Η φρεγάτα «Έλλη» με το anti-drone σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» αναλαμβάνει αποστολή στην Κύπρο

Η ελληνική στρατιωτική παρουσία με τη φρεγάτα «ΕΛΛΗ» στην Κύπρο αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ειδικό βάρος σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο υψηλής αστάθειας, με το περιβάλλον ασφαλείας να αλλάζει διαρκώς και την απειλή των μη επανδρωμένων μέσων να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο κάθε επιχειρησιακού σχεδιασμού.

Όπως ήδη έχει αποκαλύψει το OnAlert, η φρεγάτα «ΕΛΛΗ» αναλαμβάνει αποστολή στην Κύπρο προκειμένου να αντικαταστήσει τη φρεγάτα «ΨΑΡΑ», η οποία είχε σηκώσει έως τώρα μαζί με τη φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» το βάρος της παρουσίας του Πολεμικού Ναυτικού στη Μεγαλόνησο.

Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες του OnAlert, η φρεγάτα «ΕΛΛΗ» θα πλεύσει προς την Κύπρο εξοπλισμένη  με το anti-drone σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», το ελληνικής ανάπτυξης σύστημα της ΕΑΒ που έχει πλέον καταγράψει την πρώτη του πραγματική πολεμική επιβεβαίωση και εξελίσσεται σε κρίσιμο πολλαπλασιαστή ισχύος για το Πολεμικό Ναυτικό.

Το σύστημα ήδη εγκαταστάθηκε στο πλοίο και δοκιμάστηκε από τους εξειδικευμένους τεχνικούς της ΕΑΒ και του Πολεμικού Ναυτικού. Το γεγονός ότι η φρεγάτα «ΕΛΛΗ» θα βάλει πλώρη για την Κύπρο φέροντας ένα σύστημα το οποίο σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίζει ακριβώς την ασύμμετρη απειλή των UAV, αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο πού μετατοπίζεται πλέον η έμφαση της ελληνικής άμυνας. Η προστασία των Μονάδων επιφανείας από drones, περιφερόμενα πυρομαχικά και απειλές κορεσμού δεν είναι πλέον συμπληρωματική αποστολή αλλά βασική επιχειρησιακή απαίτηση.

Παράλληλα, αν και ακόμη δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση, τις επόμενες ημέρες ο σχεδιασμός προβλέπει να αντικατασταθεί, και η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» είτε με άλλη φρεγάτα είτε πυραυλάκατο, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες και τις προτεραιότητες του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού.

Αλλαγή φρουράς στη Μεγαλόνησο

Η μετάβαση της «ΕΛΛΗ» στην Κύπρο για να αντικαταστήσει την «ΨΑΡΑ» εντάσσεται στη συνολικότερη απόφαση Αθήνας και Λευκωσίας να διατηρηθεί σταθερό και αξιόπιστο αποτύπωμα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Μεγαλόνησο. Πρόκειται για μια επιλογή που δεν συνδέεται μόνο με την ανάγκη επίδειξης σημαίας ούτε απλώς με την ανάγκη επιτήρησης μιας ιδιαίτερα ευαίσθητης περιοχής. 

Συνδέεται άμεσα με την απαίτηση για πραγματική αποτρεπτική παρουσία, για διαρκή επιχειρησιακή εικόνα και για δυνατότητα άμεσης αντίδρασης σε ένα περιβάλλον όπου τα μη επανδρωμένα εναέρια μέσα, τα συστήματα επιτήρησης μεγάλου βάθους και τα σενάρια αιφνιδιασμού διαμορφώνουν νέα δεδομένα.

Η «ΨΑΡΑ» είχε αποκτήσει ιδιαίτερη επιχειρησιακή και συμβολική αξία ήδη από την αποστολή της στην Ερυθρά Θάλασσα, εκεί όπου συνδέθηκε με την πρώτη μάχιμη αξιοποίηση του «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ». Το σύστημα που είχε εγκατασταθεί στη φρεγάτα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση επιθέσεων με drones των Χούθι, εντοπίζοντας στόχους σε μεγάλη απόσταση και συμβάλλοντας στην εξουδετέρωσή τους. Η επιτυχία εκείνης της αποστολής έδωσε στο ελληνικό σύστημα όχι απλώς κύρος, αλλά ένα σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα χαρακτηριστικό, αυτό του battle proven.

