Συνέντευξη newshub.gr: Αγνή Σιούλα και Γιώργος Γιώτσας για «Εκείνους που επιστρέφουν»

Αν κάποιοι θεωρούν πως ο εγχώριος συγγραφικός χώρος είναι φτωχός, ιδιαίτερα μάλιστα όταν μιλάμε για το χώρο του φανταστικού, ή διηγήματος τρόμου, ώρα να εκπλαγείτε ευχάριστα και να αναθεωρήσετε!

Ένα από τα καλύτερα βιβλία με θέμα τους βρικόλακες και τις λαϊκές δοξασίες της χώρα μας, είναι κι εκείνο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Λυκόφως» και έχει τίτλο «Εκείνοι που Επιστρέφουν», το οποίο σαφώς κι έχουμε παρουσιάσει στις σελίδες του Newshub.gr!

Το συγγραφικό δίδυμο με αρκετή προϋπηρεσία στο χώρο, καταφέρνει να ανατρέψει τα δεδομένα που θέλουν τα βιβλία του είδους να αφορούν μόνο συγγραφείς από το εξωτερικό!

Η κυρία Αγνή Σιούλα και ο κύριος Γιώργος Γιώτσας δίνουν το εναρκτήριο λάκτισμα θέλω να πιστεύω, για πολλά ακόμα περισσότερα εγχώρια και μη βαμπιρικά έπη! Οι ντόπιοι μύθοι και θρύλοι ξυπνούν ξανά και στοιχειώνουν την μοντέρνα ζωή μας. Ας γνωρίσουμε τους υπαίτιους! 

-Δεν μπορώ παρά να ρωτήσω και τους δύο σας, εφόσον φυσικά σας δώσω τα συγχαρητήρια μου για το βιβλίο σας «Εκείνοι που Επιστρέφουν», πώς ασχοληθήκατε με τη συγγραφή του μεταφυσικού και ιδιαίτερα με εκείνη των βρικολάκων;!

Α.Σ. : Σας ευχαριστούμε θερμά για τα καλά σας λόγια. Ξέρετε, από πολύ νωρίς αντιλήφθηκα ότι με συναρπάζει η ανάγνωση της φανταστικής λογοτεχνίας, οπότε ήταν επόμενο να γράψω κάποια στιγμή τέτοιες ιστορίες. Όσο για τους βρικόλακες, το ενδιαφέρον μου δεν έχει σχέση με το πρότυπο του ‘γοτθικού βρικόλακα’ που είναι σύμβολο υπόγειου και λανθάνοντα ερωτισμού. Αντιθέτως, επειδή καθώς μεγάλωνα άκουσα κάποιες διαφορετικές ιστορίες και λαϊκούς μύθους, ο βρικόλακας στη συνείδησή μου συμβολίζει το ανθρώπινο κακό, την ύβρη και την τίση. Ενώ ο ρόλος του στη λογοτεχνία είναι, για εμένα, διττός. Από τη μια, υπάρχει το αρχέτυπο του βρικόλακα και μπορεί να λειτουργήσει ως αλληγορικό μέσον για να μιλήσω για τη διαφορετικότητα, το μη αποδεκτό, γι’ αυτό που επειδή δε μας μοιάζει εύκολα το μισούμε. Και από την άλλη, ήθελα να ψηλαφίσω τα κλειστοφοβικά συναισθήματα που εγείρονται όταν νιώθουμε ότι απειλούμαστε και εν τέλει να ψάξω να βρω ποιο είναι εκείνο το κομβικό σημείο που μετά απ’ αυτό παύουμε να είμαστε θύματα και γινόμαστε οι θύτες.

Γ.Γ. : Σας ευχαριστούμε ειλικρινά. Με τη συγγραφή του μεταφυσικού ασχολήθηκα γιατί (κατέληξα να συνειδητοποιήσω) ήθελα να γράψω για πράγματα που φοβάμαι. Γιατί ο φόβος είναι ένα αρχέγονο συναίσθημα, βαθιά ριζωμένο σε κάθε άνθρωπο. Κάθε φορά που γράφω είναι σαν να μπαίνω σε ένα σκοτεινό δωμάτιο· δε ξέρω τι θα συναντήσω εκεί μέσα και αυτό ξυπνάει όλες μου τις αισθήσεις, με συναρπάζει. Με βρικόλακες δεν είχα ασχοληθεί ξανά μέχρι το «Εκείνοι που επιστρέφουν» (εκδ. Λυκόφως, 2019) και χαίρομαι πολύ που μου δόθηκε η δυνατότητα να το κάνω. Ο λόγος ήταν η πρόσκληση της Αγνής Σιούλα να γράψουμε πάνω σε αυτό το είδος λογοτεχνίας και με δεδομένη τη μεγάλη εκτίμηση και την αγάπη μου στη συγγραφέα Αγνή Σιούλα, είπα αμέσως ‘ναι’! Το βιβλίο είναι από τα αγαπημένα στη βιβλιογραφία μου πλέον, και το κοινό μας διήγημα με την Αγνή, «Η επιστροφή του Ορέστη» το θεωρώ ένα από τα καλύτερα διηγήματα σε όλη τη συγγραφική μου πορεία, πραγματεύεται έννοιες όπως η απώλεια, τα λάθη, η μοναξιά και η αυτοκαταστροφή.

