Τιμωρώντας τους Αγίους

«Κρήτες, αεί πιστότατοι και θείον ζήλον έχοντες», επιμένουν να αναφέρουν  τα μεταχριστιανικά χρονικά για να μετριάσουν τον βαρύ χαρακτηρισμό που μας απέδωσε ο Απόστολος Παύλος, που κι αυτός με την σειρά του τον αποδίδει σ΄ έναν Κρητικό, τον Επιμενίδη που παρεμπιπτόντως, υπήρξε με την κύρια έννοια του όρου ο διασημότερος μάγος του Ελληνισμού και όχι μόνο.  Και είναι πιστότατοι και ένθεοι, όχι επειδή έκτισαν 18.000 εκκλησίες για την δόξα του Θεού και την σωτηρία της ψυχής τους, όχι για την στρατιά των τοπικών, πανορθόδοξων και πανχριστιανικών Αγίων που ανέδειξαν , όχι για το θρησκευτικό στοιχείο που διαποτίζει και χαρακτηρίζει κάθε στιγμή και έκφανση του βίου τους. Είναι κυρίως για την βαθιά και προσωπική σχέση που ανέπτυξαν με τους Αγίους. Τόσο πολύ τους αγάπησαν που τους έκαναν ίσα τους.  Η λαϊκή αντίληψη όπως διατυπώθηκε στους θρύλους στις παραδώσεις στα τραγούδια   και στα άλλα δημιουργήματα της φαντασίας  παρουσιάζει τους Αγίους με ανθρώπινα χαρακτηριστικά αδυναμίες και πάθη.  Οι Άγιοι της Κρητικής λογικής χαίρονται, λυπούνται, νευριάζουν, οργίζονται, επεμβαίνουν, κάνουν πεισματικά, λένε μαντινάδες, και χορεύουν απαραίτητα  μαλεβιζώτη……

Σ΄αυτές τις αφηγήσεις όπου αγνοείται το δόγμα καταργείται ο χρόνος και ισοπεδώνεται ο χώρος μπορούμε να διακρίνουμε όσο πουθενά αλλού την ιδιοσυγκρασία του Κρητικού λαού που πηγάζει από την φύση τον χαρακτήρα την θέση την μόρφωση αλλά προπάντων από  τις καταβολές του. Διαβάζοντας τα Ομηρικά έπη θα διαπιστώσουμε ότι οι Θεοί αντιδρούν και συμπεριφέρονται  ακριβώς όπως οι Άγιοι της τόσο παρεξηγημένης λαϊκής ευσέβειας.

 Αν κάποιος επιχειρήσει να συγκεντρώσει όλο αυτό το πραγματικά αξιόλογο υλικό θα διαπιστώσει   ένα γοητευτικό συνονθύλευμα που απέχει παρασάγγας από την επικρατούσα και δογματικά πλαισιωμένη ιερά παράδοση.

Αίφνης: Η Παναγία ίφυγε καβαλαρά για την Αίγυπτο επειδή ήτονε εργασάρα και ήκουσε πως εκειά πανεμίζει. Κι ο Φαραώς που ήτονε χαρκιάς και το νάμι του ένα, την ερωτεύτηκε  κι επολέμουνε πως και πως να την ετυλίξει. Όμως η Παναγία ήτονε πολύ τίμια και του κοβε τα δικαιώματα,  παρόλο που τσ’ ήρεσε ο  γιατί ήτονε άντρας μερακλής και φανίσιμος.

