Συναγερμός από τους ειδικούς: Αυτή η διατροφή αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου στο συκώτι

Από το fast food μέχρι τα υπερ-επεξεργασμένα σνακ, μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά που ακολουθείται για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να προκαλέσει βιολογικές αλλαγές στο ήπαρ, οι οποίες ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου.

Ερευνητές από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT) υποστηρίζουν ότι το ζήτημα ίσως δεν είναι τόσο η ποσότητα των λιπαρών που καταναλώνονται σε μία στιγμή, όσο η διάρκεια της έκθεσης του ήπατος σε μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά.

Με την πάροδο του χρόνου, μια τέτοια διατροφή μπορεί να ωθήσει τα ηπατικά κύτταρα σε ένα είδος «λειτουργίας επιβίωσης», την οποία οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα καθιστά πιο ευάλωτα σε αλλαγές που σχετίζονται με τον καρκίνο, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο στο επιστημονικό περιοδικό Cell. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όταν το ήπαρ επεξεργάζεται επανειλημμένα μεγάλες ποσότητες λίπους, τα βασικά λειτουργικά του κύτταρα σταματούν να επικεντρώνονται στη διάσπαση των θρεπτικών συστατικών και στο φιλτράρισμα των τοξινών. Αντίθετα, επιστρέφουν σε μια πιο πρωτόγονη κατάσταση, προκειμένου να αντέξουν το στρες μιας λιπαρής διατροφής — μια μεταβολή που οι ερευνητές συνδέουν με την καρκινογένεση, δηλαδή τη διαδικασία μέσω της οποίας μπορεί να αναπτυχθεί ο καρκίνος.

«Αν τα κύτταρα αναγκάζονται να αντιμετωπίζουν έναν στρεσογόνο παράγοντα, όπως μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά, ξανά και ξανά, θα κάνουν ό,τι χρειάζεται για να επιβιώσουν, αλλά με το τίμημα της αυξημένης ευαισθησίας στην καρκινογένεση», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Alex K. Shalek, ένας από τους επικεφαλής συγγραφείς της μελέτης και διευθυντής του Ινστιτούτου Ιατρικής Μηχανικής και Επιστημών του MIT.

Η μελέτη επικεντρώθηκε σε ποντίκια που τρέφονταν με διατροφή υψηλή σε λιπαρά για μεγάλο χρονικό διάστημα, με ορισμένα από αυτά να αναπτύσσουν καρκίνο του ήπατος. Εξετάζοντας τα ηπατικά κύτταρα καθώς η νόσος εξελισσόταν, οι ερευνητές είδαν ότι οι φυσιολογικές λειτουργίες του ήπατος σταδιακά απενεργοποιούνταν και τα χαρακτηριστικά επιβίωσης έπαιρναν τον έλεγχο. Όταν ανέλυσαν δείγματα ανθρώπινου ήπατος, παρατήρησαν παρόμοιες μειώσεις στη φυσιολογική λειτουργία, χωρίς ωστόσο να μπορούν να παρακολουθήσουν μακροπρόθεσμα την εμφάνιση καρκίνου.

«Αυτό μοιάζει πραγματικά με έναν συμβιβασμό, όπου δίνεται προτεραιότητα στο τι είναι καλό για το μεμονωμένο κύτταρο ώστε να επιβιώσει σε ένα στρεσογόνο περιβάλλον, εις βάρος του τι θα έπρεπε να κάνει ο ιστός συνολικά», δήλωσε σε ανακοίνωση ο συγγραφέας και μεταπτυχιακός φοιτητής του MIT, Constantine Tzouanas.

«Αυτά τα κύτταρα έχουν ήδη ενεργοποιήσει τα ίδια γονίδια που θα χρειαστούν για να γίνουν καρκινικά», πρόσθεσε. «Μόλις ένα κύτταρο αποκτήσει τη λάθος μετάλλαξη, τότε η διαδικασία επιταχύνεται και έχει ήδη αποκτήσει προβάδισμα σε ορισμένα από τα χαρακτηριστικά του καρκίνου».