-Καταχανάδες, τουμπανάδες, βουρβούλακες, ημεροβάτες… οι λαϊκές μας παραδόσεις είναι σχεδόν ανεξάντλητες, παρόλ’ αυτά από προσωπική αναζήτηση τα στοιχεία είναι ελάχιστα, τουλάχιστον σε γραπτά κείμενα. Κυρία Σιούλα διαισθάνομαι πως εσείς είστε από τους λίγους ανθρώπους που έχουν ερευνήσει το θέμα των δοξασιών της χώρας μας ιδιαίτερα καλά! Υπήρξαν τελικά δυσκολίες στην ανακάλυψη στοιχείων για τις ιστορίες σας;!

Α.Σ. : Δεν ξέρω αν πράγματι ερεύνησα καλά όλες αυτές τις ελληνικές δοξασίες. Πέρα απ’ την έρευνα που αποπειράθηκα η ίδια, πολλοί φίλοι συγγραφείς έσπευσαν να μου στείλουν ό,τι υλικό είχαν. Πάραυτα, η δυσκολία έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι κάποια πράγματα δεν τα βρίσκεις όταν τα ψάχνεις, αλλά πολύ αργότερα και μάλλον τυχαία. Η αλήθεια είναι ότι προσπάθησα και ακόμη προσπαθώ να βρω υλικό, αλλά το θέμα είναι ανεξάντλητο και οι πηγές μπορούν να βρεθούν οπουδήποτε. Από παλιά ή και σύγχρονα βιβλία, ως καταγεγραμμένες προφορικές διηγήσεις, τραγούδια, λαϊκά παραμύθια, άρθρα σε περιοδικά ή αναφορές σε λαογραφικά συνέδρια… έως και διδακτορικές διατριβές. Οπότε, δε θεωρώ ότι ανακάλυψα πολλά, απλώς βρήκα ένα - δυο πράγματα που δεν είναι ευρέως γνωστά.

- Κύριε Γιώτσα… Iron Maiden, Ρέθυμνο και μια ιστορία «παλιά»… Πείτε μου περισσότερα, ώστε να μην τρέχω άδικα στο Ρέθυμνο και ψάχνω την Αλεξάνδρα και τη γιαγιά της!!

Γ.Γ. : (Γέλια) Ευχαρίστως! Αρχικά να μοιραστώ μαζί σας ότι καθώς ο εκδότης του «Εκείνοι που επιστρέφουν» (εκδόσεις Λυκόφως), ο κύριος Αβέρκιος Λουδάρος έχει οικογένεια από το Ηράκλειο της Κρήτης, στην αρχική συζήτηση για το βιβλίο μου διηγήθηκε ιστορίες όπως τις είχε ακούσει από γιαγιάδες, ιστορίες «από στόμα σε στόμα». Μάλιστα πολλές λεπτομέρειες στην «Παλιά ιστορία» ανήκουν στις σημειώσεις του, όπως η αναφορά στο χωριό Μαργαρίτες (σ.σ μια ώρα δρόμος από Άγιο Νικόλαο.. δεν την γλυτώνω την εκδρομή!). Έχοντας πλέον τη βάση (τις ιστορίες της γιαγιάς που σε ένα νέο παιδί φαίνονται απίστευτες, εδώ ακόμα και εγώ δυσκολεύτηκα να πιστέψω για φαντάσματα και βρικόλακες που έχουν δει γιαγιάδες από τα παράθυρα τους) η δουλειά μου ήταν να οικοδομήσω πάνω σε αυτό μια ιστορία, που να παντρεύει το παραδοσιακό με το σύγχρονο. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της γιαγιάς που θέλει να διηγηθεί ένα μυστικό μέσα από μια «παλιά ιστορία» στην εγγονή της Αλεξάνδρα που φυσικά δεν πιστεύει κουβέντα... μέχρι που ακούει το τέλος. Η λεπτομέρεια με τους Iron Maiden προήλθε από τη μεγάλη συναυλία που έδινε εκείνο τον καιρό το αγαπημένο αυτό συγκρότημα στην Ελλάδα (Ιούλιος 2018) και έζησα μαζί με χιλιάδες ακόμα ανθρώπους σε ένα κοινό που χοροπηδούσε με αναμμένα τα καπνογόνα (σ.σ. η καλύτερη συναυλία που έχω χάσει…).

-Κυρία Σιούλα να ξέρετε πως ήμουν ένας από εκείνους που έκανε αναζήτηση στο blog με ονομασία «Φαέθων»..! Πραγματικά η ιστορία «Το Δώρο και η Καταδίκη» είναι σπουδαία. Αναρωτιέμαι αν κι εσείς η ίδια κατά τη διάρκεια των ερευνών σας και της συγγραφής των ιστοριών σας, αν έχετε βρεθεί να αναρωτιέστε κατά πόσο οι ιστορίες που ανακαλύπτετε, έχουν μια δόση αλήθειας;