«Φαραέ φαραέ, ξεφορτώσουμε, γιατί αν εφτάξει στ΄αντρούς μου τ΄αυθιά, τέθοια αθιβολή θα μας σε σφάξει και τσι δυό στο γόνατο του απάνω. Και δε με γνοιάζει για μένα μονό για το μωρό κοπέλι που θα πομείνει ορφανό στη κούνια.»
Και σαν να μην ίφτανε ο φαραως την εγειτόνεψε κι η Αρετούσα που ήτονε δεύτερη αξαδέρφη τσι και ίλεγε ερωντικές μαντινάδες. Λίγο ήθελε να την εντολαντίσει. Όμως η τιμιότητα τση ήτονε τέθοια που ούτε με τα κάλη του φαραού ούτε με τις μαντινάδες τσ’ Αρετούσας εντολαντίστικε. Επήρε το άντρα και το κοπέλι τση και φύγανε από τέθοιο πανεμιδερό τόπο. Κι ο φαραώς που ήτονε χαρκιάς εμάνισε κι ίσασε πέντε καρφιά που τά δωσε των άνομω Εβραίω και τως είπε όπου πετύχουνε το γιό τσι Παναγίας που μπήκε εμπόδιο στον έρωτα του, να του τα καρφώσουνε. Υστερα ίπεσε του λαπεθιού και πόθανε από το καημό του. Επέρασε κι επήγε, εβρίκανε οι άνομοι Εβραίοι το Χριστό, ξετελεμένο άντρα μπλιό και του καρφώξανε δυό καρφιά στα πόδια δυό στα χέρια και το μεγαλύτερο στα φλεμώνια. Δεν επήρε τάραμα!

Η υπέρτατη θυσία του θεανθρώπου, για να άρει τις αμαρτίες του κόσμου η καταβίβαση του εώς άδου ταμεία για ν΄αναστήσει τον πεπτωκότα Αδάμ δεν έχουν καμία θέση. Η διαδεδομένη και γνωστή σ΄όλη την Κρήτη αυτή αφήγηση μας λέει ότι ο Χριστός πέθανε γιατί η μάνα του δεν ήθελε το Φαραώ. Για τον απλό λαό τα πράγματα είναι δεδομένα. Ο Χριστός και η Παναγία απόλυτα αποδεκτοί ώστε να μην χρειάζεται τίποτα για να αποδειχθεί η  θεϊκή  υπόσταση και  αγιότητα τους. Τα ακαταλαβίστικα γράμματα της εκκλησία δεν αμφισβητούνται και γι αυτό δεν  ερμηνεύονται. Τον ίδιο ισχύει και με τους  μάρτυρες της πίστεως. Αυτά που γράφουν οι συναξαριστές για μάρτυρες που πηγαίνουν ως πρόβατα επί σφαγή, κλείνοντας ήσυχα το κεφάλι δίνοντας άφεση αμαρτιών στους δημίους τους που τους οδηγούν  γρηγορότερα στον θρόνο του Θεού δεν έχουν καμιά σχέση με τους βίους της λαϊκής φαντασίας. Παράδειγμα: Οι Τούρκοι,  που σε όλες τις περιπτώσεις είναι οι διώκτες των Χριστιανών αναζητούσαν ένα από τους Αγίους Δέκα. Τον βρήκαν στους Αποστόλους Αμαρίου να οργώνει το χωράφι του. Τον συνέλαβαν και τον οδηγούσαν στη Μεσαρά για να τον εκτελέσουν.  Ο Άγιος κρατούσε το βουκέντρι του και όταν έφταναν στ΄Αποδούλου το κάρφωσε στο λαιμό ενός Τούρκου. Βρίχνει έτσι καιρό και ξεφεύγει.   Αλλά εξεστιμωνιάσανε οι Τούρκοι της Αμπαδιάς και τον επιάσανε τελικά στο ρυάκι που ακόμη σήμερο  δείχνουν τα χαράκια που είναι κόκκινα από το ματοκύλισμα. Το ίδιο και ο Αη Γιώργης που είναι ο πιο δυνατός Άγιος.  Οι Τούρκοι τον συνέλαβαν αλλά δεν μπορούσαν  να τον ερίξουνε κάτω και να κόψουνε το λαιμό του. Εκατό τον επαλέυανε και παλεμό δεν είχε.