Αυτή ακριβώς η εμπειρία επιχειρείται τώρα να μεταφερθεί και στην αποστολή που αναλαμβάνουν τα πλοία του Στόλου στην Κύπρο. Η διαφορά είναι ότι πλέον το Πολεμικό Ναυτικό δεν αντιμετωπίζει τον «ΚΕΝΤΑΥΡΟ» ως μια λύση ανάγκης, αλλά ως συστατικό στοιχείο του μελλοντικού του εξοπλιστικού και επιχειρησιακού δόγματος.

Ο ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ από λύση ανάγκης σε οργανικό όπλο Στόλου

Το σημαντικότερο στοιχείο πίσω από την αποστολή της φρεγάτας «ΕΛΛΗ» είναι ότι ο «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα πειραματικό ή μεταβατικό πρόγραμμα. Η εμπειρία στην Ερυθρά Θάλασσα έχει ήδη καταγράψει επισήμως ότι το σύστημα έχει δοκιμαστεί επιχειρησιακά σε πολεμικές συνθήκες με εξαιρετικά αποτελέσματα και ότι θα αποτελέσει το anti-drone όπλο των ελληνικών φρεγατών. Η διατύπωση αυτή έχει ξεχωριστή αξία, καθώς επιβεβαιώνει ότι η βιομηχανική και επιχειρησιακή κατεύθυνση έχει πλέον παγιωθεί.

Το σύστημα αναπτύχθηκε από την ΕΑΒ με κορμό τον ηλεκτρονικό πόλεμο και τη δυνατότητα εντοπισμού, αναγνώρισης και παρεμβολής εχθρικών UAV. Η λογική του είναι ξεκάθαρη και έχει ως στόχο να δημιουργεί μια αόρατη ζώνη προστασίας γύρω από το πλοίο, να εντοπίζει ηλεκτρονικά την απειλή και να διακόπτει τον κύκλο προσβολής πριν αυτή φτάσει σε κρίσιμη απόσταση. Το anti-drone σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» εξουδετερώνει την απειλή χωρίς να αποκαλύπτει εύκολα τη θέση του φορέα του, στοιχείο με ιδιαίτερη σημασία για πλοία που επιχειρούν σε ανοιχτό θαλάσσιο περιβάλλον και πρέπει να διατηρούν όσο γίνεται χαμηλό ηλεκτρομαγνητικό αποτύπωμα.

Το σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ»

Η εικόνα δείχνει ότι το Πολεμικό Ναυτικό έχει περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Δύο από τις τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ φέρουν το σύστημα, ενώ υπάρχει σχεδιασμός τοποθέτησής του και στις τέσσερις FDI αλλά και σε όσες φρεγάτες S παραμείνουν στο οπλοστάσιο του Στόλου. Πρόκειται για εξέλιξη με τεράστια σημασία, διότι αποκαλύπτει ότι το ελληνικό anti-drone όπλο δεν θα μείνει περιορισμένο σε λίγες δοκιμές ή σε μεμονωμένες αποστολές, αλλά προορίζεται να αποκτήσει ρόλο οριζόντιας προστασίας σε διαφορετικές κατηγορίες Μονάδων του Στόλου.

Η επιχειρησιακή αξία για την Κύπρο

Γιατί όμως έχει τόσο μεγάλη σημασία η παρουσία μιας φρεγάτας με το σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» στην Κύπρο; Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια τη μορφή της απειλής. Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου δεν χαρακτηρίζεται μόνο από αυξημένη αεροναυτική κινητικότητα, αλλά και από τον κίνδυνο παρουσίας UAV διαφορετικών κατηγοριών.