Α.Σ. : Χαίρομαι ειλικρινά που σας άρεσε και σας ευχαριστώ θερμά που μου το λέτε. Κατά κάποιον τρόπο, όλες οι ιστορίες έχουν να μεταφέρουν μια διδαχή, μια προειδοποίηση -είτε ανήκουν σ’ αυτές που σκαρφιζόμαστε οι συγγραφείς, είτε σε εκείνες που μας διηγούνταν οι γιαγιάδες μας και έλεγαν πως είναι αληθινές. Η λογοτεχνία του τρόμου διηγείται την ίδια ιστορία με κάπως διαφορετικό τρόπο, ενισχύοντάς την με την υπερβολή, αλλά κουβαλάει και αυτή την αλήθεια της που αναγνωρίζουμε γύρω μας καθημερινά... Γιατί αν δεν είναι βρικόλακες και τέρατα αυτοί που ήρθαν στο προσκήνιο τον τελευταίο καιρό, τότε τι είναι; Οι παιδεραστές, οι βιαστές, όλοι αυτοί οι τερατώδεις τύποι που μεταχειρίζονται τους άλλους σαν σκουπίδια και δε σέβονται τίποτα και κανέναν; Γι’ αυτούς γράφονται αυτές οι ιστορίες… για τα τέρατα της διπλανής πόρτας με το πλεονέκτημα της ισχυρής γητειάς και προσέλκυσης των θυμάτων τους. Εξάλλου, δεν είναι τυχαία η λαϊκή ρήση «του ήπιε το αίμα», όταν θέλουμε να μιλήσουμε για την αισχρή εκμετάλλευση.

-Η ερώτηση απευθύνεται και στους δύο σας. Ποιοι συγγραφείς σας έχουν επηρεάσει και ποιο/ποια βιβλία θεωρείτε κορυφή στο είδος της λογοτεχνίας τρόμου;

Α.Σ. : Έχω λατρέψει πάμπολλα βιβλία και συνεχίζω να διαβάζω και να ανακαλύπτω και άλλα που αξίζουν την προσοχή μας, όμως δεν είναι όλα τρόμου. Αντιθέτως, αρκετά απ’ αυτά δεν ανήκουν καν στον ευρύτερο χώρο του φανταστικού. Έτσι, για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, από τους συγγραφείς που με επηρέασαν (αν και δεν μπορώ να αναγνωρίσω τον βαθμό) ελάχιστοι έγραψαν τρόμο. Εκείνοι που μου έρχονται τώρα στο μυαλό και που εμπίπτουν κάπως σ’ αυτή την κατηγορία ή ίσως, ένα από τα βιβλία τους έχει στοιχεία τρόμου, είναι: ο Μπωντλαίρ ο Πόε, ο Στόκερ, ο Λε Φανού, ο Λάβκραφτ,  η Σέλλεϋ, ο Μεριμέ, ο Ντόιλ, ο Μέιρικ, ο Μπάρκερ, η Ράιζ, ο Κινγκ, ο Μάστερτον, ο Στράουμπ, ο Λιντκβίστ, ο  Κούντς και  ο Λεμ.

Γ.Γ. : Με επηρεάζει κάθε βιβλίο που διαβάζω και εμπλουτίζει τη γραφή που αναβλύζει από μέσα μου. Ευτυχώς έχω διαβάσει πολλά βιβλία, από πολλούς διαφορετικούς συγγραφείς. Σίγουρα επιρροή υπήρξε ο Στίβεν Κίνγκ, στην αρχή της συγγραφικής μου πορείας ιδιαίτερα, ο Μενέλαος Λουντέμης στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια, ο Άλμπερ Καμύ αλλά και η Ούρσουλα Λε Γκεν που γνώρισα μεταγενέστερα και ερωτεύτηκα απόλυτα το συγγραφικό της σύμπαν. Τα βιβλία που θεωρώ κορυφή στη λογοτεχνία τρόμου είναι τα βιβλία των Έντγκαρ Άλαν Πόε, Φίλιπς Χάουαρντ Λάβκραφτ, Στίβεν Κίνγκ, Κλάϊβ Μπάρκερ και επιτρέψτε μου να προσθέσω δύο σπουδαίες πένες, κορυφαίες και ίσως καλύτερες από τους προαναφερόμενους την Ούρσουλα Λε Γκεν όπως είδαμε και τον Ρέυ Μπράντμπουρι, δύο συγγραφείς που δεν χαρακτηρίζονται ‘τρόμου’ αλλά τα δυστοπικά τους βιβλία φαντασίας έχουν έντονο το στοιχείο αυτό και όχι με κάποια συμβατική έννοια.

- Οι περισσότεροι λογοτέχνες-συγγραφείς στην Ελλάδα, δεν θα έλεγα πως ασχολούνται με μεταφυσικές ιστορίες, όπως και οι περισσότεροι αναγνώστες ίσως να μη διαβάζουν εκείνα που γράφετε! Επίσης σίγουρα, δεν περιμένουν δύο νέοι άνθρωποι να ασχολούνται με βρικόλακες! Αναρωτιέμαι πώς σας αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν οι δικοί σας άνθρωποι, όταν μαθαίνουν για τα ενδιαφέροντα σας;!

Α.Σ. : (Γέλια). Να είστε καλά, κύριε Κανακουσάκη! Αλλά εγώ δεν είμαι νέα, έχω μεγάλα παιδιά φοιτητές. Αυτό όμως που λέτε, το έχω αντιμετωπίσει στην αντίστροφη όψη του. Όταν εκδόθηκε το πρώτο μου μυθιστόρημα, το «Έρχονται με την ομίχλη» (εκδ. Πατάκης, 2013) και ακούστηκε αρκετά, κάποιος έγραψε ότι εντυπωσιάστηκε γιατί δεν είναι συνηθισμένο για μια Ελληνίδα συγγραφέα της γενιάς μου να γράφει φανταστική και όχι γυναικεία λογοτεχνία. Όμως οι οικείοι μου, η οικογένειά μου και κάποιοι φίλοι μου γνωρίζουν αυτό το πάθος μου και οι περισσότεροι το συμμερίζονται. Ενώ στη δουλειά μου, οι συνάδελφοι που διαβάζουν λογοτεχνία με διαβάζουν. Υπάρχει μια άνθηση πλέον στην ελληνική φανταστική λογοτεχνία και το κοινό διευρύνεται συνεχώς, ενώ διαρκώς ξεφυτρώνουν νέες και ελπιδοφόρες πένες.

