Σαφάρι ελέγχων από τον Σεπτέμβριο για υποθέσεις που παραγράφονται τον Δεκέμβριο

Η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για χιλιάδες φορολογικές υποθέσεις που παραγράφονται στο τέλος του 2025. Η ΑΑΔΕ μπαίνει σε ρυθμούς «σαφάρι», με τα Ελεγκτικά Κέντρα, τις ΔΟΥ και την ΥΕΔΔΕ να επιταχύνουν από τον Σεπτέμβριο τους ελέγχους, ανοίγοντας φακέλους που μέχρι σήμερα παρέμεναν στα συρτάρια. Η εντολή είναι σαφής: να βεβαιωθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι φόροι και πρόστιμα πριν οι υποθέσεις χαθούν οριστικά και το δημόσιο χάσει πολύτιμα έσοδα.

Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι χρήσεις του 2019, καθώς ισχύει η πενταετής παραγραφή. Αυτό σημαίνει ότι, αν δεν έχει υπάρξει κάποια παράταση λόγω νέων στοιχείων ή άλλων ειδικών συνθηκών, οι υποθέσεις αυτές θα κλείσουν στις 31 Δεκεμβρίου 2025. Ωστόσο, στο στόχαστρο μπαίνουν και παλαιότερες χρονιές, ακόμη και το 2014, όταν υπάρχουν συμπληρωματικά στοιχεία που τεκμηριώνουν σοβαρή φοροδιαφυγή. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η παραγραφή μπορεί να επεκταθεί στα 10 ή και στα 15 χρόνια, ιδίως όταν δεν έχουν υποβληθεί δηλώσεις ή έχουν κατατεθεί εκπρόθεσμα με μεγάλη καθυστέρηση.

Οι υποθέσεις που θα ελεγχθούν κατά προτεραιότητα δεν επιλέγονται τυχαία. Η ΑΑΔΕ χρησιμοποιεί ένα αυτοματοποιημένο μοντέλο «ανάλυσης κινδύνου», το οποίο διασταυρώνει δεδομένα από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης και κατατάσσει τις υποθέσεις ανάλογα με το φορολογικό ενδιαφέρον τους. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται οι επιχειρήσεις που εμφάνισαν ψευδή στοιχεία για τα έσοδα ή τις δαπάνες τους, οι φορολογούμενοι που δήλωσαν ανακριβώς ή απέκρυψαν αναδρομικά, καθώς και όσοι χρωστούν τέλη κυκλοφορίας του 2020. Ειδική ομάδα έχει ήδη συγκροτηθεί για περίπου 2.500 υποθέσεις που αφορούν μεταβιβάσεις ακινήτων, κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές.

Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, ο βασικός κανόνας είναι η πενταετής παραγραφή. Αν όμως υποβληθούν νέα στοιχεία ή αποκαλυφθούν «κρυμμένα» τιμολόγια, η προθεσμία μπορεί να επεκταθεί στη δεκαετία. Για περιπτώσεις με σοβαρή φοροδιαφυγή ή παντελή απουσία δηλώσεων, το δικαίωμα της εφορίας εκτείνεται έως και στα 15 χρόνια. Για παράδειγμα, αν μια επιχείρηση υπέβαλε εκπρόθεσμη δήλωση το 2022 για χρήση του 2017, η παραγραφή που κανονικά θα έληγε το 2023 παρατάθηκε έως το 2025, δίνοντας περισσότερο χρόνο στην εφορία για να καταλογίσει φόρους.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διάκριση ανάλογα με το είδος του φόρου. Στη φορολογία εισοδήματος και ΦΠΑ του 2019, οι ελεγκτικές υπηρεσίες αναζητούν ασυμφωνίες με τις δηλώσεις ή περιπτώσεις που δεν κατατέθηκαν καθόλου. Αντίστοιχα, στις μεταβιβάσεις ακινήτων που δεν εντάσσονται στο αντικειμενικό σύστημα αξιών, οι υποθέσεις παραγράφονται αν ο φορολογούμενος δεν αποδεχθεί την προσωρινή αξία που όρισε η ΔΟΥ. Στον ΦΠΑ του 2014, όπου δεν υποβλήθηκε εκκαθαριστική δήλωση, ισχύει δεκαετής παραγραφή, η οποία εκπνέει στο τέλος του 2025.

Για τους φορολογούμενους που έχουν εκκρεμότητες, το φθινόπωρο θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Οι έλεγχοι που θα ξεκινήσουν τον Σεπτέμβριο θα είναι εντατικοί, γρήγοροι και στοχευμένοι, με στόχο να εντοπιστούν υποθέσεις που μπορούν να αποδώσουν άμεσα έσοδα στο δημόσιο ταμείο. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι μέχρι τον Δεκέμβριο οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα στείλουν μαζικά πράξεις καταλογισμού φόρων και προστίμων, αφήνοντας ελάχιστο περιθώριο αντίδρασης στους φορολογούμενους.