Τα ευρήματα βοηθούν να εξηγηθεί γιατί η λιπώδης νόσος του ήπατος συχνά προηγείται του καρκίνου του ήπατος — και γιατί οι επιπτώσεις της διατροφής μπορεί να χρειαστούν χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες για να γίνουν εμφανείς.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι ασθενείς των οποίων τα ηπατικά κύτταρα παρουσίαζαν περισσότερες αλλαγές επιβίωσης υπό στρες και λιγότερη φυσιολογική λειτουργία, είχαν μικρότερη διάρκεια ζωής μετά την εμφάνιση καρκίνου. Ενώ αυτή η διαδικασία εξελίσσεται μέσα σε περίπου έναν χρόνο στα ποντίκια, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στους ανθρώπους μπορεί να χρειαστούν δεκαετίες.

Οι ερευνητές τόνισαν ότι τα ευρήματα σχετίζονται με μακροχρόνια διατροφικά πρότυπα και όχι με περιστασιακά «παραστρατήματα».

Αν και η μελέτη δεν επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένα τρόφιμα, οι ειδικοί γενικά συνιστούν μέτρο και ισορροπημένη διατροφή. Επειδή η έρευνα πραγματοποιήθηκε κυρίως σε ζώα, τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή όταν εφαρμόζονται στους ανθρώπους, δήλωσε ο δρ. Ghassan Abou-Alfa, ογκολόγος με ειδίκευση στους καρκίνους του γαστρεντερικού στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center της Νέας Υόρκης, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα προσφέρουν νέες γνώσεις για τις βιολογικές διεργασίες που μπορεί να εξηγούν πώς η λιπώδης νόσος του ήπατος εξελίσσεται σε καρκίνο, μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει και άτομα που δεν είναι νοσογόνα παχύσαρκα.

«Αυτό μπορεί να αφορά τον καθένα μας και πρέπει να προσαρμόσουμε τον τρόπο ζωής μας ώστε να αποτρέψουμε τη μετατροπή υγιών ηπατικών κυττάρων σε καρκινικά», δήλωσε ο Abou-Alfa, σημειώνοντας επίσης ότι τα υγιή λιπαρά αποτελούν απαραίτητο μέρος της διατροφής μας.

«Δεν υπάρχει σίγουρος τρόπος πρόληψης του καρκίνου, αλλά υπάρχουν αλλαγές που μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε ενδεχομένως τον κίνδυνο», δήλωσε στο Fox News Digital η Karen Smith, διαιτολόγος ογκολογίας στο Texas Oncology, η οποία επίσης δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Ο συνολικός τρόπος ζωής έχει μεγαλύτερη σημασία από οποιοδήποτε μεμονωμένο τρόφιμο», πρόσθεσε. «Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η αποφυγή του καπνίσματος και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να κάνουν τη διαφορά».

Συνέστησε επίσης τον περιορισμό του κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, την επιλογή πρωτεϊνών όπως ψάρι, κοτόπουλο, φασόλια και φακές, καθώς και μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και όσπρια.

Οι ερευνητές του MIT προειδοποίησαν ότι τα ευρήματα βασίζονται κυρίως σε μοντέλα ποντικιών και πρώιμες γενετικές αλλαγές, δεν εξηγούν πλήρως πώς η διαταραγμένη μεταβολική επεξεργασία του λίπους οδηγεί σε καρκίνο και δεν λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, η φλεγμονή ή η κατανάλωση αλκοόλ.

Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει τώρα να μελετήσει εάν η μετάβαση σε πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα ή η χρήση φαρμάκων απώλειας βάρους τύπου GLP-1 θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της φυσιολογικής συμπεριφοράς των ηπατικών κυττάρων και να μειώσουν τον μελλοντικό κίνδυνο καρκίνου. Προηγούμενες έρευνες έχουν επίσης δείξει ότι οι μακροχρόνιες δίαιτες υψηλές σε λιπαρά μπορούν να διαταράξουν την επικοινωνία μεταξύ εντέρου και εγκεφάλου, επηρεάζοντας την όρεξη, τη διάθεση και τον μεταβολισμό.