Δε σας κρύβω, ωστόσο, ότι υπάρχει ακόμη κάποια καχυποψία γι’ αυτό το είδος λογοτεχνίας και προέρχεται συνήθως από το αναγνωστικό κοινό της μέσης ή και μεγαλύτερης ηλικίας. Ναι, υπάρχουν ακόμη αρκετοί Έλληνες που θεωρούν το «φανταστικό» παραλογοτεχνία και το αποφεύγουν χωρίς να έχουν διαβάσει κάτι από την εγχώρια παραγωγή. Έτσι, όταν κάποιοι τύχει να με ρωτήσουν τι γράφω, τους εξηγώ. Και αν μου δώσουν βήμα, τους μιλώ για τον συμβολισμό και την αλληγορία που κουβαλά το φανταστικό. Τους λέω για τη «Ομηρική Νέκυια», την κατάβαση του Οδυσσέα στον Άδη, για τις Κήρες στη ‘Θεογονία’ του Ησίοδου, για τον «Ικαρομένιππο» του Λουκιανού, για τον «Θανάση Βάγια» του Βαλαωρίτη και για πολλά ακόμη σημαντικότατα έργα της ελληνικής γραμματείας. Συνήθως, καταλαβαίνουν ότι τελικά αυτή η λογοτεχνία έχει και διανοητικό φορτίο και ιδεολογικό βάρος.

Γ.Γ. : Συμφωνώ πως πολλοί συγγραφείς δεν έχουν ασχοληθεί όπως και αρκετοί αναγνώστες μπορεί να μην έχουν διαβάσει λογοτεχνία του φανταστικού. Πιστέψτε με, οι συμβολισμοί της, και το ταξίδι που σας επιφυλάσσει είναι πραγματικά κάτι το υπέροχο. Δυστυχώς στην αγαπημένη μας χώρα, μέχρι και σχετικά πρόσφατα, το είδος της λογοτεχνίας του φανταστικού (πόσο μάλλον του τρόμου) θεωρείτο από αρκετούς «παραλογοτεχνία». Για να κάνουμε και χιούμορ, σε έβλεπαν στο δρόμο και αν έγραφες φανταστικό / τρόμο άλλαζαν πεζοδρόμιο, κουνώντας το κεφάλι με μια κάποια συμπόνια. Δεν είναι τυχαίο που πολλοί συγγραφείς παλαιότερα (αλλά ακόμα και σήμερα) έγραφαν και γράφουν με ψευδώνυμο υπό το φόβο της αντιμετώπισης στη δουλειά ή την οικογένεια. Με μεγάλη χαρά όμως, βλέπω ότι πλέον, η λογοτεχνία του φανταστικού έχει γίνει ένα απ' τα αγαπημένα είδη των αναγνωστών, από ένα αξιοπρόσεκτο κοινό! Υπήρχαν και υπάρχουν σπουδαίες πέννες και χαίρομαι που βλέπω σύγχρονες φωνές που προσπαθούν να στηρίξουν το είδος -και γιατί όχι;- να το απογειώσουν. Για εκείνους που θεωρούσαν το είδος τότε και για τους λίγους που το θεωρούν ακόμα, «παραλογοτεχνία», θα τους πρότεινα να διαβάσουν τη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη. Τρόμος. Γιατί ο τρόμος έχει πολλά είδη, με βασικό άξονα το Κακό. Και όχι μόνο: Το ποίημα «Του Νεκρού Αδερφού», ο «Βρικόλακας Θανάσης Βάγιας» του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη και τα αναφέρω μόνο ενδεικτικά. Από την πλούσια ελληνική παράδοση μέχρι τον εθνικό μας ποιητή Κωστή Παλαμά (με την ιστορία φαντασίας «Το όνειρο της Μαρίας») έχουμε εξαιρετικές ιστορίες φαντασίας και τρόμου. Οι σύγχρονες πέννες, προσπαθούμε να φανούμε αντάξιοι στην τεράστια αυτή κληρονομιά και να εμπλουτίσουμε το είδος, υπηρετώντας πάντα τη Μούσα.

-Κύριε Γιώτσα διαβάζω στο βιογραφικό σας, πως ήδη έχετε δημοσιεύσει διηγήματα τα οποία έχουν λάβει αρκετή αποδοχή και θετικές κριτικές! Τι σας ώθησε να ξεκινήστε τη συγγραφή βιβλίων;

Γ.Γ. : Ξεκίνησα να γράφω συμπτωματικά. Έπειτα έπεσα στην παγίδα να συνεχίσω να γράφω για απόλαυση και μετά στην άλλη παγίδα ότι δεν υπάρχει τίποτα άλλο στον κόσμο που να μου αρέσει περισσότερο από το να γράφω. Δεν τα λέω εγώ, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές τα λέει. Η αλήθεια είναι ότι η συγγραφή μπήκε ακάλεστη στη ζωή μου περίπου δέκα χρόνια πριν. Εγώ απλά συμφώνησα. Σήμερα μπορώ να πω ότι είμαι ευτυχισμένος που συμφώνησα και το ίδιο ευτυχισμένος που μπορώ να μοιράζομαι τα συγγραφικά ταξίδια και όνειρα μαζί σας.

