Καναδάς: Άνοιγμα Carney στην Τουρκία με το βλέμμα στις ΗΠΑ

Στην Τουρκία σχεδιάζει να μεταβεί εντός Οκτωβρίου ο Καναδός πρωθυπουργός Mark Carney για συνάντηση με τον Recep Tayyip Erdogan, σε μια επίσκεψη που ξεπερνά τα στενά όρια των διμερών σχέσεων. Η Οτάβα επιταχύνει την αναζήτηση νέων εμπορικών και οικονομικών εταίρων, επιχειρώντας να μειώσει την τεράστια εξάρτησή της από τις ΗΠΑ εν μέσω του εμπορικού πολέμου.

Εφόσον πραγματοποιηθεί, θα πρόκειται για την πρώτη αυτοτελή διμερή επίσκεψη Καναδού πρωθυπουργού στην Τουρκία εδώ και δεκαετίες. Στην κορυφή των συζητήσεων αναμένεται να βρεθούν οι διαπραγματεύσεις για συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, μαζί με πιθανές συνεργασίες στην ενέργεια και την άμυνα.

Οι δύο πλευρές είχαν ανοίξει επισήμως τις διαπραγματεύσεις για το εμπόριο τον Ιούλιο, στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ενώ αυτή την εβδομάδα οι αρμόδιοι υπουργοί συμφώνησαν να επιταχύνουν τη διαδικασία ενόψει της συνάντησης Carney – Erdogan.

Η κίνηση εντάσσεται στη νέα στρατηγική του Καναδά μετά την κατάρρευση των εμπορικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ τον Αύγουστο. Ο Carney έχει θέσει ως στόχο τον διπλασιασμό του καναδικού εμπορίου εκτός ΗΠΑ μέσα στην επόμενη δεκαετία, ανοίγοντας διαύλους ακόμη και με χώρες με τις οποίες οι σχέσεις της Οτάβας ήταν προβληματικές τα προηγούμενα χρόνια, όπως η Κίνα και η Ινδία.

Το μέγεθος της πρόκλησης αποτυπώνεται στους αριθμούς. Το 2025, η Τουρκία αντιπροσώπευε λιγότερο από 0,3% του συνολικού εμπορίου αγαθών του Καναδά, με συναλλαγές 4,34 δισ. καναδικών δολαρίων. Με τις ΗΠΑ, αντίθετα, το αντίστοιχο μέγεθος έφθανε περίπου το 1 τρισ. καναδικά δολάρια.

Ο Καναδάς εξάγει στην Τουρκία κυρίως φακές, αεροσκάφη και ηλεκτρονικά, ενώ εισάγει μεταξύ άλλων ιατρικό εξοπλισμό, αλιευτικά σκάφη, κινητήρες αεροσκαφών και κοσμήματα.

Άμυνα και ενέργεια στο τραπέζι

Η οικονομική προσέγγιση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο εμπόριο. Τον Ιούλιο η Τουρκία συμφώνησε να συμμετάσχει ως ένα από τα δέκα ιδρυτικά μέλη στην Defence Security and Resilience Bank, την πολυμερή πρωτοβουλία του Carney για τις λεγόμενες «μεσαίες δυνάμεις».

Παράλληλα, οι δύο χώρες εξετάζουν μεγαλύτερη συνεργασία στις ανανεώσιμες πηγές, την πυρηνική ενέργεια, την αεροδιαστημική, την άμυνα και την ασφάλεια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πυρηνική ενέργεια. Η Τουρκία έχει πραγματοποιήσει συνομιλίες με την καναδική AtkinsRealis, η οποία διαθέτει την αποκλειστική άδεια για τους καναδικής σχεδίασης αντιδραστήρες CANDU, στο πλαίσιο των σχεδίων της Άγκυρας για την κατασκευή δεύτερου και τρίτου πυρηνικού σταθμού.

Το έδαφος για στενότερη αμυντική συνεργασία είχε αρχίσει να διαμορφώνεται ήδη από το 2024, όταν ο Καναδάς ήρε τους περιορισμούς στις εξαγωγές οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, συμπεριλαμβανομένης οπτικής τεχνολογίας που χρησιμοποιείται σε τουρκικά drones.

Η πραγματιστική στροφή του Carney

Η προσέγγιση με την Άγκυρα αναδεικνύει και μια ευρύτερη αλλαγή στην καναδική εξωτερική πολιτική. Ο Carney εμφανίζεται περισσότερο διατεθειμένος από τους προκατόχους του να βάλει μπροστά το εμπόριο και τα στρατηγικά συμφέροντα, δίνοντας μικρότερο βάρος στις διαφωνίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η Τουρκία έχει δεχθεί επικρίσεις από οργανώσεις δικαιωμάτων για τις διώξεις της πολιτικής αντιπολίτευσης, ενώ η κυβέρνηση Erdogan απορρίπτει τις κατηγορίες περί πολιτικών παρεμβάσεων στη Δικαιοσύνη. Το τελευταίο διάστημα αντιδράσεις έχουν προκαλέσει επίσης συλλήψεις και περιορισμοί που αφορούν την LGBTQ+ κοινότητα.

Για την Οτάβα, πάντως, η Τουρκία προσφέρει κάτι που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στη νέα καναδική στρατηγική: μια μεγάλη αναδυόμενη αγορά, ισχυρή αμυντική βιομηχανία και δυνατότητες συνεργασίας σε ενέργεια και υποδομές. Για την Άγκυρα, αντίστοιχα, η προσέγγιση με τον Καναδά ανοίγει έναν ακόμη δρόμο προς νέες αγορές, επενδύσεις και τεχνολογία.

Και για τον Carney, το ταξίδι αποτελεί ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια να μετατρέψει τη διαφοροποίηση από τις ΗΠΑ από πολιτική εξαγγελία σε συγκεκριμένες εμπορικές συμφωνίες.

Πηγή: Reuters