Στην αντεπίθεση ο Τραμπ: Τα επόμενα βήματα και το «κρυφό δώρο» του Ανώτατου Δικαστηρίου

Το Ανώτατο Δικαστήριο επέβαλε την Παρασκευή στον Ντόναλντ Τραμπ την πιο σημαντική ίσως επίπληξη της δεύτερης θητείας του.

Οι δικαστές, συμπεριλαμβανομένων δύο που είχαν διοριστεί από τον πρόεδρο, ακύρωσαν την χαρακτηριστική οικονομική πολιτική του Τραμπ: τους παγκόσμιους δασμούς του. Μακροπρόθεσμα, το δικαστήριο μπορεί να τον έσωσε από τον εαυτό του — τουλάχιστον πολιτικά, όπως τονίζει σε ανάλυσή του το CNN.

Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί επαινούν ανοιχτά την απόφαση. Αυτό συμβαίνει επειδή, ενώ η απόφαση είναι σαφώς ένα σημαντικό πλήγμα για την ατζέντα του Τραμπ, του αφαιρεί επίσης τα εργαλεία που φαινόταν να προκαλούν βραχυπρόθεσμη οικονομική ζημιά στη χώρα και που σαφώς προκαλούσαν βραχυπρόθεσμη πολιτική ζημιά στο κόμμα του Τραμπ.

Αυτό δεν είναι το τέλος της ιστορίας με τους δασμούς. Ο Τραμπ έσπευσε να δηλώσει ότι θα επιβάλει παγκόσμιους δασμούς 10% βάσει διαφορετικής εξουσίας, τους οποίους, όπως δήλωσε το Σάββατο, θα αυξήσει στο 15%. Την Παρασκευή ισχυρίστηκε μάλιστα ότι η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου είχε στην πραγματικότητα «ενισχύσει» κατά κάποιον τρόπο την ικανότητά του να επιβάλλει εμπορικές κυρώσεις.

Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Οι εξουσίες του Τραμπ σε θέματα δασμών έχουν περιοριστεί σημαντικά. Και ενώ οι Ρεπουμπλικανοί ήταν ευχαριστημένοι να τον αφήσουν να προσπαθήσει να κάνει πράγματα μόνος του, ακόμα και όταν αυτά τα πράγματα ήταν εξουσίες που είχαν ανατεθεί στο Κογκρέσο από το Σύνταγμα, αυτή η οπισθοδρόμηση θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε κάποια ενδοσκόπηση στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα σχετικά με το αν θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις εμπορικές κινήσεις του Τραμπ.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν κάποιος από αυτούς θα εκμεταλλευτεί αυτή την προφανή ευκαιρία για αποκλιμάκωση.

Πώς οι δασμοί έβλαψαν τον Τραμπ

Ήταν τυχαίο το γεγονός ότι η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου εκδόθηκε την Παρασκευή. Μόλις 90 λεπτά πριν από την έκδοσή της, η Υπηρεσία Οικονομικής Ανάλυσης ανακοίνωσε ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό μόλις 1,4% το τέταρτο τρίμηνο. Αυτό έκανε το 2025 το δεύτερο χειρότερο έτος για την αύξηση του ΑΕΠ από το 2016.

Το περασμένο έτος ήταν επίσης ένα από τα πιο αδύναμα έτη των τελευταίων δεκαετιών όσον αφορά την απασχόληση. Και φυσικά υπάρχει και ο πληθωρισμός, ο οποίος τελικά μειώθηκε ελαφρώς τον Ιανουάριο, αλλά παραμένει επίμονος.

Με άλλα λόγια, εκτός από το χρηματιστήριο, η οικονομία δεν τα πάει και πολύ καλά.

Δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό η στασιμότητα οφείλεται συγκεκριμένα στους δασμούς. Ωστόσο, η αβεβαιότητα που τους περιβάλλει και τα επιπλέον κόστη που έχουν δημιουργήσει έχουν σαφώς επιδεινώσει μια οικονομική εικόνα που δεν ήταν και τόσο καλή εξ αρχής.

Τουλάχιστον, έδωσαν στους Αμερικανούς έναν λόγο να κατηγορήσουν τον Τραμπ για τις οικονομικές δυσκολίες. Ο Τραμπ ανέλαβε οικειοθελώς την ευθύνη για μια οικονομία που αντιμετωπίζει δυσκολίες, χρησιμοποιώντας μια μέθοδο που, σύμφωνα με τις προβλέψεις των οικονομολόγων, θα προκαλούσε περισσότερα προβλήματα, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

Πώς το Ανώτατο Δικαστήριο παρέλυσε τον Τραμπ

Σε μια συχνά συγκεχυμένη συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή το απόγευμα, ο Τραμπ επεσήμανε ότι η διαφωνία του δικαστή Μπρετ Μ. Κάβανοου υποδηλώνει ότι ο Τραμπ θα μπορούσε απλά να στραφεί σε άλλες αρχές που είναι αρμόδιες για τους δασμούς.

