Η επόμενη μέρα στο Δήμο Ηρακλείου, μέσα από μία άλλη ματιά….. (Μέρος 5ο) 

Φτάσαμε στο τέλος της προεκλογικής περιόδου και οι δημότες θα κληθούν να επιλέξουν τον κατάλληλο (κατά την επιλογή τους) Δήμαρχο. Η φετινή προεκλογική περίοδος παρουσίασε ένα έλλειμα από την πλευρά όλων των δημοτικών παρατάξεων και μία αυταρχική παρέμβαση από την κυβέρνηση. Το έλλειμα δεν είναι άλλο από την απουσία συζήτησης και προβληματισμού για τα σοβαρά θέματα της δημοκρατίας, της διαφάνειας, της αποκέντρωσης και της συμμετοχής των δημοτών. Από την άλλη πλευρά, η νέα, αυταρχική, παρέμβαση της κυβέρνησης που έγινε με την πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση στο πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας της αυτοδιοίκησης. 

Να το διευκρινίσω από την αρχή. Η δημοκρατική λειτουργία, η συλλογική ευθύνη και η αποκέντρωση με ουσιαστικές αρμοδιότητες στις δημοτικές κοινότητες, διαμερίσματα και τοπικά συμβούλια είναι βασικό συστατικό για ομαλή, αναπτυξιακή παραγωγή έργου και θετικού αποτελέσματος. Ο αντίλογος, η άλλη άποψη, έχει παρελθόν και κυρίως έχει εξαντλήσει την δυναμική του. Πολλά χρόνια τώρα η αυτοδιοίκηση δεν έχει καταφέρει να δώσει στους δημότες, όχι αυτά που θέλουν, αλλά τα ελάχιστα που απαιτούν οι καιροί. Η υφιστάμενη μορφή διοίκησης, το εκτελεστικό της σχήμα έχουν δοκιμαστεί (δεκαετίες τώρα) και έχει εξαντληθεί, χωρίς την απαραίτητη επιτυχία. Γιατί όμως; Ο δημότης, οι δυνατότητες του για προσφορά και συμμετοχή ξεχνιούνται αμέσως την επομένη ημέρα των εκλογών και όλα κλείνονται σε μια μικρή ομάδα άσκησης εξουσίας. Αυτό πρέπει να αλλάξει αν θέλουμε να βρεθεί η κινητήρια δύναμη, που θα δώσει την απαιτούμενη ώθηση. 

Τις τελευταίες ημέρες, λίγο πριν την εκλογική διαδικασία, η κυβέρνηση προχώρησε σε νέες αλλαγές στο νομικό πλαίσιο. Καταργεί από τη νέα χρονιά με την έναρξη δηλαδή της νέας δημοτικής περιόδου, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου των δήμων μεταφέροντας αρμοδιότητες, προσωπικό κλπ στο μηχανισμό του Δήμου. Οι παραπάνω εταιρείες είχαν ως αντικείμενο απασχόλησης, κυρίως κοινωνικές δράσεις (βοήθεια στο Σπίτι, τρίτη ηλικία, παιδικούς σταθμούς, κέντρα δημιουργικής απασχόλησης, σχολικές επιτροπές κλπ) . Μια τέτοια ενέργεια, σίγουρα, θα δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα από αυτά που θέλει να λύσει. Οι Δήμοι απαιτούν νέο σχεδιασμό συγκρότησης και οργάνωσης. Αναπτυξιακό, σύγχρονο με αξιοποίηση των νέων εργαλείων οργάνωσης, καινοτόμο και αποτελεσματικό. Η επαναφορά , νομοθετικά, σχημάτων που έχουν δοκιμαστεί και αποτύχει δεν μπορεί να αποτελούν λύση. 

Δείτε τώρα μια μεγάλη αντίφαση, αλλά ενδεικτική των προθέσεων της κυβέρνησης σχετικά με την αυτοδιοίκηση. Στους Δήμους λειτουργούν και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (κυρίως ΑΕ). Τα περισσότερα αν όχι όλα (στην περίπτωση μας, ΔΕΠΑΝΑΛ, ΔΕΥΑΗ , ΑΑΗ ΟΤΑ ΑΕ , Αναπτυξιακός Οργανισμός) παρουσιάζουν πολλές φορές αρνητικά αποτελέσματα και με οικονομική επιβάρυνση για τους δημότες. Η λειτουργία τους ελέγχεται μόνο από το Διοικητικό Συμβούλιο που διορίζεται. Ούτε λόγος για έλεγχο από το αιρετό Δημοτικό Συμβούλιο. Οι μηχανισμοί ελέγχου ενημέρωσης, διαφάνειας είναι περιορισμένοι. Oι Ανώνυμες Εταιρείες επιβαρύνουν το Δήμο οικονομικά, μέσω αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου και κυρίως αφαιρούν σημαντικές αρμοδιότητες από αυτόν υποβαθμίζοντας τον. 

Επιλέγει δηλαδή η κυβέρνηση να δυσκολέψει την κοινωνική δράση των Δήμων με κατάργηση των κοινωφελών και με την μείωση των επιχορηγήσεων, ενώ αφήνει την συνέχεια λειτουργίας των προβληματικών δημοτικών Ανώνυμων Εταιρειών με τις γνωστές συνέπειες. Το συνδικαλιστικό κίνημα στην αυτοδιοίκηση τι λέει; 

Επίσης με τον ίδιο νόμο, η κυβέρνηση, επιβάλει αυταρχική τοπική διακυβέρνηση, απαγορεύοντας τον ορισμό αντιδημάρχων από άλλες παρατάξεις (εκτός από την δημαρχιακή) και καταργώντας ουσιαστικά και την δυνατότητα εκλογής συλλογικών προεδρείων. Θα εφαρμοστούν τα παραπάνω ή «φωτισμένοι» αιρετοί θα βρούν πρακτικά υλοποιήσιμες δημοκρατικές εφαρμογές; Μα το πιο σοβαρό είναι η κατάργηση των επιτροπών – οικονομικής και ποιότητας ζωής, που μέσω της συγχώνευσης τους προωθεί ένα κλειστό δημαρχοκεντρικό ασφυκτικό έλεγχο συνολικά στην διοίκηση. 

Η αντίδραση των μονόχρωμων συνδικαλιστικών και θεσμικών οργάνων, για μεταφορά της θεσμοθέτησης και συζήτησης για μετά τις Δημοτικές εκλογές ουσιαστικά δεν δημιούργησε καμία πίεση ή αντίδραση. 

Από την 1 Ιανουαρίου 2024 με το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα υπάρχουν οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες με το 60% των συμβούλων τους, χωρίς καμία ουσιαστική δυνατότητα ελέγχου από την αντιπολίτευση (τη μείζονα βεβαίως!!!). Αυτοί διοικούν και η κοινωνία παρακολουθεί χωρίς κανένα θεσμικό περιθώριο παρέμβασης. Αυτή είναι και η πρόκληση για τις δυνάμεις που έχουν διαφορετικό όραμα για την αυτοδιοίκηση, την συμμετοχή, την αποκέντρωση. Να ξεπεράσουν τις παραπάνω διατάξεις του νέου νόμου με ενναλακτικές λύσεις και σεβασμό σε όλους τους δημότες, στην δημοκρατία και στο όραμα τους για ένα άλλο ρόλο και περιεχόμενο στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η πρόκληση είναι μπροστά μας …..

Ηλίας Λυγερός

7/10/2023