Διπλωματικός μαραθώνιος για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και τις έρευνες στο Αιγαίο

Διπλωματικός μαραθώνιος βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη μεταξύ Αθήνας και Παρισιού για την επανεκκίνηση των ερευνών στο Αιγαίο για τον Great Sea Interconnector, καθώς η επιστροφή των ερευνητικών πλοίων αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο και για την οριστικοποίηση της χρηματοδότησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Το βάρος των συνεννοήσεων πέφτει στην εξεύρεση μιας διευθέτησης που θα επιτρέψει να συνεχιστούν οι εργασίες ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, χωρίς τον κίνδυνο νέας έντασης με την Άγκυρα. Και σε σε αυτή την εξέλιξη η Γαλλία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο.

Η επανέναρξη των ερευνών αποτελεί το κρίσιμο βήμα για να προχωρήσει το οικονομικό κλείσιμο της συμφωνίας και να οριστικοποιηθεί η είσοδος της Meridiam στον GSI.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι το γαλλικό fund σε συνεργασία με τον ΑΔΜΗΕ, βρίσκεται σε επαφές με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Εθνική Τράπεζα. Υπενθυμίζεται ότι ο διαχειριστής έχει αιτηθεί την χρηματοδότηση του project του καλωδίου με το ποσό του 1 δις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων πριν ακόμα οριστικοποιηθεί η συμφωνία με τους Γάλλους.

Οι συζητήσεις με την ΕΤΕπ και ελληνικές τράπεζες αφορούν τους όρους των δανείων, τη συμμετοχή με ίδια κεφάλαια και τις χρηματοδοτικές υποχρεώσεις που θα αναλάβει κάθε πλευρά.

Οι επαφές του γαλλικού fund με τις τράπεζες προετοιμάζουν το έδαφος, όμως η συνέχεια στο χρηματοδοτικό σκέλος συνδέεται με την πρόοδο στο πεδίο.

Ο σχεδιασμός τοποθετεί την πιθανή έναρξη των βυθομετρικών εργασιών την τελευταία εβδομάδα του Οκτωβρίου, με επιδιωκόμενο ορίζοντα για το οικονομικό κλείσιμο το τέλος του 2026. Η τήρηση αυτής της αλληλουχίας θα εξαρτηθεί από την έκβαση των διπλωματικών επαφών, καθώς δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί μια διευθέτηση αποδεκτή από όλες τις πλευρές.

Η συνεννόηση που αναζητείται με την Άγκυρα

Η λύση που εξετάζουν Αθήνα και Παρίσι στηρίζεται σε μια επικοινωνία της Nexans με την τουρκική πλευρά, το περιεχόμενο της οποίας θα μπορεί να ερμηνευθεί διαφορετικά από τους εμπλεκομένους.

Στο σενάριο που εξετάζεται, η εταιρεία θα γνωστοποιήσει στην Άγκυρα τον προγραμματισμό της για τις εργασίες σε διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου. Προς την Αθήνα θα υποβληθεί αίτημα άδειας, βάσει και της σχετικής συμβατικής πρόβλεψης.

Για την ελληνική και τη γαλλική πλευρά, η επικοινωνία με την Τουρκία θα συνιστά ενημέρωση και όχι αίτημα έγκρισης. Η Άγκυρα θα μπορούσε, αντιθέτως, να υποστηρίξει ότι μέσω αυτής έχει δώσει τη συγκατάθεσή της. Σε αυτή τη διαφορά ερμηνείας βασίζεται η προσδοκία ότι μπορεί να βρεθεί περιθώριο για την πραγματοποίηση των εργασιών, χωρίς κάποια από τις πλευρές να εμφανιστεί ότι εγκαταλείπει τις θέσεις της.

Οι επιφυλάξεις πίσω από το χρονοδιάγραμμα

Τη δυσκολία πάντως των συνεννοήσεων αποτυπώνει και η δημόσια στάση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Η Άγκυρα επιμένει ότι οι έρευνες και η πόντιση καλωδίων στις περιοχές που διεκδικεί ως υφαλοκρηπίδα της απαιτούν προηγούμενο συντονισμό μαζί της και προειδοποιεί ότι θα εμποδίσει δραστηριότητες που θεωρεί μη εξουσιοδοτημένες.

Με αυτά τα δεδομένα, η συζήτηση αφορά και στις διαδικασίες που θα συνοδεύσουν την έξοδο των ερευνητικών πλοίων. Ένα από τα ενδεχόμενα όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές είναι η έκδοση δύο NAVTEX, από το Ηράκλειο και την Αττάλεια, ώστε κάθε πλευρά να επιμείνει στις θέσεις της χωρίς να ανακοπούν οι εργασίες. Πρόκειται, πάντως, για σενάριο και όχι για ανακοινωμένη απόφαση.

