ΔΕΘ: Στο τραπέζι μέτρα ελάφρυνσης 1,9 δισ. ευρώ-Επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες στο επίκεντρο

Τον οδικό χάρτη της κυβέρνησης για την επόμενη τετραετία αναμένεται να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, η οποία δεν αντιμετωπίζεται ως αφετηρία ενός νέου κύκλου παροχών, αλλά ως το ορόσημο για τη διαμόρφωση του κυβερνητικού προγράμματος με ορίζοντα την "Ελλάδα του 2030".

Βασική επιδίωξη είναι στην πορεία προς τις επόμενες εθνικές εκλογές να παρουσιαστεί ένα τετραετές πρόγραμμα, το οποίο θα επιχειρήσει να συνδυάσει τις φορολογικές ελαφρύνσεις και την ενίσχυση των εισοδημάτων με τη δημοσιονομική σταθερότητα και τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της χώρας.

Το κεντρικό πολιτικό μήνυμα της κυβέρνησης θα είναι ότι τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης πρέπει να επιστρέψουν σταδιακά στην κοινωνία, με έμφαση στις επιχειρήσεις, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τη μεσαία τάξη, που πιέζεται από το υψηλό κόστος ζωής.

Οι παρεμβάσεις θα μοιραστούν σε ορίζοντα τετραετίας, με προτεραιότητα στα μέτρα που έχουν υψηλό κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, αλλά και δημοσιονομικά διαχειρίσιμο κόστος.

Για τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες, το κυβερνητικό αφήγημα θα στηριχθεί στη σταδιακή μετάβαση από την υψηλή προκαταβολή φόρου και τα οριζόντια τεκμήρια σε ένα περισσότερο αναλογικό φορολογικό σύστημα.

Για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, θα δοθεί έμφαση στις μόνιμες αυξήσεις εισοδημάτων.

Στο στεγαστικό, η κατεύθυνση θα είναι η διεύρυνση της πρόσβασης στην κατοικία και η αύξηση της προσφοράς διαθέσιμων ακινήτων. Ο βασικός κορμός των μέτρων βρίσκεται ήδη στο γραφείο του πρωθυπουργού, καθώς οι περισσότερες παρεμβάσεις έχουν οριστικοποιηθεί σε τεχνικό επίπεδο. 

Το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων που βρίσκονται στο τραπέζι προσεγγίζει τα 1,9 δισ. ευρώ. Ωστόσο, δεν αναμένεται να ενεργοποιηθούν όλα τα μέτρα ταυτόχρονα. Ένα μέρος τους θα περιληφθεί στο άμεσο πακέτο της Θεσσαλονίκης, ενώ οι μεγαλύτερες φορολογικές και ασφαλιστικές αλλαγές θα κατανέμονται σταδιακά στα επόμενα τέσσερα χρόνια, ανάλογα με την πορεία της οικονομίας και τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.

Επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες στο επίκεντρο

Το πακέτο για επιχειρήσεις και επαγγελματίες διαμορφώνεται, επομένως, γύρω από πέντε βασικούς άξονες: τη μείωση της προκαταβολής φόρου, τη διόρθωση και σταδιακή κατάργηση του τεκμαρτού εισοδήματος, την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα, τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και, σε δεύτερο χρόνο, τη μείωση του φορολογικού συντελεστή των επιχειρήσεων.

Κεντρική θέση στον κυβερνητικό σχεδιασμό καταλαμβάνουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι αυτοαπασχολούμενοι και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Πρόκειται για μια μεγάλη κοινωνική και επαγγελματική ομάδα, στην οποία η κυβέρνηση καταγράφει έντονη δυσαρέσκεια, κυρίως λόγω του τεκμαρτού συστήματος φορολόγησης.

Στόχος του Μεγάρου Μαξίμου είναι να σταλεί ένα σαφές μήνυμα φορολογικής αποκλιμάκωσης. Οι παρεμβάσεις θα αρχίσουν να παρουσιάζονται στη φετινή ΔΕΘ, αλλά η πλήρης εφαρμογή τους αναμένεται να αναπτυχθεί σε βάθος τετραετίας, ώστε το δημοσιονομικό κόστος να παραμείνει ελεγχόμενο.

Βασικό μέτρο θα είναι η κλιμακωτή μείωση της προκαταβολής φόρου. Σήμερα οι επιχειρήσεις προκαταβάλλουν το 80% του φόρου εισοδήματος της επόμενης χρήσης, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 55%.

