Την Ευρώπη και τα μάτια σας – Θα αντέξει στη θύελλα των λαϊκισμών και των ηγεμονισμών;

Όταν στην Τουρκία εισαγγελείς ζητούν την προφυλάκιση του εκλεγμένου δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου και τελικώς καθαιρείται με δικαστική απόφαση το προεδρείο του Δικηγορικού Συλλόγου της πόλης, δεν πρόκειται για απλό περιστατικό εσωτερικής δικαιοπολιτικής ανωμαλίας. Είναι άλλο ένα κομμάτι του ίδιου παγκόσμιου παζλ, όπου η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης γίνεται το πρώτο θύμα του αυταρχισμού.

Δεν είναι φαινόμενο μόνο του Ερντογάν. Είναι διεθνές, είναι διαβρωτικό και είναι επικίνδυνο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, βλέπουμε τον Ντόναλντ Τραμπ να στοχοποιεί δικαστές, να τους αποκαλεί “εχθρούς του λαού”, να τους απειλεί προσωπικά και πολιτικά, να εργαλειοποιεί τη λαϊκή δυσαρέσκεια για να απονομιμοποιήσει τη δικαστική εξουσία. Την ίδια ώρα, επιχειρεί να επηρεάσει το μέλλον της Δικαιοσύνης με μια διαφορετική τακτική: με μαζικούς διορισμούς “πρόθυμων” δικαστών, πιστών όχι στο Σύνταγμα αλλά στο πρόσωπό του – μια πρακτική που ήδη έχει εφαρμοστεί μεθοδικά σε χώρες όπως η Ουγγαρία, το Ισραήλ και –έως χθες– η Πολωνία, αλλοιώνοντας εκ των έσω την ανεξαρτησία των θεσμών.

Στη Ρωσία, δεν μιλάμε καν για κράτος δικαίου. Ο θάνατος του Ναβάλνι ήταν το αποκορύφωμα μιας μακράς πορείας δικαστικής σιωπής και εργαλειακής Δικαιοσύνης. Χθες συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν και οι δικηγόροι του. Εκεί τα δικαστήρια δεν δικάζουν. Εκτελούν. Κυριολεκτικά. Κι όμως, ο Πούτιν παραμένει πρώτος σε δημοφιλία μεταξύ των ξένων ηγετών στη χώρα μας…

Και εδώ, στην Ελλάδα, ας μην νιώθουμε ασφαλείς. Η υπονόμευση της Δικαιοσύνης έχει αρχίσει, πιο ύπουλα, πιο αθόρυβα, αλλά μεθοδικά. Όχι με φυλακίσεις, αλλά με απαξίωση. Με στοχοποίηση δικαστών, με καλλιέργεια κλίματος δυσπιστίας, με εκστρατείες “απονομιμοποίησης” κάθε απόφασης που δεν ευνοεί το κυρίαρχο αφήγημα. Μιλάμε για οργανωμένη στρατηγική απαξίωσης, όχι για αυθόρμητη λαϊκή αγανάκτηση.

Η Ιστορία μάς έχει διδάξει ότι η κατάρρευση της Δικαιοσύνης προηγείται πάντα της κατάρρευσης της Δημοκρατίας. Όταν πάψει να υπάρχει εμπιστοσύνη στους θεσμούς απονομής δικαίου, δεν έρχεται η πρόοδος. Έρχεται το χάος. Ο λαϊκισμός. Ο αυταρχισμός.

Δεν πρέπει να χαριζόμαστε σε καμία επίθεση εναντίον της Δικαιοσύνης, είτε προέρχεται από την κυβέρνηση είτε, και πιο επικίνδυνα, από τη χειραγωγούμενη “λαϊκή φωνή”. Γιατί η Δικαιοσύνη είναι το τελευταίο ανάχωμα ανάμεσα στον Πολίτη και στην αυθαιρεσία. Και χωρίς αυτή, δεν υπάρχει ούτε κράτος δικαίου, ούτε ελευθερία, ούτε δημοκρατία. Μόνο φόβος και σιωπή.

Απέναντι σε αυτή την παγκόσμια διολίσθηση, απέμεινε μόνο η Ευρώπη να κρατά ακόμη τη θεσμική συνοχή, να αντιστέκεται στην αυθαιρεσία και να υπερασπίζεται την ανεξαρτησία των δικαστών. Και γι’ αυτό συγκεντρώνει πλέον το μίσος όλων των αυταρχισμών. Το ερώτημα που μένει: θα αντέξει;