-Κυρία Σιούλα ποιο διήγημά σας θα θέλατε να δείτε να μεταφέρεται στη μικρή ή και μεγάλη οθόνη; Έχετε δει κάποια τηλεοπτική σειρά τελευταία που να σας άρεσε;

Α.Σ. : Κύριε Κανακουσάκη, μέχρι στιγμής έχω γράψει μόνο φανταστικά μυθιστορήματα και διηγήματα. Έτσι, για προφανείς λόγους, δεν έχω επιτρέψει στον εαυτό μου να σκεφτεί τη μεταφορά κάποιου εξ’ αυτών στη μεγάλη ή τη μικρή οθόνη. Και για να εξηγηθώ· πιστεύω ότι δεν υπάρχει ενδιαφέρον από τους Έλληνες σκηνοθέτες, προς το παρόν, για το «φανταστικό». Ίσως να μην έχουμε ακόμη σαν χώρα την αντίστοιχη κουλτούρα για τέτοιες παραγωγές ή ακόμη και την  τεχνογνωσία.

Όσο για τις σειρές, που με ρωτάτε, ανέκαθεν τις έβλεπα συστηματικά και όλον αυτόν τον καιρό που είμαστε αποκλεισμένοι στα σπίτια μας πρέπει να έχω δει σχεδόν όλες τις καινούργιες παραγωγές. Μου άρεσαν αρκετές, αλλά ξεχώρισα για την ατμόσφαιρα και το ρεαλιστικό των χαρακτήρων της μία ρώσικη δυστοπία, το «Προς τη λίμνη». Ο Stephen King, βέβαια, έσπευσε να τη θάψει στο twitter, λέγοντας ότι είναι ένα σπαγγέτι γουέστερν με χιόνια και μολυσμένους Ρώσους, όμως παρά τα δηκτικά και λίγο κακεντρεχή σχόλιά του, αυτό που μένει είναι ότι ο «βασιλιάς» την παρακολούθησε.

-Είστε και οι δύο σας από τους ελάχιστους που καταπιάστηκαν με τους τοπικούς θρύλους των βρικολάκων; Θεωρείτε πως έχουμε πολλά να «πούμε» σε εγχώριο επίπεδο και αυτή ήταν μια ευκαιρία να αποδώσετε το φόρο τιμής που χρειαζόταν, διαφημίζοντας συνάμα τη λαογραφία της πατρίδας μας; (Να τονίσω πως ο Brian Lumley στο βαμπιρικό έπος του «Ο Νεκροσκόπος», αρκετά από τα δρώμενα έχουν βάση την Ελλάδα..).

Α.Σ. : Χαίρομαι που μας κάνετε αυτή την ερώτηση, γιατί η ανάδειξη του ελληνικού στοιχείου και της λαογραφίας μας στη φανταστική λογοτεχνία έχει, για εμένα, βαρύνουσα σημασία. Γιατί να γράψω για τους Skin Walkers όταν μπορώ να σας ψιθυρίσω ιστορίες με στοιχειά που ίσως να μας περιμένουν στους λάκκους και τα σταυροδρόμια; Γιατί να γράψω για τις Βαλκυρίες, όταν μπορώ να μιλήσω για τις Κήρες, τις Άρπιες ή τις Ερινύες; Και γιατί να εμπνευστώ από  τους θηλυκούς βρικόλακες, τις succubus, όταν η απαρχή τους είναι η σκοτεινή Εκάτη με τις ακολούθους της, τις  Επωπίδες, ή η δαιμονική Γελλώ, η Λάμια, η Έμπουσα και η Μορμώ. Και αν ο Δράκουλας του Stoker, η Καρμίλα του Le Fanu, ο Λουί της Rice ή ο Μπιλ της Harris είναι γοητευτικά και καταχθόνια πλάσματα που κουβαλάνε έναν άδηλο, αλλά θανατηφόρο ερωτισμό, τότε μπορούμε να πλάσουμε κι εμείς τα δικά μας ανίερα ερωτικά σύμβολα, τους δικούς μας δαιμονικούς νυχτοβάτες αντλώντας εικόνες από τη δική μας λαογραφία (σ.σ. πολύ σωστά!). Και σ’ αυτή τη συλλογή το προσπάθησα. Δανείστηκα στοιχεία από τον μύθο του «Σαββατιανού» και του «Ριχτού» και έπλασα τον Μανώλη και την Ελισάβετ Κορδόπουλου, τον Αλέξανδρο και την Ευρυδίκη Γεωργαντά, ενώ μαζί με τον Γιώργο αναδημιουργήσαμε τις «Σαρανταημερίνες» της Σκοτίνας.

Γ.Γ. : Αδιαμφισβήτητα έχουμε πολλά να «πούμε» σε εγχώριο επίπεδο και ναι ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για έναν φόρο τιμής. Η Ελλάδα έχει πλούσιες παραδόσεις και αξιοζήλευτη λαογραφία. Να μοιραστώ μαζί σας πως με προβληματίζει το ότι ο Έλληνας αναγνώστης όταν μπαίνει σε ένα βιβλιοπωλείο, αναζητάει πρώτα τις ξένες ιστορίες. Δεν βγάζω τον εαυτό μου από τη θέση αυτή, άλλωστε υπάρχουν κλασικές πένες αλλά και αξιόλογοι εκπρόσωποι σε κάθε είδος, αλλά το κακό... είναι η γενίκευση που μας περνάνε, ακόμα και στα ίδια τα ράφια με τις τοποθετήσεις τους οι εκδοτικοί, πως «το χορτάρι είναι πάντα πιο πράσινο από την άλλη πλευρά του φράχτη»... Μόνο που δεν είναι έτσι. Και ευτυχώς που δεν είναι έτσι.