Μέχρι να τον ερίξουνε κάτω εσκότωσε πάνω από είκοσι. Αν είχε μια μικρή συντρομή θα τσι σκότωνε όλους. Μα δεν εβρέθηκε άθρωπος να τον υποστηρίξει και τον εφάγανε οι Τούρκοι κρίμας Θέ μου τον Άγιο. Οι καλοί Άγιοι είναι και δυνατοί. Περιγράφονται με γάμπες μεγάλες που γεμίζουνε το στιβάνι και σβέρκο χοντρό που δε το πιάνουνε δυο χέρια. Δεν ισχύει αυτό που γνωρίζουμε για ταπεινές αποστεωμένες ρακένδυτες  γεμάτες πνευματικότητα εξαϋλωμένες  μορφές.  Στις σχετικές αφηγήσεις  ο Άγιος Μηνάς γυρίζει οληνύχτα καβαλάρης, ο Άγιος Σπυρίδων καταλεί σιντερένια παπούτσια η Αγία Τριάδα που είναι ψηλή και μαυροφόρα  φοβερίζει, η Αγία Ελένη μαγειρεύει, ο Άγιος Ιωάννης  δέρνει, η Αγία Άννα κλέβει, η Παναγία πετά πέτρες. Αλλά η πιο ακραία και σουρεαλιστική αφήγηση για τους Αγίους, είναι η έμμετρη που κατέγραψε η Ευαγγελία Παπαδάκη στο Κουσέ, όπου: « κάτω στο γιαλό στην άμμο οι Αποστόλοι κάνουν γάμο κι όλοι τρώνε κι όλοι πίνουν κι όλοι το Θεό δοξάζουν». Το ίδιο διασκεδάζουν και τα μικιά Αποστολάκια. Όμως ένα μικιό Αποστολάκι, το πιά μικιό και όμορφο  απ΄όλα, δεν διασκεδάζει. Κάθετε μοναχό του πέρα πέρα πολύ στεναχωρήμένο. Τα κασαπικά του γάμου ήτονε παχιά και το μικιό και όμορφο Αποστολάκι ίφαε πολύ ξύγκι με αποτέλεσμα να το πιάσει ακατάσχετη διάρροια. Κι ετσά που έτρεχε και χόρευε χαρούμενο στο γάμο, έκανε  σύχριστους τους γαμηλιώτες. Οι μεγάλοι Αποστόλοι το ποβγάλανε κι εδά κάθετε μοναχό του πέρα πέρα, πολύ στεναχωρημένο και κλαίει, «και μουδέ τρώει μουδέ πίνει μουδέ το Θεό δοξάζει»!

Όταν λοιπόν οι Άγιοι έχουν τέτοια συμπεριφορά ανάλογη είναι και η συμπεριφορά των πιστών απέναντί τους. Βεβαίως και τους τιμούν, τους προσκυνούν, του επικαλούνται και τους υπολείπονται αλλά δεν διστάζουν  να τους συνοριστούν,  να τους κακιώσουν και στο τέλος να τους τιμωρήσουν .  Η τιμωρία των Αγίων από τους ανθρώπους έχει βέβαια χαρακτήρα μαγικό αφού αποτελεί πρακτική, που ξεφεύγει από το λογικό και το αποδεκτό, με την οποία επιδιώκεται η επίτευξη ενός στόχου. Όμως δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να ταυτιστεί με πρακτικές άλλων λαών ή άλλων χώρων, όπου το ιερό και το όσιο βεβηλώνονται για να κερδηθεί η εύνοια και η συνεργασία σατανικών δυνάμεων.  Είναι συνηθισμένη η πρακτική σε άλλους χώρους, να καταπατούνται οι εικόνες, να υβρίζονται οι Άγιοι, να βεβηλώνεται ο Τίμιος Σταυρός αφού αυτά είναι που χαροποιούν το παγκάκιστο διάβολο. Η δική μας συνήθεια χωρίς να χάνει τον μαγικό της χαρακτήρα απέχει εντελώς και ξεκάθαρα απ΄ όλα αυτά. Εδώ ζητούμε την επέμβαση του καλού και όχι του κακού. Δεν βεβηλώνουμε το καλό για να προσεγγίσουμε το κακό. Τιμωρούμε το καλό στο οποίο έχουμε προσδώσει όλα τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, για να πετύχουμε ή να επισπεύσουμε την παρέμβαση του. Πιστεύουμε και αγαπούμε ακράδαντα τους Αγίους και απ΄ αυτούς προσδοκούμε.  Αλλά γνωρίζουμε και πολύ καλά τον λόγο που λέει πως «κι ο Άγιος φοβέρα θέλει.»

