Γιώργος Γεραπετρίτης: «Σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων» στα υπό ρωσική κατοχή εδάφη

Στις σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα εδάφη της Ουκρανίας που τελούν υπό ρωσική κατοχή αναφέρθηκε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, κατά την τοποθέτησή του στην 61η Σύνοδο του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, στη Γενεύη, θέτοντας παράλληλα στο επίκεντρο την ανάγκη ενίσχυσης της οικονομικής βιωσιμότητας του ίδιου του Οργανισμού.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε τη συνεδρίαση «ιστορικό ορόσημο», καθώς συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από την ίδρυση του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ωστόσο υπογράμμισε ότι η επέτειος συμπίπτει με «σοβαρή κρίση ρευστότητας», την οποία περιέγραψε ως υπαρξιακή απειλή για την αποστολή του θεσμού. «Η ρητορική μας πρέπει να συνοδεύεται από τους αναγκαίους πόρους», ανέφερε, επαναβεβαιώνοντας τη στήριξη της Ελλάδας προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή και ταυτόχρονα την ανάγκη για έναν ΟΗΕ πιο αποτελεσματικό, αποδοτικό και υπόλογο.

Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας εστίασε επίσης στην «πολυκρίση» που, όπως είπε, δοκιμάζει τη σύνδεση ειρήνης, ανάπτυξης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για την Ουκρανία, επανέλαβε τη σταθερή προσήλωση της Ελλάδας στην κυριαρχία της χώρας, κάνοντας λόγο για υπεράσπιση της δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου απέναντι στον αναθεωρητισμό. Χαιρέτισε τις προσπάθειες για ειρήνη, αλλά σημείωσε ότι δεν μπορεί να αγνοηθεί το ανθρώπινο κόστος του πολέμου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον βίαιο εκτοπισμό Ουκρανών παιδιών, περιγράφοντάς τον ως «ιδιαίτερα ζοφερό σημείο» και υπογραμμίζοντας ότι «η απόπειρα σφετερισμού του μέλλοντος ενός έθνους πρέπει να σταματήσει».

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε, επίσης, στη Συρία, υποστηρίζοντας ότι η σταθερότητα προϋποθέτει πολιτική διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς και με ισότιμη συμμετοχή όλων των εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των Χριστιανών, ενώ δήλωσε ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει στην ανθρωπιστική βοήθεια και την ανοικοδόμηση.

Για τη Μέση Ανατολή, χαιρέτισε την απελευθέρωση ομήρων ως «νίκη της διπλωματίας», επιμένοντας ωστόσο στην ανάγκη μετάβασης σε μόνιμη εκεχειρία. Παράλληλα, χαρακτήρισε καταστροφική την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και επανέλαβε ότι η μόνη βιώσιμη πολιτική λύση παραμένει η λύση των δύο κρατών, με ασφάλεια για το Ισραήλ και κυρίαρχο κράτος για τους Παλαιστινίους.

Ως προς τη συνολική διεθνή στάση της χώρας, ο υπουργός περιέγραψε δύο βασικούς άξονες: τον ρόλο της Ελλάδας ως κράτους-μέλους της Ε.Ε., που στηρίζει την πολυμέρεια, και τη συμμετοχή της ως εκλεγμένου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, με πυξίδα –όπως είπε– την καθολική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. «Ο σεβασμός του Καταστατικού Χάρτη δεν γίνεται κατά το δοκούν», σημείωσε.

Παράλληλα, προέβαλε και την εσωτερική διάσταση της πολιτικής για τα δικαιώματα, αναφερόμενος σε εθνικά σχέδια δράσης για την καταπολέμηση του ρατσισμού, πολιτικές κατά της εμπορίας ανθρώπων, την ισότητα των φύλων, καθώς και σε στρατηγική για την προστασία των νέων και την αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας. Στο μεταναστευτικό, ανέδειξε τη διάσταση της διάσωσης ανθρώπινων ζωών και της διεθνούς προστασίας, σε συνδυασμό με την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης και την αποτροπή εργαλειοποίησης των ροών.

Κλείνοντας, ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στην υποψηφιότητα της Ελλάδας για το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων την περίοδο 2028–2030, παρουσιάζοντας ως κεντρικό πυλώνα την εκπαίδευση και την ανάγκη καλλιέργειας μιας παγκόσμιας «κουλτούρας ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Στο ίδιο πλαίσιο, παρέπεμψε και στην πρωτοβουλία για την έναρξη Παγκόσμιας Συμμαχίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, με στόχο –όπως είπε– τη σύμπραξη κυβερνήσεων, ιδιωτικού τομέα και κοινωνίας των πολιτών.

Η τοποθέτηση του Γιώργου Γεραπετρίτη 

«Γενικέ Γραμματέα, Ύπατε Αρμοστή, κύριε Πρόεδρε, Εξοχότητες,

Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή να απευθύνομαι στη Συνάντηση Υψηλού Επιπέδου της 61ης Συνόδου.