-Αναφέρομαι και στους δύο σας και με περιέργεια θα σας ρωτήσω, ποιος ηθοποιός θα θέλατε να ενσαρκώσει κάποιον από τους βαμπιρικούς χαρακτήρες των βιβλίων σας;

Α.Σ. : Οι δικοί μου βαμπιρικοί χαρακτήρες δεν έχουν στο μυαλό μου κάποιο μόνιμο και ξεκάθαρο πρόσωπο, ούτε ακόμη και ο επιβλητικός και συμπαθής Αμενάι από τα «Μαύρα λιβάδια» (εκδ. Λυκόφως, 2017). Ωστόσο, μιλώντας πάντα υποθετικά, θα αναφερθώ σε έναν πολύ ιδιαίτερο αλλά ανθρώπινο χαρακτήρα, τον Λάμπη· τον ηλικιωμένο θείο με την απαράμιλλη λεβεντιά και τη φοβερή στωικότητα από το διήγημα «Άνω Τελώνια». Μερικές φορές, λοιπόν, καθώς τον περιέγραφα, δανειζόταν  το πρόσωπο ενός πολύ σπουδαίου ηθοποιού που δε βρίσκεται πια στη ζωή. Ελπίζω να με συγχωρέσετε για το θράσος της φαντασίας μου και να μη με θεωρήσετε «ιερόσυλη», αλλά ο θείος Λάμπης που προειδοποιεί για τους βρικόλακες είχε το πρόσωπο και τη φωνή του αείμνηστου Βασίλη Διαμαντόπουλου.

Γ.Γ. : Αυτό είναι κάτι που θα αποφασίσει ο σκηνοθέτης (γέλια). Αλήθεια υπάρχει Έλληνας σκηνοθέτης (βραβευμένος στις Κάννες) με τον οποίο είμαι σε επαφή (!!!). Το εάν προχωρήσει ή όχι δε με αγχώνει καθώς η δική μας δουλειά είναι να αποδώσουμε στο χαρτί αυτά που μας ψιθυρίζει η Μούσα. Εάν κάποιο βιβλίο μας μεταφερθεί στον κινηματογράφο (ή στο θέατρο ή στην τηλεόραση) καλώς να έρθει. Και τότε θα σας στείλω e-mail να σας απαντήσω ξανά στην ερώτηση αυτή (γέλια - σ.σ. θα περιμένω).

-Κυρία Σιούλα θεωρείτε ότι ο βρικόλακας δεν είναι απλά ένα άλλο τέρας της νύχτας, αλλά υπάρχει ένας βαθύτερος συμβολισμός στη φύση του; Συμβολίζει ίσως την εκλεπτυσμένη νίκη του ανθρώπου επί του θανάτου και επί των κοινών θνητών-όχλου;

Α.Σ. : Αυτός ο συμβολισμός που αφορά στην εκλεπτυσμένη νίκη επί του θανάτου, αλλά και τη διαφοροποίηση του ‘ενός’ από τους απλούς, κοινούς θνητούς είναι ιδιαίτερα διαδεδομένος στη λογοτεχνία και ειδικά στη δυτική. Είναι η ελιτίστικη εκδοχή του βρικόλακα που από τη μια είναι ένα δαιμονικό και αιμοδιψές ον, ένα χαμερπές τέρας και από την άλλη είναι πλάσμα μοναδικό, ιδιαίτερο, βασανισμένο και θανατηφόρα ελκυστικό. Ίσως κατά βάση ο μύθος του βρικόλακα να σχετίζεται με τον θάνατο και την αναγέννηση, όπως η άνοιξη που διαδέχεται τον χειμώνα και φέρνει την αναγέννηση της νεκρής και παγωμένης γης. Οπωσδήποτε τα Λεμούρια, οι κακοήθεις νεκροί των αρχαίων Ρωμαίων (κατά τον Οβίδιο) επέστρεφαν την άνοιξη, μετά το τέλος των Ανθεστηρίων (τέλος Φεβρουαρίου) και  κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας της φύσης περιφέρονταν στα σπίτια των ανθρώπων προκαλώντας τρόμο. Οι συμβολισμοί, όμως, των ελληνικών και των βαλκανικών μύθων για τους βρικόλακες είναι πιο εύκολα αναγνώσιμοι. Ο αρχετυπικός Έλληνας βρικόλακας ήταν εκείνος που υπήρξε επιζήμιος για τον λαό. Η λαϊκή αφήγηση μας μεταφέρει πολλές ιστορίες στις οποίες η συμβολική μετατροπή ενός νεκρού σε βρικόλακα, στις συνειδήσεις του κόσμου, αφορούσε κυρίως σχέσεις εξουσίας. Ο νεκρός εξουσιαστής, εφόσον είχε διαπράξει αδικίες και βαναυσότητες όσο ζούσε, θα παρέμενε άλιωτος και θα έβγαινε από τον τάφο του για να διαπράξει και άλλες ύβρεις εις βάρος των συντοπιτών του που καλούνταν πλέον να τον εξολοθρεύσουν. Εξάλλου, το αρχέτυπο του βρικόλακα σχετίζεται άμεσα με τη βαμπιρική φύση των ανθρώπων που πολύ εύκολα καταλήγουν εξουσιαστές των υπολοίπων και καταχραστές, από όπου και αν ξεκινήσουν.