Έτσι σε όλα τα μαγιαλίκια  τις δεσές τα διαβαστικά και τις γιατρικουλιές που γνωρίζουμε υπάρχει  έντονο το θρησκευτικό στοιχείο. Όλες οι γηθειές ξεκινούν με την επίκληση Αγίων.

«Αη Γιώργης κι αη Γιάννης κι Άγιος Παντελεήμονας» για την βαρισμαθιά.

«Αη Γιώργη δισανέ Δισανέ και τρισανέ» για τον Βραχνά

«Τω πατρί και τω υιώ και τω Αγίω πνέμα» Για το κόψιμο

«Εις του Χριστού τον Τάφο» για τα πονέματα

«Τ’ Αη Γιαννιού κατώφιλιο τση Παναγίας Πόρτες» για την τσίγκρα

«Αη Γιώργη Καβαλάρη» για τον πονέματο

«Αη Πέτρο Άη Γιάννη έλα Τίμιε Σταυρέ μου» για το βλοητό

Ομοίως η χάρη  των ιερών της εκκλησίας  ενισχύεται πάντα από κάτι που απορρίπτει  η εκκλησία. Λχ  Ο Σταυρός για τ΄ανεδράματα  έχει μέσα κέρατο όφη (Λιόκουρνο) Το Άγιο Λείψανο για τη βιστιριά έχει στερεωμένο στη μιαν άκρη τρικέρατο  κουκουνάρι του Αζωγύρου. Το χαμαίλι  για το φταρμό περιέχει μια κλωστή με δώδεκα κόμπους. Το εικόνισμα για το πονάματο είχε αποπίσω  ένα ντοντίνι από την άρκλα απάντρευτης Μαρίας ….  Όσην ώρα το σερνε η Χαραλάμπενα στα μάτια εμέτρα «Άγιος ένας, άγιοι δυό άγιοι τρείς ….και έφτανε στο Άγιοι Σαράντα βοηθήσετε το δούλο του θεού τάδε. Και ύστερα διευκρίνιζε:

-«Μη θωρείται εμένα που είμαι γραμματιζούμενη και κατέχω να μετρώ  σαράντα Αγίους υπάρχουνε ορισμένες που κατέχουνε να μετρούνε σάμε τσ΄ Αγίους Δέκα. Δεν είναι βέβαια το ίδιο μα κάνουνε κι αυτοί το κατιτίς τως.»

 Οι καλύτερες γητειές,(λένε οι γητεύτρουσες) είναι αυτές που έχουνε ανεκατερούς Αγίους με αριθμούς αλλά είναι πολλά βαριές.

Βλέπουμε ότι οι Άγιοι είναι απαραίτητοι σ΄ όλα τα μαγιαλίκια, τα οποία θα πιάσουν μόνο με την βοήθεια τους. Η τιμωρία γίνεται για να αναγκαστούν να βοηθήσουν.

Πρώτη, να τιμωρούμε τους Αγίους έδωσε το παράδειγμα η ίδια η Παναγία. Η αφήγηση αυτή είναι γνωστή σε όλη την Κρήτη  αφού συμπεριλαμβάνεται στα κάλαντα που ακούγονταν μέχρι πρόσφατα την Μεγάλης Παρασκευή. Η Αγία Ελένη  κατέβηκε κάτω στα Ιεροσόλυμα για να βρει το Τίμιο Σταυρό. Γυρεύει εδώ γυρεύει εκεί άφαντος! Τελικά τον βρήκε σε μια κορφή με το Χριστό απάνω και την Παναγία αποκάτω να τρώει. Η Αγία Ελένη που σύμφωνα με την παραλλαγή του Ζαρού ήταν αδερφή της Παναγίας είπε:

-« Ποιος είδε τέκνο στο Σταυρό και μάνα στο τραπέζι» και κουτσογέλασε.

Η Παναγία  που το άκουσε λυπήθηκε πολύ και είπε:

-«Αγία κι αλειτούργητη να ναι η Αγία Ελένη που δεν επαρηγόρησε μια μάνα πικραμένη.»