Η σημερινή ημέρα αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο. Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τότε που ιδρύσαμε το Συμβούλιο αυτό, αντικαθιστώντας την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με έναν ισχυρότερο και πιο αξιόπιστο θεσμό.

Κάνοντας έναν απολογισμό, έχουμε λόγους να είμαστε υπερήφανοι. Δημιουργήσαμε την Οικουμενική Περιοδική Αξιολόγηση, διασφαλίζοντας ότι κανένα κράτος δεν εξαιρείται από τη διαδικασία αξιολόγησης. Ενισχύσαμε τις Ειδικές Διαδικασίες, δίνοντας φωνή σε όσους δεν έχουν.

Ωστόσο, οι επέτειοι απαιτούν ειλικρίνεια. Η επέτειος αυτή μάς βρίσκει αντιμέτωπους με μια σοβαρή κρίση ρευστότητας. Δεν πρόκειται απλώς για ένα γραφειοκρατικό εμπόδιο· πρόκειται για υπαρξιακή απειλή. Δεν μπορούμε να προστατεύσουμε τα δικαιώματα υπό καθεστώς δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

Το μήνυμα της Ελλάδας είναι σαφές: η ρητορική μας πρέπει να συνοδεύεται από τους αναγκαίους πόρους.

Επαναβεβαιώνουμε την ακλόνητη στήριξή μας προς το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή. Ωστόσο, στο πλαίσιο του ορόσημου UN80, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας. Η Ελλάδα στηρίζει κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού του συστήματος αυτού. Χρειαζόμαστε έναν ΟΗΕ που να αντιμετωπίζει τις αδυναμίες του εποικοδομητικά. Έναν ΟΗΕ που να είναι οικονομικά αποδοτικός, αποτελεσματικός και πλήρως υπεύθυνος. Μόνο τότε μπορεί να εκπληρώσει την αποστολή του —με ισορροπημένο τρόπο— και στους τρεις πυλώνες του.

Κύριε Πρόεδρε,

Πέρα από αυτήν την εσωτερική κρίση, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια γεωπολιτική «πολυκρίση». Η αντοχή της αλυσίδας που συνδέει την Ειρήνη, την Ανάπτυξη και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα δοκιμάζεται.

Στην Ευρώπη, συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία. Τέσσερα χρόνια επιθετικού πολέμου και καταστροφής. Η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην κυριαρχία της Ουκρανίας. Αυτό συνιστά υπεράσπιση της δημοκρατίας και του Διεθνούς Δικαίου απέναντι στον αναθεωρητισμό.

Χαιρετίζουμε τις προσπάθειες για ειρήνη. Ωστόσο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το ανθρώπινο κόστος. Στα εδάφη που τελούν υπό ρωσική κατοχή παρατηρούνται σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ιδιαίτερα ζοφερό σημείο είναι ο βίαιος εκτοπισμός Ουκρανών παιδιών. Χιλιάδες παιδιά έχουν στερηθεί το όνομά τους, την ιστορία τους. Αυτή η απόπειρα σφετερισμού του μέλλοντος ενός έθνους πρέπει να σταματήσει.

Η προσοχή μας στρέφεται επίσης στη Συρία. Η σταθερότητα προϋποθέτει πολιτική διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς. Ο συριακός λαός πρέπει να αποφασίσει για το μέλλον του χωρίς ξένες επιρροές. Όλες οι εθνοτικές και θρησκευτικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων των Χριστιανών, πρέπει να συμμετέχουν ισότιμα. Η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει στην ανθρωπιστική βοήθεια και την ανοικοδόμηση.

Όσον αφορά τη γειτονιά μας, τη Μέση Ανατολή:

Η Ελλάδα χαιρετίζει με βαθιά ανακούφιση την απελευθέρωση των ομήρων. Πρόκειται για νίκη της διπλωματίας. Αποδεικνύει ότι ο διάλογος σώζει ζωές.

Ωστόσο, αυτό ήταν μόνο το πρώτο βήμα. Πρέπει επειγόντως να περάσουμε σε μια μόνιμη εκεχειρία.

Εντούτοις, η σιωπή δεν επαρκεί. Η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα παραμένει καταστροφική και δεν μπορούμε να παραμένουμε αδιάφοροι. Η Ελλάδα στηρίζει τις προσπάθειες σταθεροποίησης, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η μόνη βιώσιμη πολιτική λύση παραμένει η λύση των δύο κρατών. Ασφάλεια για το Ισραήλ. Ένα κυρίαρχο κράτος για τους Παλαιστίνιους. Αυτή είναι η μόνη οδός.

Νοτιότερα, στο Σουδάν, εξελίσσεται η μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού παγκοσμίως. Ο λιμός απειλεί τη χώρα, ενώ η σεξουαλική βία χρησιμοποιείται ως μέσο πολέμου. Η λογοδοσία είναι απαραίτητη.

