Υπόθεση λίγων και μεγάλων οι εξαγωγές

Λιγότερες μικρές επιχειρήσεις διέθεσαν τα προϊόντα τους σε αγοραστές εκτός Ελλάδας το 2023 σε σύγκριση με το 2022, σημάδι καθόλου ενθαρρυντικό για την ενίσχυση της εξωστρέφειας του ελληνικού επιχειρείν και της εθνικής οικονομίας συνολικότερα. Το στοιχείο αυτό δείχνει αφενός το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας που εξακολουθούν να έχουν τα ελληνικά προϊόντα, αφετέρου την έλλειψη εξαγωγικής κουλτούρας στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Το τελευταίο είναι ίσως ακόμη πιο ανησυχητικό, δεδομένου ότι τα τελευταία χρόνια έχουν επέλθει σημαντικές βελτιώσεις στις εξαγωγικές διαδικασίες, οι οποίες έχουν μειώσει σημαντικά τον χρόνο και το κόστος.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε χθες η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), συνολικά το 2023, 19.393 επιχειρήσεις πραγματοποίησαν εξαγωγές αξίας 47,35 δισ. ευρώ, ενώ το 2022 εξαγωγές είχαν πραγματοποιήσει 19.154 επιχειρήσεις με τη συνολική αξία τους να διαμορφώνεται σε 51,74 δισ. ευρώ. Από τις 19.393 επιχειρήσεις το 87,3% αυτών ή 16.993 επιχειρήσεις απασχολούν από 0-49 εργαζομένους με την αξία των εξαγωγών που πραγματοποίησαν να αντιστοιχεί στο 20,9% της συνολικής ή 9,92 δισ. ευρώ.

Το 2022 οι επιχειρήσεις με 0-49 εργαζομένους που πραγματοποίησαν εξαγωγές ανήλθαν σε 17.097 ή το 89,3% του συνόλου, με την αξία των εξαγωγών να διαμορφώνεται σε 11,22 δισ. ευρώ ή 21,7% της συνολικής αξίας των συναλλαγών. Μεγαλύτερος ήταν ο αριθμός των μεσαίων επιχειρήσεων που πραγματοποίησαν εξαγωγές το 2023 σε σύγκριση με το 2022. Συγκεκριμένα, σε εξαγωγές προχώρησαν 1.572 επιχειρήσεις που απασχολούν από 50-249 εργαζομένους έναντι 1.501 επιχειρήσεων το 2022, με την αξία των εξαγωγών να φτάνει για αυτή την κατηγορία το 20,3% (9,6 δισ. ευρώ) της συνολικής έναντι 21,7% (11,23 δισ. ευρώ) το 2022. Σχεδόν το 60% των εξαγωγών και συγκεκριμένα το 58,7% της συνολικής αξίας τους (27,78 δισ. ευρώ) έγινε από τις μεγάλες επιχειρήσεις, αυτές που απασχολούν πάνω από 250 άτομα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 2022 ήταν 56,5% (ή 29,25 δισ. ευρώ).

Οπως και το 2022 σχεδόν το 30% της συνολικής αξίας των εξαγωγών έγινε το 2023 από 5 μόνο επιχειρήσεις (πρόκειται για τις Μοtor Oil, Elvalhalcor, Ελινόιλ, Boehringer Ingelheim Hellas, Mytilineos). Συγκεκριμένα, το 2023 οι 5 μεγαλύτερες επιχειρήσεις πραγματοποίησαν το 29,5% της συνολική αξίας των εξαγωγών ή 13,98 δισ. ευρώ. Το 49,7% της συνολικής αξίας των εξαγωγών ή 23,54 δισ. ευρώ πραγματοποιήθηκε από 50 συνολικά επιχειρήσεις, το δε 83,8% ή 39,69 δισ. ευρώ πραγματοποιήθηκε από 1.000 συνολικά επιχειρήσεις.

Το 71,3% (ή 33,79 δισ. ευρώ) της συνολικής αξίας των εξαγωγών πραγματοποιήθηκε από επιχειρήσεις των τομέων οικονομικής δραστηριότητας «Μεταποίησης», «Παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού», «Παροχής νερού, επεξεργασίας λυμάτων, διαχείρισης αποβλήτων και δραστηριοτήτων εξυγίανσης» και «Ορυχείων και λατομείων», (5.901 επιχειρήσεις, 30,4% του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων). Το 22,1% (10,45 δισ. ευρώ) της συνολικής αξίας των εξαγωγών πραγματοποιήθηκε από επιχειρήσεις του τομέα «Χονδρικού και λιανικού εμπορίου, επισκευής μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσικλετών», (9.763 επιχειρήσεις, 50,4% του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων). Το 6,6% (3,11 δισ. ευρώ) της συνολικής αξίας των εξαγωγών πραγματοποιήθηκε από επιχειρήσεις των τομέων της «Γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας», «Κατασκευών» και Λοιπών υπηρεσιών (πλην χονδρικού και λιανικού εμπορίου κ.λπ.), (3.729 επιχειρήσεις, 19,2% του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο αριθμός των αγορών που έχουν βρει οι ελληνικές επιχειρήσεις που εξάγουν, καθώς οι πολλοί προορισμοί σημαίνει συχνά και μικρότερη εξάρτηση από έναν. Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δεν είναι πολύ ενθαρρυντική: Εξαγωγές σε πάνω από 20 χώρες πραγματοποίησαν μόλις 920 επιχειρήσεις, με το μερίδιο των εξαγωγών να είναι σημαντικό (65,6% της συνολικής αξίας των εξαγωγών ή 31,08 δισ. ευρώ). Το 8,4% των επιχειρήσεων πραγματοποίησε εξαγωγές σε 10-19 χώρες, το 45,4% σε 2-9 χώρες, ενώ το 41,5% των επιχειρήσεων (8.046 επιχειρήσεις) εξήγαγε προϊόντα μόνο σε μία χώρα.

Το 38% της αξίας των εξαγωγών έγινε από επιχειρήσεις που δεν έχουν θυγατρικές στο εξωτερικό, το 36,2% από επιχειρήσεις με θυγατρικές στο εξωτερικό, ενώ το υπόλοιπο 25,8% της συνολικής αξίας των εξαγωγών πραγματοποιήθηκε από ξένες, ελεγχόμενες από το εξωτερικό, επιχειρήσεις.