Η απόσταση ανάμεσα στις διπλωματικές συνεννοήσεις και την πραγματική επανεκκίνηση παραμένει το κρίσιμο σημείο κάτι άλλωστε που έχει δείξει και το παρελθόν του έργου.

Η Nexans και η αντοχή του έργου

Στη σημασία της συνεργασίας με τις γαλλικές επιχειρήσεις αναφέρθηκε και ο κ. Μάνος Μανουσάκης την περασμένη Πέμπτη, στο ενεργειακό φόρουμ του Ελληνογαλλικού Επιμελητηρίου.

Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ απέδωσε στη σχέση με τη Nexans καθοριστική συμβολή στη διατήρηση του έργου, παρά τις δυσκολίες των προηγούμενων ετών. Παράλληλα, χαρακτήρισε ιστορική τη συμφωνία με τη Meridiam, υπενθυμίζοντας ότι προηγήθηκαν δύο χρόνια συζητήσεων.

Για τον ίδιο, η διασύνδεση θα επιτρέψει στην Κύπρο να ενταχθεί στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού και να αξιοποιήσει περισσότερη παραγωγή από ΑΠΕ, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην περαιτέρω ανάπτυξη των ευρωπαϊκών δικτύων.

Οι ρυθμιστές ζητούν απαντήσεις για τη νέα δομή

Σε ότι αφορά το ρυθμιστικό πεδίο του GSI, παραμένει σε εκκρεμότητα η απάντηση του ΑΔΜΗΕ στα ερωτήματα που έθεσαν οι δύο αρμόδιες αρχές (ΡΑΑΕΥ, ΡΑΕΚ) με κοινή επιστολή τους στα τέλη Αυγούστου. Αν και συζητήθηκε η δυνατότητα ενημέρωσης μέσω τηλεδιάσκεψης ή διά ζώσης συνάντηση, η κυπριακή πλευρά φαίνεται να προκρίνει την αποστολή γραπτών απαντήσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ρυθμιστές εξετάζουν τη συμφωνία με τη Meridiam ως αλλαγή που επηρεάζει συνολικά την οργάνωση της διασύνδεσης. Η προβλεπόμενη απόκτηση του 66% του GSI από το γαλλικό fund συνοδεύεται από σχεδιαζόμενες μεταφορές περιουσιακών στοιχείων και ανακατανομή αρμοδιοτήτων. Ζητούν, επομένως, να αποτυπωθούν τα διαδοχικά βήματα, ο χρόνος υλοποίησής τους και οι εγκρίσεις που απαιτούνται.

Στον πυρήνα των διευκρινίσεων βρίσκεται η σχέση ανάμεσα στον εταιρικό έλεγχο και την ευθύνη για το έργο. Οι δύο αρχές θέλουν να γνωρίζουν πώς θα διασφαλίζεται ότι ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί τον πλήρη έλεγχο και την ευθύνη της διασύνδεσης, όσο παραμένει φορέας υλοποίησης, όταν η πλειοψηφία των μετοχών της GSI θα ανήκει στη Meridiam.

Για τον λόγο αυτό ζητούν τη συμφωνία μεταβίβασης και τη συμφωνία μετόχων, ώστε να εξετάσουν τους όρους διοίκησης, λήψης αποφάσεων, χρηματοδότησης και λειτουργίας του καλωδίου. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις του γαλλικού ομίλου και στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα διαθέσει τα κεφάλαιά του.

Οι συμφωνίες δεν υποκαθιστούν τις εγκρίσεις

Η θέση των ρυθμιστών είναι ότι η υπογραφή εταιρικών συμφωνιών δεν αρκεί για να αλλάξει το καθεστώς εποπτείας του έργου. Μέχρι να εγκριθεί τυχόν αντικατάστασή του ως φορέα υλοποίησης, ο ΑΔΜΗΕ εξακολουθεί να έχει το σύνολο των υποχρεώσεων και των ευθυνών απέναντι στις δύο αρχές.

Σε αυτό το πλαίσιο ζητείται να διευκρινιστεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται η συναλλαγή: εάν έχει υπογραφεί μόνο η συμφωνία με τη Meridiam ή έχει ολοκληρωθεί και η απόκτηση των μετοχών, καθώς και εάν έχουν ήδη ανατεθεί καθήκοντα στο GSI. Εφόσον έχουν προηγηθεί ενέργειες για τις οποίες απαιτούνταν εγκρίσεις, οι αρχές θέτουν ζήτημα ελέγχου της συμμόρφωσης, χωρίς να προδικάζουν ότι έχει διαπιστωθεί παράβαση.

Οι απαντήσεις αυτές θα αποσαφηνίσουν ποιος αποφασίζει, ποιος χρηματοδοτεί και ποιος λογοδοτεί για τη διασύνδεση στη νέα της δομή.