Και υπάρχουν μερικές διαθέσιμες. Ο Τραμπ άρπαξε γρήγορα μία από αυτές, ανακοινώνοντας τους παγκόσμιους δασμούς 10% σύμφωνα με το Άρθρο 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974.

«Τώρα θα ακολουθήσω τον δρόμο που θα μπορούσα να είχα ακολουθήσει αρχικά, ο οποίος είναι ακόμη πιο ισχυρός από την αρχική μας επιλογή», ισχυρίστηκε ο Τραμπ. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια.

Αν και υπάρχουν πολλές διαθέσιμες επιλογές, υπάρχει ένας λόγος για τον οποίο ο Τραμπ επέλεξε την αρχική οδό που ακολούθησε. Αν το δικαστήριο του επέτρεπε να επιβάλει δασμούς βάσει έκτακτης εξουσίας, θα του είχε δώσει πολύ μεγαλύτερη ευελιξία να εφαρμόσει γρήγορα τεράστιους δασμούς και να κάνει αλλαγές — συχνά για να τιμωρήσει ή να πείσει άλλες χώρες.

Το μόνο όριο ήταν ότι το Κογκρέσο μπορούσε να ψηφίσει για να ακυρώσει τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, η έντονη αντίθεση στους δασμούς δεν έφτασε καν κοντά στο να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία για να υπερισχύσει του βέτο.

Αντίθετα, το άρθρο 122 περιορίζει τους δασμούς στο 15% και σε περίοδο 150 ημερών — μετά την οποία το Κογκρέσο πρέπει να τους παρατείνει. Δεδομένου ότι η πλειοψηφία και των δύο σωμάτων ψήφισε πρόσφατα κατά των δασμών του Τραμπ, αυτό φαίνεται απίθανο.

Και δεν είναι καν σαφές αν ο Τραμπ μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτό το άρθρο, δεδομένου ότι απαιτεί κάποιο είδος διεθνούς προβλήματος πληρωμών. Άλλες αρχές δασμών απαιτούν περισσότερη διαδικασία πριν από την εφαρμογή των δασμών.

Ο Τραμπ έχει προωθήσει τους δασμούς ως μέσο αναζωογόνησης της αμερικανικής βιομηχανίας και ως μέσο που του δίνει μεγάλη επιρροή για τη σύναψη εμπορικών συμφωνιών με άλλες χώρες. Ωστόσο, η μικρότερη διάρκεια ισχύος και το χαμηλότερο ανώτατο όριο που προβλέπει το Άρθρο 122, καθώς και οι πιο εκτενείς διαδικασίες που συνεπάγονται οι εναλλακτικές λύσεις, σημαίνουν ότι θα πρέπει να αντιμετωπίσει περιορισμούς που διαφορετικά δεν θα είχε. Και οι άλλες χώρες θα γνωρίζουν ότι αντιμετωπίζει αυτούς τους περιορισμούς, μειώνοντας έτσι την επιρροή του.

Θα είναι ενδιαφέρον να δούμε αν ο Τραμπ θα αποφασίσει ότι αξίζει να προσπαθήσει να επιβάλει ξανά υψηλούς δασμούς, δεδομένων αυτών των περιορισμών.

Όλα τα βλέμματα στραμμένα στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα

Θα είναι επίσης ενδιαφέρον να δούμε αν αυτό θα ενθαρρύνει τους πολλούς σκεπτικιστές αλλά σιωπηλούς Ρεπουμπλικάνους του Κογκρέσου που θέλουν να κλείσουν αυτό το κεφάλαιο.

Πολλοί Ρεπουμπλικανοί πέρασαν το τελευταίο έτος κρατώντας τη μύτη (και τη γλώσσα) τους, καθώς ο Τραμπ επέβαλε δασμούς. Αυτοί οι δασμοί, τελικά, έρχονταν σε αντίθεση με τις μακροχρόνιες προσπάθειες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος να αυτοχαρακτηριστεί ως το κόμμα της ελεύθερης αγοράς και του ελεύθερου εμπορίου.

Ωστόσο, η απόφαση αποτελεί σημαντικό πλήγμα για την ατομικιστική προσέγγιση του Τραμπ, η οποία θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις άλλες προσπάθειές του. Στην σύμφωνη γνώμη του, ο δικαστής Νιλ Γκόρσουτς φάνηκε να παρακαλεί το Κογκρέσο να αρχίσει να χειρίζεται αυτά τα θέματα με νομοθεσία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα διακόψουν ξαφνικά μαζικά τις σχέσεις τους με τον Τραμπ σε αυτό το θέμα. Και ο Τραμπ είναι ένας περήφανος άνθρωπος που σίγουρα δεν θέλει να φανεί ότι υποκύπτει στο Ανώτατο Δικαστήριο ή στην πίεση του κόμματός του.

Αλλά αν συνεχίσει να προσπαθεί να επιβάλει υψηλούς δασμούς, θα μπορούσε να χάσει μια (πολιτική) ευκαιρία που του προσφέρεται.

Πηγή: CNN