Έκλειψη Ηλίου: Συναγερμός στα ηλεκτρικά δίκτυα για μεγάλες απώλειες ενέργειας-Έκτακτα μέτρα στην Ευρώπη

Σε ειδική ενεργειακή κινητοποίηση βρίσκεται η Ευρώπη ενόψει της ολικής έκλειψης Ηλίου, αύριο Τετάρτη 12 Αυγούστου, καθώς οι διαχειριστές των ηλεκτρικών δικτύων ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν μια απότομη, αλλά προσωρινή, πτώση της φωτοβολταϊκής παραγωγής.

Από την ενεργοποίηση πρόσθετων υδροηλεκτρικών και θερμικών εφεδρειών στην Πορτογαλία μέχρι τις συστάσεις προς τα βρετανικά νοικοκυριά να περιορίσουν τη χρήση ηλεκτρικών συσκευών, οι αρμόδιοι φορείς σε ευρωπαϊκές χώρες που θα επηρεαστούν από το φαινόμενο λαμβάνουν διαφορετικά μέτρα για να διατηρήσουν ισορροπημένο το σύστημα ηλεκτροδότησης την ώρα που η Σελήνη θα κρύβει μεγάλο μέρος του Ήλιου.

Το φαινόμενο αποκτά μεγαλύτερη ενεργειακή σημασία επειδή βρίσκει την Ευρώπη σε μια περίοδο κατά την οποία το σύστημα ηλεκτροπαραγωγής βρίσκεται ήδη υπό πίεση από τους παρατεταμένους καύσωνες και την ξηρασία. Η χαμηλή στάθμη ποταμών έχει περιορίσει την υδροηλεκτρική παραγωγή και έχει δημιουργήσει προβλήματα στην ψύξη πυρηνικών και λιγνιτικών μονάδων, οδηγώντας σταθμούς σε αρκετές χώρες να μειώσουν την παραγωγή τους ή ακόμη και να τεθούν προσωρινά εκτός λειτουργίας.

Οι διαχειριστές, πάντως, δεν προβλέπουν ότι η έκλειψη θα απειλήσει την ασφάλεια ηλεκτροδότησης της Ευρώπης. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι η συνολική επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά η ταχύτητα με την οποία θα πρέπει να αντικατασταθεί η ηλιακή παραγωγή που θα χαθεί και στη συνέχεια να περιοριστούν ξανά οι εναλλακτικές πηγές όταν τα φωτοβολταϊκά αρχίσουν να επανέρχονται.

«Χάνονται» προσωρινά 9,7 GW στην Ευρώπη

Η έκλειψη θα είναι ολική σε τμήματα της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας και της βόρειας Ισπανίας, καθώς και σε μια μικρή περιοχή της βορειοανατολικής Πορτογαλίας. Στο μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης ο Ήλιος θα καλυφθεί μερικώς, όμως η ταυτόχρονη μείωση της παραγωγής από χιλιάδες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις δημιουργεί μια ασυνήθιστα απότομη μεταβολή για τα ηλεκτρικά δίκτυα.

Η ENTSO-E, η ευρωπαϊκή ένωση των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα εργασίας και συντονίζει τις προετοιμασίες των εθνικών διαχειριστών.

Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για προσωρινή μείωση της φωτοβολταϊκής παραγωγής κατά περίπου 9,7 GW σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατά την κορύφωση του φαινομένου. Πρόκειται για την ενέργεια που εκτιμάται ότι θα παρήγαγαν τα φωτοβολταϊκά εκείνες τις ώρες εάν δεν υπήρχε η έκλειψη και όχι για έλλειμμα 9,7 GW στο ηλεκτρικό σύστημα ή για αντίστοιχη απώλεια ηλεκτροδότησης των καταναλωτών.

