τις αναπτυσσόμενες, τις περιοχές με δυνατότητες ανάπτυξης και τις μη ανεπτυγμένες περιοχές.

Στις δύο πρώτες θα ισχύσουν και οι περισσότεροι περιορισμοί και απαγορεύσεις, κάτι που έχει προκαλέσει πολλές διαμαρτυρίες από τοπικούς φορείς.

Αυτό που ζητούν είναι ευελιξία και χωρική διαφοροποίηση, ανάλογα με τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Πρόκειται για ένα από τα ζητήματα, που παραμένουν ανοικτά, με τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού να συνεχίζουν τη διαβούλευση με τους αρμόδιους φορείς.

Ποικίλες αντιδράσεις έχει προκαλέσει και η ομαδοποίηση νησιών με άνισα χαρακτηριστικά. Ώριμοι και κορεσμένοι προορισμοί τοποθετούνται στην ίδια βαθμίδα με μικρά νησιά, δημιουργώντας κανόνες που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Καθίσταται έτσι προβληματική η εφαρμογή οριζόντιων περιορισμών.

Η καθυστέρηση στην θεσμοθέτηση του Πλαισίου οφείλεται επίσης στο καυτό ζήτημα των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb. Σύμφωνα με το σχέδιο, στις κορεσμένες και στις ανεπτυγμένες περιοχές προτείνεται ο καθορισμός περιορισμών στον αριθμό των «χώρων τουρισμού διαμοιρασμού» και των απλών ενοικιαζόμενων δωματίων ως ποσοστού των κλινών των κύριων τουριστικών καταλυμάτων.

Δεν αποκλείεται μάλιστα στις περιοχές που θα χαρακτηριστούν κορεσμένες να μην ισχύει η ποσόστωση για τα ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης, αλλά η ολική απαγόρευση νέων καταλυμάτων οποιαδήποτε κατηγορίας.

Οριστικές αποφάσεις πάντως δεν έχουν ληφθεί, καθώς πρόκειται για ένα ζήτημα με πολλές κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι τελικές ρυθμίσεις θα εξειδικευτούν μέχρι το Πάσχα. Σημειώνεται ότι πρόσφατα ολοκληρώθηκε η διαβούλευση της Δέουσας Εκτίμησης για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου του Τουρισμού στις περιοχές Natura και το επόμενο διάστημα θα ενσωματωθεί στη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.

Η Κρήτη χωρίζεται σε πέντε τουριστικές ζώνες

Στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο γνωρίζουμε μέχρι σήμερα πως ορίζεται ότι η ταξινόμηση των περιοχών της Κρήτης θα βασιστεί σε τρία βασικά κριτήρια: την ένταση του τουριστικού φαινομένου, τα γεωγραφικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και την ανάγκη για ενίσχυση ειδικών μορφών τουρισμού, όπως ο αγροτουρισμός ή ο φυσιολατρικός τουρισμός.

Με βάση αυτά, το νησί χωρίζεται σε πέντε κατηγορίες: υπεραναπτυγμένες περιοχές, αναπτυγμένες, αναπτυσσόμενες, περιοχές με δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης και μη αναπτυγμένες ζώνες.

Στις υπεραναπτυγμένες περιοχές εντάσσονται Δημοτικές Ενότητες όπως τα Μάλια και η Χερσόνησος στο Ηράκλειο, καθώς και η Νέα Κυδωνία στα Χανιά. Για αυτές προβλέπεται ένας πιο αυστηρός έλεγχος στις νέες τουριστικές επενδύσεις, με έμφαση στον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων καταλυμάτων, τη θέσπιση σχεδίων διαχείρισης προορισμού και την αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας, δηλαδή των αντοχών της περιοχής σε ακόμη μεγαλύτερη δραστηριότητα.

Στις αναπτυγμένες περιοχές κατατάσσονται, μεταξύ άλλων, η Γαζίου και οι Γούβες στο Ηράκλειο, ο Άγιος Νικόλαος στο Λασίθι, το Ρέθυμνο και το Αρκάδι, αλλά και η Γεωργιούπολη στα Χανιά. Εκεί το πλαίσιο κινείται προς ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο, με περιορισμό στις μεγάλες νέες μονάδες αλλά ενθάρρυνση για ειδικές μορφές τουρισμού, καθώς και για παρεμβάσεις που βελτιώνουν την ποιότητα των υπηρεσιών χωρίς να επιβαρύνουν τα υφιστάμενα δίκτυα.

Στις αναπτυσσόμενες περιοχές και στις ζώνες με δυνατότητες ανάπτυξης προβλέπονται στοχευμένα κίνητρα για διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος, χωρίς όμως να ανοίγει ανεξέλεγκτα η δόμηση. Το υπουργείο δίνει έμφαση στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην ανάδειξη της ενδοχώρας, που σήμερα αντιμετωπίζει προβλήματα υποδομών αλλά και έντονη πίεση από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι οποίες επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μόνιμους κατοίκους, εργαζόμενους και φοιτητές.

Στις μη αναπτυγμένες περιοχές —κυρίως στην ενδοχώρα της Κρήτης και σε ορεινές ζώνες— δεν προβλέπεται μεγάλη αύξηση της τουριστικής δόμησης. Το προτεινόμενο πλαίσιο επικεντρώνεται στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, στην ενίσχυση μικρών τοπικών επιχειρήσεων και στη δημιουργία νέων μορφών ήπιου τουρισμού που μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στο καθιερωμένο μοντέλο «ήλιος και θάλασσα».

Η κατηγοριοποίηση σε πέντε ζώνες αποτελεί, σύμφωνα με όσα έχει κάνει γνωστά το ΥΠΕΝ, ένα πρώτο βήμα για να μπει τάξη στο πολυδιάστατο τουριστικό τοπίο της Κρήτης, με στόχο έναν σχεδιασμό που να συνδυάζει τον τουρισμό, την προστασία του περιβάλλοντος και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.