-Η ερώτηση είναι για εσάς κύριε Γιώτσα. Λέτε πως είστε «απλώς» ένας παραμυθάς και πως δεν «μιλάτε» μέσω των πρωταγωνιστών των ιστοριών σας. Παρόλ’ αυτά τονίζετε ότι το βιβλίο σας είναι μια διαφυγή, ένα ταξίδι, ακόμα κι ένα όνειρο, συν ένα κομμάτι του εαυτού σας… Θα ήθελα αρχικά να μου πείτε προς τι η διευκρίνιση κι έπειτα γιατί αυτή η αντίφαση;

Γ.Γ. : Αυτό που γράφω αναφέρεται στο ότι, δεν είμαι οι ήρωες μου, αλλά τα βιβλία που γράφω αποτελούν ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου. Το ότι δε «μιλάω» μέσα από τους πρωταγωνιστές το σημειώνω καθώς πολλοί αναγνώστες (δεν εξαιρώ τον εαυτό μου) μερικές φορές θεωρούν ότι ένας ήρωας βιβλίου φέρει προσωπικά στοιχεία ή απόψεις του εκάστοτε συγγραφέα. Για τους συγγραφείς είναι πιο πρακτικό το ζήτημα, καθώς αυτά που πρεσβεύει ο κάθε χαρακτήρας θα πρέπει να είναι αληθοφανή και να ταιριάζουν με το χαρακτήρα του καλού ή του κακού ανθρώπου που συναντάμε στο αφήγημα.

-Άλλη μια ερώτηση και για τους δύο σας: «Ο άνθρωπος με δημιουργική ψυχή, είναι καταδικασμένος να έχει το κεφάλι του πάντα μέσα σ’ ένα κουβά φωτιά»… Πόσο εύκολο είναι να έχεις δουλειά, υποχρεώσεις, προσωπικά θέλω, οικογένεια και να καταφέρνεις και να διαθέτεις το χρόνο και τη διάθεση για τη συγγραφή ενός βιβλίου;

Α.Σ. : Είναι απίστευτα δύσκολο και για τις εργαζόμενες μητέρες είναι ακόμη πιο δύσκολο, σχεδόν επώδυνο. Όχι μόνο γιατί πρέπει συνεχώς να ξεκλέβεις χρόνο από τον εαυτό σου, ή ακόμα και χρόνο που θα περνούσες με τους αγαπημένους σου, αλλά κυρίως γιατί πολύ συχνά είσαι «αλλού» χωρίς να το θέλεις. Κινείσαι ανάμεσα στους άλλους, τους μιλάς, αλληλεπιδράς μαζί τους και ταυτόχρονα σου έρχεται μια ιδέα, ή μες στο μυαλό σου διαδραματίζεται μία σκηνή, ή οι ήρωες σου μιλάνε μεταξύ τους κι εσύ θα πρέπει να καταγράψεις τους διαλόγους. Και τότε σε παίρνουν είδηση οι δικοί σου, νιώθουν πως τους παραμελείς και απογοητεύονται. Ωστόσο, αν έχεις γράψει έστω και μία φορά, έχεις ήδη δει «πίσω απ’ την κουρτίνα» και ξέρεις πόση ευτυχία μπορεί να σου χαρίζει αυτό το δημιουργικό ταξίδι. Κι αν ύστερα προσπαθήσεις να απέχεις έστω και για λίγο, τότε γεύεσαι και τη δυστυχία που φέρνει η ματαίωση.

Γ.Γ. : Είναι πολύ δύσκολο όσο και να το αγαπάς. Προσωπικά αφιερώνω τον ελεύθερο χρόνο που θα πήγαινε στον εαυτό μου για να δουλέψω ένα βιβλίο ή γράφω σε «νεκρές ώρες» τα ξημερώματα στη ρεσεψιόν του ξενοδοχείου. Για τον λόγο αυτό, δηλαδή ότι δεν είναι εύκολο (τουλάχιστον δεν είναι εύκολο εάν το κάνεις με την αγάπη που το κάναμε με την Αγνή) η χαρά όταν το βιβλίο κυκλοφορεί και ταξιδεύουμε μαζί με τους αναγνώστες είναι μεγάλη και ειλικρινής.

-Αν σε ένα παράλληλο σύμπαν ένα λογοτεχνικό έργο που σε αυτό το σύμπαν δεν σας ανήκει, αλλά εκεί, θα μπορούσε να είναι δικό σας, πιο θα ήταν αυτό;

Γ.Γ. : Δεν ζήλεψα ποτέ το βιβλίο κάποιου άλλου συγγραφέα για να πω «μακάρι να το είχα γράψει αυτό», αντίθετα όταν ένα βιβλίο με συναρπάζει το απολαμβάνω με όλο μου το είναι καθώς εκτός από συγγραφέας είμαι και αναγνώστης και μάλιστα ένθερμος! Θα σας πω όμως ότι λάτρεψα και λατρεύω το «Ο άρχοντας των μυγών» του Ουίλιαμ Γκόλντινγκ. Αριστούργημα. Ξέρω ότι εγώ ποτέ δεν θα καταφέρω να γράψω έτσι.