 Έτσι την τιμώρησε να μην έχει δική της εορτή. Οι άγιοι πατέρες όμως, την εβάλανε μαζί με τον Κωσταντίνο να γροικά κι αυτή που κι ένα «Κύριε Ελέησον» και να μη πομένει τελείως αλειτούργητη τέθοια μεγάλη Αγία. Δική της όμως εορτή και ξάργητα δεν έχει.

Η τιμωρία των Αγίων ήταν δυο ειδών. Οι άνθρωποι τους τιμωρούν αν τους ζητήσουν χάρη και δεν την πραγματοποιήσουν ή τους τιμωρούν πριν καν  ζητήσουν την χάρη,  για να τους αναγκάσουν να την πραγματοποιήσουν.(κι ο Άγιος φοβέρα θέλει όπως είπαμε).  Μια συνηθισμένη τιμωρία για έναν Άγιο που δεν βοηθά είναι να μην τον τιμούν, να μην πηγαίνουν στην χάρη του, να μην προσκυνούν την εικόνα του, να μην του καίνε λιβάνι, να μην του ανάβουν καντήλι… Επίσης την μέρα που γιορτάζει δεν τον ξαργούν αλλά  κάνουν επίτηδες κι επιδεκτικά όσες δουλειές μπορούν και βάζουν τα πιο πρόχειρα και λερωμένα τους ρούχα. Διότι το στόλισμα τη σκόλη ήταν και αυτό μέρος της τιμής προς τον εορτάζοντα Άγιο. Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η συνήθεια των πενθούντων να μην εκκλησιάζονται και να μην λειτουργούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα ανάλογα με το βάρος του πένθους.  Έτσι τιμωρούν τους Αγίους που δεν επροφτάξανε να σωθεί ο άνθρωπος τους. Οι χήρες, για παράδειγμα, κάνουν τρία χρόνια να πατήσουν σ΄ εκκλησία. Μετά τα τρία χρόνια αρχίζουν να πηγαίνουν αλλά ποτέ στην Ανάσταση για όλη τους την ζωή. Το ίδιο και ο Βασιλικός που είναι ιερό φυτό και φυτεύεται στο όνομα και για τη χάρη του Τιμίου Σταυρού όταν πεθάνει κάποιος στο σπίτι δεν  ξαναποτίζεται αλλά αφήνεται να ξεραθεί στην γλάστρα. Σχετική είναι και η παρακάτω  αφήγηση που αφορά την μάνα της Παναγίας. Λέει λοιπόν, η αφήγηση αυτή, ότι την μάνα της Παναγίας την ελέγανε  Ζωνοβία αλλά την είχανε ψιλωμένη Ζώνη. Τέθοια κακή αγία δεν υπήρχε άλλη. Πείραζε και ρουφιάνευε τiς άλλες Αγίες,  και παρόλο που δεν είχε γιό έκλεβε τα καπότα από τα΄απλωτους και τα στέρευε στη κασέλα Κι οι άλλες Αγίες επέμπανε τσι γιούς τως στη βοσκική χωρίς καπότο. Όλοι είχανε περιπνεμονία. Για το κακό της  χαρακτήρα στις τριάντα Αυγούστου που εορτάζει δεν την εξαργούν αλλά κάνουν δουλειές. Βέβαια εκείνη την εποχή είναι ο τρύγος που δεν σηκώνει αναβολή και ξάργητα. Έτσι κανείς δεν μπορεί να τους κατηγορήσει ότι εργάζονται αφού έχουν τιμωρημένη την κακή Αγία. Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η γνωστή σε όλη την Κρήτη παράδοση που ο Αϊ Γιώργης δεν επεμβαίνει να σώσει  μια κοπελοπούλα που ζήτησε την βοήθεια του. Η παραλλαγή που ακούγεται στον Αϊ Γιώργη στην Κουλουρίδα αναφέρει πως ένας κακός Τούρκος κυνηγούσε μια ωραία Κρητικοπούλα. Αυτή έτρεξε και μπήκε στον ναό του Αγίου. Τον παρακάλεσε να μην ανοίξει την πόρτα. Ο Αϊ Γιώργης όμως δεν της έκανε την χάρη και όταν την άρπαξε ο Τούρκος γύρισε κοίταξε τον ναό και τον καταράστηκε.

