Σύνοδος Κορυφής: Στα χαρακώματα οι 27 της Ευρώπης για την ενεργειακή κρίση-Η πρόταση της Ελλάδας-To χάσμα στον προϋπολογισμό

Με τους συνήθεις βραδυκίνητους ρυθμούς της, η Σύνοδος Κορυφής παραπέμπει στο μέλλον, όχι την απόφαση για παρεμβάσεις για να αντιμετωπίσει την κρίση στην ενέργεια και να ανακουφίσει τους πολίτες της, αλλά την εξέταση πιθανών τρόπων δράσης.

Στη Σύνοδο Κορυφής που ξεκίνησε χθες (15.10.26) στις Βρυξέλλες αναδείχτηκε η διαφορετική προσέγγιση που έχουν για την ενεργειακή «καταιγίδα» οι χώρες που έχουν εξασφαλισμένες πηγές ενέργειας (π.χ. πυρηνική ενέργεια) με τις χώρες που δεν έχουν ενεργειακή αυτονομία και χρειάζεται να διαθέσουν τεράστιους εθνικούς πόρους για να στηρίξουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Ομαδικά «πυρά« για το προσχέδιο συμπερασμάτων

Το προσχέδιο των συμπερασμάτων της Συνόδου προκάλεσε όχι μόνο την αντίδραση της Ελλάδας και της Ιταλίας, που επέμειναν στο αίτημα για δημοσιονομική ευελιξία, αλλά και άλλων χωρών που είχαν κοινή αντίληψη ότι η Ευρώπη δεν αντιλαμβάνεται ότι είναι κατεπείγουσα η ανάγκη να αντιδράσει.

Η αντίδραση Κόστα

Υπό αυτό το κλίμα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, πρότεινε προσαρμογές στο σχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου, με στόχο να αποτυπωθεί μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση, με πιο σαφείς οδηγίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την κατεύθυνση που θα πρέπει να κινηθεί.

Και πολιτικός «Αρμαγεδώνας» ενόψει;

Αν πάντως σε κάτι όλοι ομονοούν, είναι ότι έρχεται ένας δύσκολος χειμώνας για τη Γηραιά Ήπειρο, και καθώς πολλές χώρες το 2027 έχουν εκλογές ένα είναι βέβαιο. Το «ψύχος» θα έχει και πολιτικές συνέπειες.

Στο περιθώριο της Συνόδου, σε πηγαδάκια, αξιωματούχοι χωρών δεν έκρυβαν την ανησυχία τους για πιθανή άνοδο λαϊκιστικών δυνάμεων στις εκλογικές αναμετρήσεις κρατών – μελών.

«Ναι» στην ενεργειακή αυτονομία της ΕΕ

Στη συζήτηση των «27», στην πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής, συμφωνήθηκε να μην υπάρξει υποχώρηση από τον στρατηγικό σχεδιασμό για την πράσινη μετάβαση και να ενισχυθεί η στρατηγική αυτονομία και με διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας ενέργειας.

Παράλληλα, οι ηγέτες εξέφρασαν τη στήριξη στα μέτρα για την τιθάσευση των αυξημένων τιμών στην ενέργεια που έχει ήδη παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τις χώρες του Νότου να επιμένουν στο αίτημα για πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για μέτρα στήριξης των πολιτών τους.

Η εναλλακτική πρόταση της Αθήνας

Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, με ένα «κόλπο – grosso», για να προσπεράσει τις αντιδράσεις χωρών της ομάδας των «Φειδωλών» που είναι κατά της δημοσιονομικής ευελιξίας και υπέρ της τήρησης των αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων, έβαλε στο «τραπέζι» μια πρόταση που δεν διαταράσσει το υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο.

Ζήτησε να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη – μέλη να διοχετεύσουν τα αυξημένα δημόσια έσοδα που έχουν από τον ΦΠΑ, λόγω των ανατιμήσεων προϊόντων και του υψηλού πληθωρισμού, για να δημιουργηθεί ένα νέο «μαξιλάρι», το οποίο θα αξιοποιηθεί για πρόσθετα μέτρα στήριξης των πολιτών.