Πάντως, η χρονική στιγμή του φαινομένου λειτουργεί υπέρ των διαχειριστών. Η έκλειψη όσον αφορά τις ευρωπαϊκές χώρες θα πραγματοποιηθεί αργά το απόγευμα και νωρίς το βράδυ, όταν η φωτοβολταϊκή παραγωγή ούτως ή άλλως βρίσκεται σε πτωτική πορεία καθώς πλησιάζει η δύση του Ηλίου.

Ισπανία: Έως 5 GW η πτώση

Η μεγαλύτερη επίδραση αναμένεται στην Ισπανία, καθώς μεγάλο μέρος της χώρας βρίσκεται στη ζώνη της ολικότητας.

Η Red Eléctrica υπολογίζει ότι η ηλιακή παραγωγή μπορεί να μειωθεί κατά έως 5 GW, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 13% της μέγιστης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας μιας συνηθισμένης Τετάρτης του Αυγούστου.

Ο ισπανικός διαχειριστής προετοιμάζεται να διαχειριστεί τόσο την απότομη υποχώρηση της φωτοβολταϊκής παραγωγής όσο και την επαναφορά της μετά το πέρασμα της σκιάς. Η δεύτερη φάση είναι εξίσου σημαντική για τη σταθερότητα του δικτύου, καθώς οι μονάδες που θα έχουν ενεργοποιηθεί για να καλύψουν το κενό θα πρέπει στη συνέχεια να μειώσουν γρήγορα την παραγωγή τους.

Πορτογαλία: Στις εφεδρείες υδροηλεκτρικών και θερμικών μονάδων

Στην Πορτογαλία, η Redes Energéticas Nacionais (REN) σε ανακοίνωση που εξέδωσε τη Δευτέρα ανακοίνωσε πως προετοιμάζεται να κινητοποιήσει πρόσθετες εφεδρείες από υδροηλεκτρικές ή και θερμικές μονάδες για να αντισταθμίσει τη μείωση της ηλιακής παραγωγής.

Η κάλυψη του Ήλιου θα κυμανθεί από περίπου 92% στο Αλγκάρβε έως 100% στον δήμο Μπραγκάνσα, ενώ το χωριό Γκουαρνταμίλ θεωρείται το καλύτερο σημείο της Πορτογαλίας για την παρατήρηση της ολικής έκλειψης.

Σύμφωνα με τη REN, μεταξύ 18:30 και 20:30 τοπική ώρα, στις 12 Αυγούστου αναμένεται απώλεια περίπου 450 MW ηλιακής παραγωγής. Η ποσότητα αντιστοιχεί περίπου στο 7% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και στο 45% της φωτοβολταϊκής παραγωγής που προβλέπεται κανονικά για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Σε σχέση με την προβλεπόμενη μέγιστη ηλιακή παραγωγή της ημέρας, η επίπτωση υπολογίζεται περίπου στο 15%.

Οι υπολογισμοί αφορούν την κεντρικά παραγόμενη και καταγεγραμμένη από τη REN ηλιακή ενέργεια και όχι την παραγωγή των νοικοκυριών για αυτοκατανάλωση. Η επίπτωση της τελευταίας, ωστόσο, έχει συμπεριληφθεί στις προβλέψεις για τη ζήτηση.

Η προετοιμασία πραγματοποιείται σε συνεργασία με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους διαχειριστές, μεταξύ άλλων μέσω του μηχανισμού Short Term Adequacy (STA), ο οποίος εξετάζει την επάρκεια παραγωγής και κατανάλωσης σε ορίζοντα επτά ημερών.

Η συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία για την Πορτογαλία, καθώς τον Ιούλιο η ηλιακή ενέργεια έγινε για πρώτη φορά η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, καλύπτοντας το 19% της κατανάλωσης, ενώ συνολικά οι ανανεώσιμες πηγές κάλυψαν το 53%.