Όσον αφορά το Ιράν, έχουμε την ηθική υποχρέωση να σταθούμε στο πλευρό του λαού απέναντι στη βία που στρέφεται κατά ειρηνικών διαδηλωτών.

Και στο Αφγανιστάν παρατηρούμε συστηματικούς διωγμούς λόγω φύλου. Οι γυναίκες και τα κορίτσια αποκλείονται από τη δημόσια ζωή. Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε μια πραγματικότητα όπου ο μισός πληθυσμός παραμένει αόρατος.

Κύριε Πρόεδρε,

Πώς ανταποκρίνεται η Ελλάδα σε αυτή την πολυκρίση;

Πρώτον, ως υπερήφανο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεωρούμε την Ένωση βασικό πυλώνα στήριξης της πολυμέρειας σε έναν κατακερματισμένο κόσμο. Υποστηρίζουμε μια Ευρώπη που εκπληρώνει τις διεθνείς προσδοκίες, αξιοποιεί την οικονομική και κανονιστική της ισχύ για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου.

Δεύτερον, ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, η στάση μας στηρίζεται σε σαφείς αρχές. Παραμένουμε προσηλωμένοι στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Πυξίδα μας είναι η καθολική εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου ως γέφυρα συνεννόησης σε έναν διχασμένο κόσμο.

Ο σεβασμός του Καταστατικού Χάρτη δεν γίνεται κατά το δοκούν. Αποτελεί το μοναδικό θεμέλιο της συνύπαρξής μας.

Η προσέγγισή μας στηρίζεται σε τρεις έννοιες: Διάλογος, Δημοκρατία και Διπλωματία. Πιστεύουμε σε έναν κόσμο όπου τα δικαιώματα καθορίζουν την ισχύ και όχι η ισχύ τα δικαιώματα.

Η αξιοπιστία στο εξωτερικό προϋποθέτει συνέπεια στο εσωτερικό.

Η Ελλάδα υλοποιεί Εθνικά Σχέδια Δράσης για την καταπολέμηση του ρατσισμού, ενισχύει τις πολιτικές κατά της εμπορίας ανθρώπων και προωθεί την ισότητα των φύλων. Παράλληλα, εφαρμόζουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την προστασία των νέων και την αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας.

Στο μεταναστευτικό, η Ελλάδα διαχρονικά καταβάλλει τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα και τη χορήγηση διεθνούς προστασίας σε όσους τη δικαιούνται. Ταυτόχρονα, δίνουμε εξίσου έμφαση στην καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης και στην αποτροπή της εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών, με παράλληλη προώθηση αποτελεσματικών επιστροφών.

Εξοχότητες,

Με βάση τα παραπάνω, επιτρέψτε μου να αναφερθώ στην υποψηφιότητα της Ελλάδας για το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την περίοδο 2028–2030.

Το όραμά μας εδράζεται σε έναν βασικό πυλώνα: την Εκπαίδευση.

Η άνοδος της ρητορικής μίσους και των διακρίσεων δείχνει ότι οι νόμοι, αν και απαραίτητοι, δεν αρκούν. Η συνείδηση του πολίτη δεν μπορεί να τίθεται σε διαπραγμάτευση.

Όπως είπε ο μεγάλος φιλόσοφος Αριστοτέλης:

«Η εκπαίδευση του μυαλού χωρίς την εκπαίδευση της καρδιάς, δεν είναι καθόλου εκπαίδευση.»

Στόχος μας είναι, επομένως, η ενίσχυση μιας παγκόσμιας «Κουλτούρας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων».

Οφείλουμε να εκπαιδεύσουμε τις καρδιές της επόμενης γενιάς. Οφείλουμε να διδάξουμε την ενσυναίσθηση, όχι απλώς τους κανόνες, στις επόμενες γενιές. Όταν η ανθρώπινη αξιοπρέπεια γίνεται συνείδηση, γίνεται και η ισχυρότερη εγγύηση ειρήνης.

Προς αυτή την κατεύθυνση, η Ελλάδα προσβλέπει στην έναρξη της Παγκόσμιας Συμμαχίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, όπως ανακοινώθηκε επίσημα χθες.

Χρειαζόμαστε μια πρωτοβουλία που να φέρνει κοντά κυβερνήσεις, ιδιωτικό τομέα και κοινωνία των πολιτών. Πρέπει να επαναφέρουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής, όπως συνέβη στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1970 με την Τελική Πράξη του Ελσίνκι.

Κύριε Πρόεδρε,

Πριν από είκοσι χρόνια δημιουργήσαμε αυτό το Συμβούλιο. Σήμερα καλούμαστε να το προστατεύσουμε. Πρέπει να διασφαλίσουμε την οικονομική βιωσιμότητά του, πρέπει να δώσουμε ένα τέλος στις ένοπλες συγκρούσεις, πρέπει να εκπαιδεύσουμε τη νέα γενιά.

Η Ελλάδα είναι εδώ για να ακούσει, να συνεργαστεί, και να οικοδομήσει γέφυρες.

Σας ευχαριστώ»