Ανοιχτά «μέτωπα»

Η «σύγκρουση» Βορρά και Νότου επεκτάθηκε σε δύο ακόμη μέτωπα:

Το πρώτο αφορά στην εφαρμογή της δεύτερης φάσης του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων (ETS).

Για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους, κάποιες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, ζητούν το νέο σύστημα να τεθεί σε ισχύ το 2030 και όχι το 2028, όπως έχει προγραμματιστεί.

Απέναντι τους βρέθηκαν οι «συνήθεις ύποπτοι» που επιμένουν στη διατήρηση της περιβαλλοντικής φιλοδοξίας του συστήματος.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει την επέκταση της υποχρέωσης καταβολής αντιτίμου για τις εκπομπές ρύπων, πέρα από τις βιομηχανίες, και σε άλλους τομείς, όπως τα κτίρια και οι μεταφορές (π.χ. η ναυτιλία).

«Παρότι το ETS θα πρέπει να παραμείνει βασικός πυλώνας της στρατηγικής της ΕΕ για την απανθρακοποίηση, δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να μην έχουν αλλάξει οι συνθήκες από την χρονική στιγμή υιοθέτησή του» δήλωσε ο Κ. Μητσοτάκης κατά την παρέμβαση του στη Σύνοδο Κορυφής.

«Χάσμα» για τον νέο Ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό

Το μεγαλύτερο όμως «χάσμα» καταγράφεται στις διαπραγματεύσεις των «27» για τον νέο Πολυετή Δημοσιονομικό Προϋπολογισμό 2028-2034.

Την νέα ιρλανδική διαπραγματευτική πρόταση που προβλέπει περικοπές περίπου 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν, «καλωσόρισαν» οι «Φειδωλοί» της Ευρώπης (Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία, Σουηδία κ.α.).

Η θέση τους είναι να υπάρξουν περισσότεροι πόροι για την ασφάλεια, την άμυνα, την καινοτομία κλπ, και αντίθετα να περικοπούν πόροι που κατευθύνονται στην πολιτική συνοχή και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (Κ.Α.Π.).

Απέναντι τους βρέθηκαν 16 εκ των 27 ηγετών.

Το «όχι» των «16 φίλων της συνοχής»

Οι «16 φίλοι της συνοχής», μεταξύ των οποίων είναι και η Ελλάδα, που συναντήθηκαν πριν από τη Σύνοδο, με πρωτοβουλία Ιταλίας και Ρουμανίας, είναι κάθετα αντίθετοι.

«Είμαστε χώρες που έχουμε δεσμευτεί ότι δεν θα δεχθούμε περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, δηλαδή στους βασικούς φακέλους οι οποίοι είναι ταυτισμένοι με την ίδια την έννοια της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Εκφράζουμε την ευχή μας ότι οι διαπραγματεύσεις θα κλείσουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, αλλά θα πρέπει να πειστούν και οι «φειδωλοί» φίλοι μας ότι δεν θα δεχθούμε περαιτέρω περικοπές σε κρίσιμους πυλώνες της ευρωπαϊκής πολιτικής» δήλωσε ο Κ. Μητσοτάκης προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής.

Η ατζέντα της σημερινής Συνόδου

Σήμερα, κατά τη δεύτερη ημέρα εργασιών της Συνόδου, παρουσία και του Ουκρανού προέδρου, Βλ. Ζελένσκι, θα συζητηθεί και η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν για την απευθείας προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ, η οποία εκτός από οικονομικές συνέπειες, δημιουργεί και νέα γεωπολιτικά δεδομένα.

Στη σημερινή ατζέντα ψηλά βρίσκεται και το μεταναστευτικό. Η αντιμετώπιση φαινομένων εργαλειοποίησης, όπως έγινε πρόσφατα στη Θέουτα της Ισπανίας, αλλά και το θέμα των επιστροφών, ενώ έμφαση θα δοθεί και στα σχεδιαζόμενα κέντρα επιστροφών (return hubs) σε τρίτες χώρες