-« Να την εδώ τη χάρη σου σταλίστρα τω προβάτω και το ψηλό καμπαναριό σταλίστρα τω κοράκων.»

 Αμέσως άρχισε να ερειπώνεται ο ναός και από τότε όποτε ξεκόψει πρόβατο εκεί σταλίζει, κι όλοι οι κοράκοι της Μεσαράς εκεί ‘ναι φωλεμένοι.

                Επειδή πιστεύουν ότι  οι Άγιοι  μένουν στους Αγίους τόπους που είναι «προς Ανατολάς» κάθε φορά που θα τους συμβεί ένα δυσάρεστο περιστατικό μια καταστροφή μια συμφορά η πρώτη κίνηση που κάνουν αυθόρμητα και ίσως ανεπαίσθητα πια είναι να βάλουν «πούλους» ανατολικά φασκελώνοντας τους Αγίους που  δεν φρόντισαν να μην συμβεί αυτό το κακό. Πολλές φορές απαιτούν ο Άγιος να επεμβαίνει χωρίς να του το ζητήσουν αφού γνωρίζει και το καλό και το κακό είναι υποχρεωμένος να κάνει το καλό από μόνος του. Ηντα θα χάσει;  Στα Καπετανιανά Ακούγεται ως ανέκδοτο η ιστορία ενός οικογενειάρχη, όταν ξαφνικά και απροειδοποίητα Ιούνη μήνα έκανε μια δυνατή μπόρα και του πήρε τον καρπό από τ’ αλώνι. Μάζεψε τα έντεκα παιδιά του τα έβαλε στη σειρά και τα διέταξε: Βάνετε «πούλους» προς Ανατολάς.  Ένα παιδί όμως εδίσταζε:

-Μα πατέρα προς Ανατολάς είναι ο Κόφινας !

Κι αυτός τους είπε:

                -Με σεβοή, πια πάνω πιά κάτω να βρείται τα΄αραμάδες!

                Κι αυτό γιατί θεωρείται μεγάλη αμαρτία να δώσει «πούλος» στον Κόφινα. Για τους Αγίους όμως, που δεν φροντίζουν για ότι πρέπει, δεν πειράζει καθόλου

                Μια από τις πιο συνηθισμένες τιμωρίες των Αγίων είναι να τους βγάζουν έξω από το σπίτι όταν δεν κάνουν την χάρη που τους ζητήθηκε. Κάθε σπίτι έχει το εικόνισμα του Αγίου που τιμά το οποίο περνά από γενιά σε γενιά. Όταν λοιπόν η οικογένεια χρειάζεται την μεσιτεία και την επέμβαση του Αγίου τον βγάζουν έξω και του λένε ότι δεν θα ξαναμπεί στο σπίτι αν δεν κάνει αυτό που του ζητήθηκε. Συνήθως τον βγάζουν στο δώμα για να είναι πιο βαριά η τιμωρία καθώς έτσι είναι εκτεθειμένος στα καιρικά φαινόμενα αλλά και στα μάθια των υπολοίπων Αγίων. Αυτό όμως που δείχνει πραγματικά την πίστη αλλά και την ευαισθησία των ανθρώπων αυτών είναι ότι πολλές φορές τον σπλαχνίζονται και αν κάνει πολύ ζέστη βάζουν για λίγο το μεσημέρι το εικόνισμα στον ίσκιο ή αν κάνει πολύ κρύο το βάζουν σε τόπο  που νοτικίζει. Στο Κακό Χωριό Μονοφατσίου μάλιστα όταν υπάρχει μεγάλη παγωνιά μαζεύουν κλίματα και του ανάβουν μια μικρή φωτιά να τον ζεστάνουν. Εξάλλου όλα τα σωφρονιστικά συστήματα  διατείνονται ότι η τιμωρία δεν έχει σκοπό την εξόντωση αλλά την συμμόρφωση. Αυτό θέλουν να κάνουν και οι δικοί μας. Να συμμορφώσουν τον Άγιο τους!

