Το παράδοξο του Minsky

Στη μέση της ερήμου, ένα σχετικά χαζούλικο κογιότ τρέχει πίσω από ένα καταπληκτικά έξυπνο πουλί, το πουλί «δρομέας» ή Γεωκόκκυγας της Καλιφόρνιας . Τα δύο ζώα βάζουν τα δυνατά τους αναπτύσσοντας πλήρη ταχύτητα.
Και τότε ξαφνικά, το πουλί σταματάει ακριβώς στην άκρη του γκρεμού. Το κογιότ, συνεχίζει χωρίς να κοιτάζει ... και μέχρι να συνειδητοποιήσει τον κίνδυνο, βρίσκεται στο κενό και μπουμ!
Η σκηνή είναι μια κλασική αστεία σκηνή του διάσημου κινούμενου σχεδίου «Μπιπ - Μπιπ και Κογιότ».

Αλλά για κάποιους, είναι επίσης η τέλεια απεικόνιση μιας πολύ σοβαρής οικονομικής θεωρίας: «η υπόθεση της χρηματοπιστωτικής αστάθειας». Μια ιδέα που δεν είναι καθόλου μα καθόλου αστεία! 
Πράγματι, σύμφωνα με τον Hyman Minsky, όλη η οικονομική ευημερία περιέχει ήδη τα συστατικά για μια μελλοντική κρίση. Πώς; Είναι απλό: αυτό συνήθως συμβαίνει όταν όλα πηγαίνουν μια χαρά, όλα είναι καλά, οι οικονομικοί παράγοντες (νοικοκυριά, επιχειρήσεις, κράτη) είναι σίγουροι και δανείζονται χρήματα για να εφαρμόσουν τα σχέδια τους, να επενδύσουν, να αναπτυχθούν...κλπ

Εν τω μεταξύ, μέσα σε ένα τόσο αισιόδοξο περιβάλλον, οι επενδυτές  αναλαμβανουν όλο και μεγαλύτερο κίνδυνο, οι τράπεζες δανείζουν πολύ πιο εύκολα, χωρίς να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στον κίνδυνο για μη αποπληρωμή των δανείων.

Ο Μίνσκι ονομάζει αυτή την κατάσταση το «παράδοξο της ηρεμίας». 
Αλλά μετά από λίγο, ολόκληρη η οικονομία ζει με πίστωση. Στη συνέχεια έρχεται μια σύντομη περίοδος κατά την οποία εμφανίζονται τα ανησυχητικά φαινόμενα: η ανεργία, η επιβράδυνση της δραστηριότητας, η πτώση του εισοδήματος, οι δυσκολίες αποπληρωμής ... Αλλά παρά τα μηνύματα αυτά, οι οικονομικοί παράγοντες συνεχίζουν το βιολί τους σαν να μην συμβαίνει τίποτα.

Ακριβώς όπως το κακό κογιότ που τρέχει και πέφτει στο κενό σπάζοντας τα μούτρα του! 
Αρκεί λοιπόν, ένα κακό μαντάτο να ενεργοποιήσει τη «στιγμή Minsky»: ξαφνικά όλοι ξυπνούν και πανικοβάλλονται! Συνειδητοποιούμε ότι δεν μπορούμε πλέον να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους που παίρνουμε, οι δανειολήπτες δεν μπορούν να επιστρέψουν τα δανεικά, οι δανειστές σταματούν να δανείζουν κλπ...
Πρόκειται για μια βαθιά και γενικευμένη κρίση: το υπερβολικά «βιαστικό» κογιότ αντιλαμβάνεται ότι πέφτει στο κενό και γίνεται... χαλκομανία! 
 

*Ο Γιάννης Κουκουφίκης εκτός από επιτυχημένος επιχειρηματίας, είναι ένας πολύ σημαντικός Μελετητής Τέχνης.