Η Κύπρος, λόγω θέσης, εγκαταστάσεων και γεωπολιτικού βάρους, αποτελεί προφανή κόμβο στρατηγικού ενδιαφέροντος. Η Μονάδα επιφανείας που επιχειρεί στην περιοχή πρέπει να μπορεί να επιβιώσει και να εκτελέσει την αποστολή της ακόμη και σε περιβάλλον όπου η απειλή δεν θα προέλθει μόνο από κλασικά μέσα, αλλά και από σμήνη UAV, μικρού μεγέθους drones επιτήρησης ή περιφερόμενα πυρομαχικά. Η εγκατάσταση του «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» και στην φρεγάτα «ΕΛΛΗ» ενισχύει ακριβώς αυτή την παράμετρο.

Δεν αλλάζει απλώς το επίπεδο αυτοπροστασίας του πλοίου και το πλαίσιο στο οποίο το πλοίο μπορεί να παραμείνει περισσότερο χρόνο στην περιοχή, να αναλάβει αποστολές επιτήρησης και συνοδείας και να λειτουργήσει ως πλατφόρμα προβολής ισχύος με αυξημένη επιβιωσιμότητα.

Επιπλέον, η παρουσία ελληνικού πολεμικού πλοίου με battle proven anti-drone σύστημα δίπλα στην Κύπρο έχει και μια δεύτερη σημαντική ανάγνωση. Στέλνει μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη δυνάμεων, αλλά μεταφέρει στο πεδίο και τεχνολογία που αποκτήθηκε με βάση τα σύγχρονα διδάγματα του πολέμου. Δεν πρόκειται μόνο για μια κίνηση αποτροπής, αλλά για κίνηση ευελιξίας και προσαρμογής στις πραγματικές απειλές του σήμερα.

Τι έδειξε η Ερυθρά Θάλασσα

Η επιχειρησιακή ωρίμανση του συστήματος «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» συνδέθηκε άμεσα με την ελληνική συμμετοχή στην επιχείρηση «ASPIDES». Εκεί το σύστημα πέρασε από το εργαστήριο στο πεδίο και από τον σχεδιασμό στην αναχαίτιση πραγματικών απειλών. Το «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» που έφερε η φρεγάτα ΨΑΡΑ εντόπισε εγκαίρως τα εχθρικά drones σε αποστάσεις άνω των 15 ναυτικών μιλίων, παρενέβη στα συστήματα επικοινωνίας και GPS, ενώ τουλάχιστον ένα από τα drones εξουδετερώθηκε προτού βρεθεί εντός του βεληνεκούς του πυροβόλου του πλοίου.

Αυτή η εμπειρία έχει δύο κρίσιμες προεκτάσεις. Δείχνει ότι ένα ελληνικό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά υπό συνθήκες πραγματικής πίεσης, σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον με συνεχή απειλή. Επίσης, απέδειξε ότι τα παραδοσιακά όπλα εγγύς άμυνας δεν αρκούν από μόνα τους απέναντι σε μικρού κόστους, δύσκολα εντοπίσιμα και ταχέως εξελισσόμενα UAV. Η παρεμβολή και η ηλεκτρονική εξουδετέρωση είναι πλέον απαραίτητα στρώματα άμυνας.

Το Πολεμικό Ναυτικό φαίνεται να έλαβε το μήνυμα. Και το έλαβε με τον πιο πειστικό τρόπο, μέσα από πραγματική πολεμική εμπειρία.

Η εξέλιξη του συστήματος και η επόμενη έκδοση

Το ενδιαφέρον δεν εξαντλείται στην τωρινή μορφή του «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ».

Υπάρχουν ήδη πληροφορίες ότι η ΕΑΒ αναπτύσσει αναβαθμισμένη έκδοση με ενεργό ραντάρ εμβέλειας 40 χιλιομέτρων και με προοπτική προσθήκης hard kill δυνατοτήτων ως ύστατου μέσου άμυνας σε περίπτωση που η ηλεκτρονική παρεμβολή δεν επαρκεί. Εάν αυτή η εξέλιξη επιβεβαιωθεί πλήρως και περάσει σε παραγωγική φάση, τότε ο «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» δεν θα είναι απλώς ένα ελληνικό anti-drone jammer, αλλά ένα ολοκληρωμένο σύστημα αντιμετώπισης UAV με διαβαθμισμένες επιλογές αντίδρασης.