                Ακόμη σήμερα στα Αστερούσια και μάλιστα στα Καπετανιανά  θα δει ο περιηγητής ή ο προσκυνητής σε κάποια εκκλησία την εικόνα, και μάλιστα την εφέστια του Αγίου, ανάποδα. (Όπως την φωτογραφία αυτή που έβγαλε ο Γιώργης Πατρουδάκης το 2004). Είτε με το κεφάλι προς τα κάτω είτε με το πρόσωπο προς τον τοίχο. Ο Άγιος αυτός πρέπει να ξέρει ότι είναι τιμωρημένος από κάποιον. Πήγε στην εκκλησία ζήτησε αυτό που ήθελε από τον Άγιο έπειτα γύρισε ανάποδα την εικόνα του προσθέτωντας.

                -«Ετσέ θαν είσε σάμε να κάμεις αυτό που σου ζήτησα!»

Μάλιστα όσοι επισκέπτονται τον ναό δεν ισιώνουν την εικόνα. Την αφήνουν ανάποδα διότι γνωρίζουν ότι κάποιος κάτι περιμένει!

Συνηθισμένη είναι και η τακτική να παίρνουν πίσω από τον Άγιο τα τάματα που του έχουν κάνει από χρυσαφικά μέχρι σεμεδάκια . Αν ο Άγιος δεν πραγματοποιήσει κάτι που του ζητήθηκε  αφαιρούν ότι τάματα είχαν κρεμάσει μέχρι τότε στην εικόνα του και τα κρεμούν επιδεικτικά στον διπλανό Άγιο. (Να τα βλέπει και να ζηλεύει).

Ένα σχετικό θαύμα αναφέρεται  στον βίο του οσίου Γερασίμου του Χατζή Λυχνά από το Γερακάρι Αμαρίου που ασκήτευσε στα τέλη του 19^ου αιώνα στο μονύδριο του Αγίου Ιωάννου Αστερουσίων. Είχε λίγες κυψέλες μέλισσες αλλά κάθε φορά που πήγαινε να τις τρυγήσει  το μέλι έλειπε. Παραπονέθηκε στον Αϊ Γιάννη και τον παρακάλεσε να του φανερώσει ποιος του το κλέβει. Ο Αϊ Γιάννης όμως δεν βοήθησε. Την επόμενη φορά που πήγε και βρήκε πάλι άδειες τις κυψέλες θύμωσε πολύ πήγε στην εκκλησία και άναψε όλα τα καντήλια. Το καντήλι  του Αϊ Γιάννη δεν το άναψε αλλά  του είπε:  

-«Α δε φέρεις απόψε το κλέφτη στο κελί μου δε σου ξανανάβω το καντήλι ύστερα γύρισε ανάποδα τη καντηλόκουπα και πρόσθεσε:

-« Ετσέ θα την έχω σάμε ν΄αραχνιάσει.»

Το ίδιο βραδύ άκουσε χτύπους στη πόρτα άνοιξε και είδε στο κατώφλι έναν άρκαλο να σκύβει το κεφάλι  και να του βάζει μετάνοια. Κατάλαβε αμέσως πως αυτός ήτονε που έτρωγε το μέλι. Κατέβηκε στη εκκλησία άναψε το καντήλι του Αγίου και τον ευχαρίστησε που του φανέρωσε τον κλέφτη.

Την σύνδεση της όποιας μαγείας στην Κρήτη με το χριστιανικό στοιχείο την αντιλαμβανόμαστε και από το γεγονός ότι οι διασημότεροι  απ’ όσους είχαν αυτή την τάση έζησαν σε μοναστήρια και πολλοί εξ αυτών ήταν Αρχιμανδρίτες, Ιερομόναχοι, Πρεσβύτεροι,μεγαλόσχημοι μοναχοί:  Λ.χ. ο Αβέρκιος στις Απεζανές, ο Παρθένιος στον Κουδουμά, ο Μακάριος στ΄Αρέτι, ο Άνθιμος στην Σελούδα, η Μαγδαληνής, στον Άγιο Χαράλαμπο, ο Βοριτσανός στην Αγία Κυριακή, ο παπά Γιωργάκης στον Άγιο Βασίλειο, ο παπά Χατζής στα Καπετανιανά .