Α.Σ. : Θα συμφωνήσω με την απάντηση του Γιώργου. Δεν έχω ζηλέψει ποτέ μου κάποιον  συγγραφέα, αντιθέτως υπήρξαν συγγραφείς που τους θαύμασα τόσο πολύ που απέκτησαν διαστάσεις ημίθεων στο μυαλό μου, ενώ έχω θαυμάσει πολλά και ποικίλα έργα. Εκείνο όμως που θεωρώ ανεπανάληπτο αριστούργημα είναι το «Εκατό χρόνια μοναξιά» του, βραβευμένου με νόμπελ λογοτεχνίας, Gabriel Garcia Marquez.

-Κύριε Γιώτσα: «is your journey over, or is just began?»

Γ.Γ. : Τώρα χαμογελάω με το quote και τη σύνδεση με το βιβλίο. Ωραία ερώτηση. Δεν θα σας πω ότι αυτό είναι κάτι που θα το κρίνουν άλλοι για εμένα, ούτε θα το παίξω μετριόφρων, αλλά θα σας είμαι ειλικρινής. Το ταξίδι, το υπέροχο αυτό ταξίδι στον κόσμο των ιστοριών και των βιβλίων νιώθω πως μόλις έχει ξεκινήσει και ας έχουν περάσει δέκα χρόνια, πέντε προσωπικά βιβλία και δεκάδες διηγήματα. Νομίζω ότι και το τελευταίο βιβλίο μου «Το Κουτί» (εκδ. Bell, 2020) δείχνει με την εκ βάθρων αυτή αλλαγή στο λογοτεχνικό ύφος, ότι είμαστε ακόμη στην αρχή ενός μεγάλου ταξιδιού γεμάτου εκπλήξεις.

-Κυρία Σιούλα ποια τα επόμενα βήματα σας; Θα ακολουθήσουν κι άλλα στοιχειά του σκότους ή θα προχωρήσετε σε κάτι διαφορετικό;

Α.Σ. : Το φανταστικό στοιχείο και τα «στοιχειά του σκότους», όπως λέτε, έχουν μια σημαίνουσα θέση στο συγγραφικό μου σύμπαν. Το «σκοτεινό» μας γοητεύει, γιατί μας προσφέρει τους λόγους για δράση και για την αναζήτηση του φωτός. Προμηνύει αγώνα, κινδύνους, περιπέτεια. Εν ολίγοις για πολλούς από εμάς σημαίνει «ταξίδι εσωτερικής αναζήτησης». Το βρίσκω, λοιπόν, δύσκολο να αποκοπώ εντελώς από αυτό. Ακόμη και όταν επιχειρώ (όπως τώρα) κάτι εντελώς διαφορετικό, όπως ένα μυθιστόρημα με ιστορικές προεκτάσεις, κάποια ψήγματα μαγικού ρεαλισμού ή αλληγορίας δεν μπορώ και δε θέλω να τα αποφύγω.

-Σας ευχαριστώ πάρα πολύ και τους δύο σας, αρχικά για την τιμή και το χρόνο να απαντήσετε στις ερωτήσεις μου κι έπειτα για το θαυμάσιο χρόνο που πέρασα διαβάζοντας εκείνα που μεταφέρατε από το μυαλό σας στο δικό μου μέσω της γραφής σας! «Κλείστε» αυτή την συνέντευξη όπως νομίζετε!

Α.Σ. : Κι εμείς σας ευχαριστούμε μέσα από την καρδιά μας, κύριε Κανακουσάκη, για τη   φιλοξενία και το βήμα που μας δίνετε για να μιλήσουμε στους αναγνώστες του Newshub. Εύχομαι, καλή δύναμη και πολλή υπομονή σε όλους σας. Η δύσκολη περίοδος που διανύουμε, ελπίζω, να είναι η τελευταία και σύντομα να ξεπεράσουμε και να αφήσουμε πίσω μας αυτόν τον Γολγοθά, αυτή τη δυστοπία που ζούμε. Και ας μην ξεχνάμε πως το βιβλίο δεν προσφέρει μόνο παρηγοριά, αλλά ανάταση ψυχής και αυτογνωσία. Αν λοιπόν, όλα τα παραπάνω είναι αρετές που μας κάνουν να συνειδητοποιούμε τη μηδαμινότητά μας και την ανάγκη συνύπαρξης με τους άλλους, τότε ίσως η ανάγνωση να μπορεί να κάνει τον κόσμο μας έναν καλύτερο τόπο.

Γ.Γ. : Αγαπητέ κύριε Κανακουσάκη σας ευχαριστούμε θερμά για τη φιλοξενία στο Newshub.gr και για τα καλά σας λόγια, τιμή μας. Εύχομαι υγεία και δύναμη σε όλους μας, ιδιαίτερα στις δύσκολες εποχές που περνάμε. Τα βιβλία μπορούν να μας βοηθήσουν σε αυτό. Πιστεύω ότι το βιβλίο και ιδιαίτερα το καλό βιβλίο πάντα θα έχει θέση σε κάθε εποχή. Οπωσδήποτε έχει θέση στην (τεχνολογική) εποχή που ζούμε. Βοηθάει στην ισορροπία της ζωής μας. Η πανδημία νομίζω βοήθησε τους ανθρώπους να διαβάσουν περισσότερο. Πολλοί άνθρωποι διαβάζουν ανεξαρτήτως. Το σίγουρο είναι ότι η λογοτεχνία διαχρονικά επιβιώνει και βρίσκει τα μέρη να ευδοκιμεί. Να είστε πάντα καλά!