Η παράμετρος αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική καθώς οι απειλές εξελίσσονται. Τα drones γίνονται πιο ανθεκτικά στις παρεμβολές, πιο αυτόνομα, πιο γρήγορα και πιο ικανά να λειτουργούν σε δίκτυα ή σμήνη. Επομένως, η ναυτική αυτοπροστασία δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε μία τεχνική αλλά χρειάζεται συνδυασμό ανίχνευσης, παρεμβολής, soft kill και ενδεχομένως hard kill. Η αναβάθμιση του «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» δείχνει ότι η ελληνική πλευρά δεν αρκείται στην τωρινή επιτυχία, αλλά επιχειρεί να χτίσει μια οικογένεια λύσεων με προοπτική εξαγωγών και ευρύτερης διακλαδικής αξιοποίησης.

Ενδιαφέρον από Κύπρο και Βουλγαρία

Το battle proven αποτύπωμα του «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» και η προοπτική βιομηχανικής του ωρίμανσης έχουν ήδη προκαλέσει ενδιαφέρον εκτός Ελλάδας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Κύπρος προσανατολίζεται στην απόκτηση τεσσάρων συστημάτων για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων, ενώ υπάρχουν αναφορές ότι εξετάζεται και η διασύνδεσή τους με το Barak MX που έχει ήδη αποκτήσει η Λευκωσία. Η προοπτική αυτή δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και στην αποστολή της ΕΛΛΗ, καθώς ουσιαστικά μεταφέρει στην κυπριακή περιοχή ευθύνης ένα σύστημα το οποίο η ίδια η Εθνική Φρουρά φέρεται να εξετάζει σοβαρά για τις δικές της ανάγκες.

Αντίστοιχα, η Βουλγαρία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για περισσότερα συστήματα σε διαφορετικές διαμορφώσεις, αξιοποιώντας μάλιστα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Πρόκειται για εξέλιξη με προφανή στρατηγική και βιομηχανική σημασία. Εάν η ελληνική αμυντική βιομηχανία κατορθώσει να μετατρέψει το επιχειρησιακό πλεονέκτημα του «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» σε εξαγωγική επιτυχία, τότε η χώρα θα έχει πετύχει κάτι σπάνιο. Να παράγει εγχώριο αμυντικό σύστημα, το οποίο όχι μόνο υπηρετεί πρώτα τις εθνικές ανάγκες, αλλά ταυτόχρονα αποκτά διεθνή ζήτηση.

Το στοίχημα της συνέχειας

Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι διπλό. Αφενός να συνεχιστεί απρόσκοπτα η ενσωμάτωση του συστήματος στις Μονάδες του Στόλου και αφετέρου να διασφαλιστεί η περαιτέρω βελτίωσή του, ώστε να παραμένει αποτελεσματικό απέναντι σε απειλές που αλλάζουν με εξαιρετικά γρήγορο ρυθμό. Ο ηλεκτρονικός πόλεμος είναι πεδίο όπου η σημερινή επιτυχία δεν εγγυάται τη διαχρονική υπεροχή. Χρειάζεται συνεχής αναβάθμιση λογισμικού, προσαρμογή στους νέους τύπους UAV, βελτίωση αισθητήρων και δικτύωση με άλλα οπλικά συστήματα.

Η Ελλάδα έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία. Να συνδέσει το ναυτικό επιχειρησιακό δόγμα, την εμπειρία από πραγματικές αποστολές και την εγχώρια βιομηχανική παραγωγή σε ένα ενιαίο αποτέλεσμα.

Το γεγονός ότι ο «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» έχει ήδη καταγράψει επιτυχία στο πεδίο, ότι προορίζεται για ΜΕΚΟ, FDI και S, ότι ενδιαφέρει την Κύπρο και τη Βουλγαρία και ότι αναπτύσσεται περαιτέρω, δείχνει ότι δεν μιλάμε πλέον για μια μεμονωμένη επιτυχία της ΕΑΒ αλλά για ένα πρόγραμμα με σαφή στρατηγική προοπτική.