Το νέο μοντέλο που εξετάζεται προβλέπει μεγαλύτερη μείωση για τις μικρές επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες με χαμηλότερα εισοδήματα. Στα σενάρια που έχουν παρουσιαστεί περιλαμβάνεται η αποκλιμάκωση της προκαταβολής φόρου για τους επαγγελματίες κοντά ή ακόμη και κάτω από το 40%. Η παρέμβαση θα μπορούσε να εφαρμοστεί σταδιακά, ώστε να περιοριστεί η άμεση απώλεια εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό.

Παράλληλα, προετοιμάζονται σημαντικές αλλαγές στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης, το οποίο αφορά περίπου 670.000 αυτοαπασχολούμενους. Στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό εξετάζεται ακόμη και η πλήρης κατάργηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, με σταδιακή εφαρμογή κατά τα επόμενα έτη.

Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος μιας τέτοιας αλλαγής υπολογίζεται περίπου στα 400 εκατ. ευρώ. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η σταδιακή υποχώρηση του τεκμαρτού συστήματος μπορεί να συνδυαστεί με την ενίσχυση των ηλεκτρονικών ελέγχων της ΑΑΔΕ. Τα ηλεκτρονικά βιβλία, οι αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις συναλλαγών και η αυξημένη πρόσβαση σε οικονομικά δεδομένα μπορούν να αποτελέσουν τα βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, χωρίς την οριζόντια επιβολή τεκμαρτών εισοδημάτων.

Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα. Πρόκειται για μια παρέμβαση με οικονομικό αλλά και ισχυρό πολιτικό συμβολισμό, καθώς αφορά ένα μνημονιακό μέτρο που εξακολουθεί να επιβάλλεται, ανεξάρτητα από το εάν μια επιχείρηση εμφανίζει κέρδη ή ζημίες. Το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος της κατάργησης υπολογίζεται κοντά στα 240 εκατ. ευρώ.

Σε επόμενη φάση της τετραετίας εξετάζεται και η μείωση του φορολογικού συντελεστή στα επιχειρηματικά κέρδη από το 22% στο 20%. Η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα περιληφθεί στο άμεσο πακέτο της ΔΕΘ, ωστόσο παραμένει στον ευρύτερο σχεδιασμό για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και των επενδύσεων.

Πιο ώριμη θεωρείται η νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών. Στόχος είναι να περιοριστεί περαιτέρω το μη μισθολογικό κόστος, να ενισχυθεί η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και να βελτιωθούν οι συνθήκες για τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να αυξήσουν την απασχόληση.

Μισθοί και συντάξεις

Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, καθώς η διατήρηση του πληθωρισμού σε σχετικά υψηλά επίπεδα περιορίζει την πραγματική αξία των αυξήσεων στα εισοδήματα.

Για τον κατώτατο μισθό εξετάζονται διαφορετικά σενάρια με ορίζοντα το 2027 και την επόμενη κυβερνητική περίοδο. Ο στόχος των 1.000 ευρώ βρίσκεται στο τραπέζι, ενώ θεωρείται πιθανό ο πήχης να τοποθετηθεί υψηλότερα από τα 950 ευρώ, που αποτελούσαν την αρχική κυβερνητική δέσμευση για το τέλος της τρέχουσας περιόδου.

Για τους συνταξιούχους εξετάζεται η αύξηση του ετήσιου επιδόματος από τα 300 στα 400 ευρώ. Παράλληλα, επανεξετάζονται επιμέρους διατάξεις του ασφαλιστικού συστήματος, μεταξύ των οποίων και η Εισφορά Αλληλεγγύης.
Η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα επιτρέψει σε περίπου 400.000 συνταξιούχους να συμμετέχουν κανονικά στις ετήσιες αυξήσεις.

Νέο πακέτο για τη στέγη και τα ενοίκια

Το στεγαστικό πρόβλημα, μαζί με την ακρίβεια, αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα μέτωπα για την κυβέρνηση και αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των εξαγγελιών της Θεσσαλονίκης.

Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται νέες μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ, φορολογικές ελαφρύνσεις για τα εισοδήματα από ενοίκια και η δημιουργία ενός νέου στεγαστικού προγράμματος τύπου "Σπίτι μου ΙΙΙ", με πιο ευέλικτα εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια.

Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται μόνο στην ενίσχυση της ζήτησης για αγορά κατοικίας. Περιλαμβάνει επίσης παρεμβάσεις για την αύξηση της προσφοράς ακινήτων προς μακροχρόνια μίσθωση, την επιστροφή κλειστών κατοικιών στην αγορά και τον περιορισμό των αδήλωτων εισοδημάτων από ενοίκια.

Για τον λόγο αυτόν, οι φορολογικές ελαφρύνσεις προς τους ιδιοκτήτες εξετάζεται να συνδεθούν με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως η δήλωση του πραγματικού μισθώματος, η σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων και η επαναφορά κλειστών κατοικιών στην αγορά.