Βρετανία: «Μην βάλετε πλυντήριο μεταξύ 18:00 και 20:00»

Στη Μεγάλη Βρετανία, η προετοιμασία έχει φτάσει μέχρι τα νοικοκυριά. Η Octopus Energy, ο μεγαλύτερος προμηθευτής οικιακής ενέργειας στη χώρα, με ανακοίνωση της, κάλεσε τους πελάτες της να αποφύγουν τη χρήση ενεργοβόρων συσκευών, όπως τα πλυντήρια ρούχων και πιάτων, μεταξύ 18:00 και 20:00 την Τετάρτη.

Σε αντάλλαγμα, προσφέρει στους πελάτες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα επιβράβευσης δύο ώρες δωρεάν ηλεκτρικής ενέργειας το επόμενο Σαββατοκύριακο.

Η λογική είναι ότι εάν αρκετά νοικοκυριά μεταθέσουν για λίγες ώρες τη χρήση συσκευών υψηλής κατανάλωσης, θα μειωθεί η ανάγκη ενεργοποίησης πρόσθετων μονάδων φυσικού αερίου για την κάλυψη της χαμένης ηλιακής παραγωγής.

Η Octopus υπολογίζει ότι τα βρετανικά νοικοκυριά θα μπορούσαν να προσφέρουν συνολικά περίπου 13 GW ευέλικτης ισχύος, ιδιαίτερα μέσω έξυπνων οικιακών συσκευών, ηλεκτρικών αυτοκινήτων και οικιακών μπαταριών.

Στη Βρετανία υπολογίζεται ότι θα χαθούν προσωρινά περίπου 700 MW ηλιακής παραγωγής, ενώ βάσει ιστορικών μοντέλων η επίπτωση θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 1,3 GW.

Η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη από τον πέμπτο καύσωνα της χρονιάς, ο οποίος αυξάνει τη ζήτηση για κλιματισμό, ανεμιστήρες και συστήματα ψύξης. Ήδη στα τέλη Ιουνίου ο National Energy System Operator (Neso) είχε εκδώσει την πρώτη θερινή προειδοποίηση για την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες συνέπεσαν με χαμηλή αιολική παραγωγή και προβλήματα σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη.

Γερμανία: Πτώση 2 GW, αλλά χωρίς ανησυχία για την επάρκεια

Στη Γερμανία, οι τέσσερις διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς, 50Hertz, Amprion, TenneT και TransnetBW, έχουν επίσης προετοιμαστεί σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους εταίρους τους.

Η φωτοβολταϊκή παραγωγή αναμένεται να αρχίσει να υποχωρεί νωρίτερα από ό,τι ένα συνηθισμένο καλοκαιρινό απόγευμα, με την εκτιμώμενη μείωση να φτάνει περίπου τα 2 GW.

Οι γερμανικοί διαχειριστές εμφανίζονται καθησυχαστικοί. Με εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύ περίπου 125 GW, εκτιμούν ότι η προσωρινή πτώση δεν θα επηρεάσει την ασφάλεια ηλεκτροδότησης της χώρας.

Υπάρχει πάντως ένας σημαντικός αστάθμητος παράγοντας: η συννεφιά. Εάν ο ουρανός είναι ήδη καλυμμένος, η φωτοβολταϊκή παραγωγή θα βρίσκεται χαμηλότερα και συνεπώς η πρόσθετη απώλεια που θα προκαλέσει η έκλειψη θα είναι μικρότερη. Με καθαρό ουρανό, αντίθετα, η πτώση θα είναι πολύ πιο έντονη.

Γαλλία: Έως 1,8 GW λιγότερη ηλιακή ενέργεια

Στη Γαλλία, ο διαχειριστής RTE εκτιμά ότι, εφόσον επικρατήσει ηλιοφάνεια, η φωτοβολταϊκή παραγωγή μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 1,8 GW.

