Ο χάρτης των συλλογικών συμβάσεων-Σε ποιους κλάδους έχουν υπογραφεί

Αναδιατάσσεται ο χάρτης των συλλογικών συμβάσεων μετά την υπογραφή νέων συμφωνιών ανάμεσα σε εργοδότες και εργαζόμενους που προβλέπουν αυξήσεις μισθών και αυτόματη επέκταση των όρων για το σύνολο των εργαζομένων που απασχολούνται σε κάθε κλάδο.

Μέχρι τώρα και με βάση τις διατάξεις του νόμου 5278/2026 που διευρύνουν την επέκταση των συμφωνιών στο σύνολο των εργαζομένων χωρίς τους περιορισμούς του παρελθόντος έχουν υπογραφεί συλλογικές συμβάσεις σε 5 κλάδους.

Η πιο πρόσφατη συμφωνία αφορά στους εργαζόμενους σε επιχειρήσεις εισαγωγής και εμπορίας πετρελαιοειδών προϊόντων και υγραερίων. Η σύμβαση είναι τριετής με αναδρομική ισχύ από την 1η Απριλίου 2026 και διάρκεια έως τις 31 Μαρτίου 2029. Υπογράφτηκε στις 7 Οκτωβρίου από τον ΣΕΒ και την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενέργειας (ΠΟΕ), και καλύπτει περίπου 5.000 εργαζόμενους.

Η συμφωνία προβλέπει αναπροσαρμογές των εισαγωγικών μισθών και ημερομισθίων για το 2026, καθώς και δύο επιπλέον αυξήσεις 3,5% από την 1η Απριλίου 2027 και 3,5% από την 1η Απριλίου 2028. Παράλληλα, περιλαμβάνει βελτιώσεις σε επιμέρους θεσμικούς όρους και παροχές, ενώ οι αποδοχές διαφοροποιούνται ανάλογα με την ειδικότητα και την προϋπηρεσία.

Στην λίστα των κλαδικών συμβάσεων με αυτόματη επέκταση στο σύνολο των εργαζομένων κάθε κλάδου συγκαταλέγονται άλλες τρείς εμβληματικές συμφωνίες που υπογράφτηκαν φέτος και είναι:

1. Η συλλογική σύμβαση στον Επισιτισμό: Είναι διετής και ισχύει από την 1η Απριλίου 2026 έως τις 31 Μαρτίου 2028. Προβλέπει βασικούς μισθούς από 930 έως 1.100 ευρώ, επίδομα γάμου 10%, επίδομα τουριστικής εκπαίδευσης έως 15% και επίδομα εποχικής απασχόλησης 10%. Με την επέκτασή της καλύπτει τους εργαζόμενους στα τουριστικά και επισιτιστικά καταστήματα της χώρας.

2.Η συλλογική σύμβαση στην βιομηχανία και βιοτεχνία ζαχαρωδών προϊόντων: Είναι τριετής προβλέπει βασικά ημερομίσθια από 42,61 έως 44,05 ευρώ, επίδομα γάμου 10%, επίδομα εκπαίδευσης έως 10% και προσαύξηση 20% για αρχιτεχνίτες. Η επέκτασή της διευρύνει την κάλυψη σε περίπου 23.000 εργαζόμενους.

3.Η συλλογική σύμβαση στα αρτοποιεία: Είναι διετής και προβλέπει αρχικό μισθό 950 ευρώ με επιδόματα γάμου 10%, ανθυγιεινής εργασίας 10% αλλά και δυνατότητα 5νθήμερης εργασίας 40 ωρών.

Άλλη μια κλαδική σύμβαση που καλύπτει το σύνολο των εργαζομένων και υπογράφτηκε τον Ιούνιο με βάση τον νέο νόμο είναι η συλλογική σύμβαση των τεχνολόγων και επιστημόνων τροφίμων, ποτών και διατροφής. Είναι τριετής και ισχύει από την 1η Ιουνίου 2026 έως τις 31 Μαΐου 2029. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, ειδικό τεχνικό επίδομα 7% για συγκεκριμένες θέσεις ευθύνης και επίδομα τέκνου 50 ευρώ τον μήνα για κάθε παιδί έως την ενηλικίωσή του.

Η υπογραφή μιας κλαδικής ή ομοιοεπαγγελματικής σύμβασης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι όροι της εφαρμόζονται σε όλες τις επιχειρήσεις του αντίστοιχου κλάδου. Η επέκταση είναι εκείνη που καθιστά τη σύμβαση γενικά υποχρεωτική, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Με την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία, που θεσμοθετήθηκε με τον νόμο 5278/2026, το όριο αντιπροσωπευτικότητας για την επέκταση μιας κλαδικής σύμβασης μειώθηκε από το 50% στο 40% των εργαζομένων που απασχολούνται στις επιχειρήσεις οι οποίες δεσμεύονται από τις συμβαλλόμενες εργοδοτικές οργανώσεις. Προβλέπεται επίσης ειδική δυνατότητα παράκαμψης του ορίου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όταν συμμετέχει η ΓΣΕΕ στην υπογραφή.

Το ζήτημα της πραγματικής εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων παραμένει κρίσιμο, καθώς η αποτελεσματικότητα του νόμου θα κριθεί από το αν και κατά πόσο το ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις αυξηθεί σημαντικά πάνω από το 27% που ήταν πριν από την ψήφισή του. Τα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, που δημοσιοποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο για τις συμβάσεις που έχουν υπογραφεί μέσα στο 2026, δεν προσδιορίζουν με ακρίβεια πόσοι εργαζόμενοι καλύπτονται στην πράξη από κάθε σύμβαση.

Ορισμένες εκτιμήσεις, ωστόσο, ανεβάζουν το ποσοστό κάλυψης στο 32% με 35%, ενώ ο στόχος που θέτει η ευρωπαϊκή οδηγία για την επάρκεια των κατώτατων μισθών και την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι η κάλυψη τουλάχιστον του 80% των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Για να προσεγγίσει η Ελλάδα αυτό το επίπεδο, θα πρέπει να επανέλθει σε ισχύ η κλαδική σύμβαση των ιδιωτικών υπαλλήλων που μπορεί να καλ΄θυψει περίπου 700.000 μισθωτούς από τον κάδο του εμπορίου και των υπηρεσιών.

Πηγή Capital.gr