Ήταν μάγοι γιατροί πνευματικοί και όλα αυτά τα είχαν συνδυάσει χωρίς να αντικρούονται (τουλάχιστον στην συνείδηση τους).

Οι ίδιοι ήταν που διάβαζαν τις ορισμένες κανονικές και αποδεκτές από την Εκκλησία ευχές του Μεγάλου και Μικρού Ευχολογίου, αλλά είχαν και στην τσέπη τους τρικέρατο ή πεντακέρατο κουκουνάρι του αζωγύρου. Έλεγαν και το πίστευαν:

-«Καλές είναι οι ευχές μα δε πιάνουνε πάντα. Το κουκουνάρι όμως τ’ αζωγύρου είναι αέττητο!»

Με την ίδια κατάνυξη και πίστη που έπιαναν το Ιερό Ευαγγέλιο με τον ίδιο σεβασμό και δέος διάβαζαν τον ξαρτάρικο Νέστορα που αποτελούσε το βασικότερο εγχειρίδιο της τέχνης τους. Αυτό που τους έκανε να ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους ιερωμένους και γραμματιζούμενους.

Οι ίδιοι ήταν που την μία ημέρα τιμούσαν και υμνούσαν έναν Άγιο και την άλλη τον είχαν τιμωρία με το πρόσωπο προς τον τοίχο και την καντηλόκουπα αμπούμπουρα κι αραχνιασμένη.

 Ο Αβέρκιος,  γνωστός σε μας από την υπέροχη σειρά φωτογραφιών της Νέλλυς,  αλλά διάσημος σε όλη την Κρήτη μέχρι και τα μέσα τις δεκαετίας του 70 για τα μαγικά του χαρίσματα διατέλεσε ηγούμενος των Απεζανών. Οι παλιότεροι μεσαρίτες διηγούνται ότι πιο πολλές ήταν οι μέρες που είχε κρεμασμένο ανάποδα τον Άγιο Αντώνιο σ΄ένα μεγάλο κυπαρίσσι έξω από τον μοναστηριακό περίβολο, παρά οι μέρες που τον είχε στο προσκυνητάρι του.

Ο υπόλοιπος κόσμος προσέγγιζε τους μάγους- ιερωμένους με δέος και σεβασμό. Τους αποκαλούσε δασκάλους και τους είχε σε μεγάλοι εκτίμηση.  Το ίδιο και οι υπόλοιποι μοναχοί.

 Η στάση απέναντι στους Αγίους, εκείνων που ήθελαν να επιτύχουν κάτι, μπορεί να παραπέμπει σε πρακτικές άλλων λαών που έχουν χαρακτηριστεί με διάφορα ονόματα όπως βουντού, μαύρη μαγεία, (κτλ) δεν έχει όμως καμία σχέση με την τιμωρία των Αγίων στην Κρήτη. Αυτοί που τους τιμωρούσαν πίστευαν απόλυτα σ΄ αυτούς . Τους συμπεριφέρονταν όπως θα συμπεριφέρονταν σε οποιοδήποτε γείτονα ή συγχωριανό τους. Τους αγαπούσαν και γι αυτό είχαν απαιτήσει.

Θα κλείσω με την δήλωση μιας χωριανή μας που ωχριούν μπροστά της όλες οι αιρέσεις και τα σχίσματα που γνώρισε από συστάσεως της η εκκλησία του Χριστού αλλά ταυτόχρονα φανερώνει την βαθιά και ανόθευτη πίστη της, που δεν συγκρίνεται με την πίστη όλων εκείνων,  που εφαρμόζουν κατά γράμμα το δόγμα. Σε μια πνευματική επίσκεψη του Μητροπολίτη Γορτύνης και Αρκαδίας  του είπε:

«Εγώ, σεβασμιότατε,  δεν πιστεύω σε πράμα. Ούτε Θεός υπάρχει, ούτε άλλη ζωή, ούτε πίσσα ούτε παράδεισος. Όλα είναι ψώματα.  Ένα μόνο υπάρχει:  Ο Αϊ Γιώργης!»

(Ομιλία στο Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνου στα πλαίσια των εκδηλώσεων για το «έτος μαγείας», το 2010, ανέκδοτο κείμενο).