Οι γαλλικές αρχές διαθέτουν ήδη σημαντική εμπειρία στη διαχείριση αντίστοιχων φαινομένων. Κατά την έκλειψη της 20ής Μαρτίου 2015, η φωτοβολταϊκή παραγωγή της Γαλλίας είχε μειωθεί κατά περίπου 2 GW και σε ολόκληρη την Ευρώπη κατά σχεδόν 35 GW, χωρίς να προκύψουν προβλήματα στη λειτουργία του δικτύου χάρη στον συντονισμό των διαχειριστών.

Ανάλογες ασκήσεις πραγματοποιήθηκαν στις επόμενες εκλείψεις, επιτρέποντας στους διαχειριστές να βελτιώσουν τα μοντέλα πρόβλεψης και τις διαδικασίες εξισορρόπησης.

Ο καύσωνας κάνει την εξίσωση δυσκολότερη

Το πραγματικό πρόβλημα για το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα δεν είναι, επομένως, μόνο η έκλειψη. Είναι ότι το φαινόμενο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ακραίες θερμοκρασίες και χαμηλές στάθμες υδάτων έχουν ήδη περιορίσει την παραγωγική δυνατότητα της Ευρώπης.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μονάδες ηλεκτροπαραγωγής έχουν αναγκαστεί να περιορίσουν ή να διακόψουν την παραγωγή τους σε Ουγγαρία, Ρουμανία, Σλοβενία, Γαλλία, Ιταλία και Πολωνία.

Στην Ουγγαρία, ο πυρηνικός σταθμός Πακς, ισχύος 2 GW, έφτασε σε απόσταση «μερικών χιλιοστών» από το όριο που θα επέβαλλε τη διακοπή λειτουργίας του λόγω της χαμηλής στάθμης του Δούναβη, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Πέτερ Μαγιάρ. Η άνοδος της στάθμης του ποταμού επέτρεψε τελικά τη συνέχιση της λειτουργίας του.

Στη Ρουμανία, οι αρχές χρησιμοποίησαν ακόμη και εκρηκτικά για να εκτρέψουν τη ροή του Δούναβη προς τον πυρηνικό σταθμό Τσερναβόντα, αποτρέποντας την πλήρη διακοπή λειτουργίας του.

Στην Πολωνία, δύο μεγάλες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής περιόρισαν προσωρινά ή διέκοψαν τη λειτουργία μονάδων τους επειδή η στάθμη του Βιστούλα ήταν πολύ χαμηλή για να εξασφαλίσει το απαραίτητο νερό ψύξης. Η διαταραχή αφαίρεσε περίπου 1,3 GW παραγωγικής ισχύος από το σύστημα.

Στη Γαλλία, τρεις πυρηνικοί αντιδραστήρες τέθηκαν εκτός λειτουργίας λόγω των χαμηλών υδάτων, αν και η χώρα εξακολουθεί να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια. Ο επικεφαλής της EDF, Μπερνάρ Φοντανά, έχει προειδοποιήσει ότι οι διακοπές θα επηρεάσουν τα ετήσια κέρδη και ανακοίνωσε επίσπευση επενδυτικού σχεδίου 8,7 δισ. ευρώ για την προσαρμογή των πυρηνικών και υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων στις υψηλότερες θερμοκρασίες.

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η Νορβηγία, βασικός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας προς την υπόλοιπη Ευρώπη. Οι υδροηλεκτρικοί ταμιευτήρες της έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 30 ετών, σύμφωνα με την Ably Intelligence, η οποία εκτιμά σε λιγότερο από 1% την πιθανότητα να επιστρέψουν σε φυσιολογικά επίπεδα μέχρι το νέο έτος.

Το μεγάλο τεστ της επιστροφής του Ήλιου

Για τους διαχειριστές, η πρόκληση της Τετάρτης έχει δύο σκέλη. Το πρώτο είναι η γρήγορη αντικατάσταση της παραγωγής καθώς η Σελήνη καλύπτει τον Ήλιο. Το δεύτερο είναι η αντίστροφη διαδικασία όταν η ηλιακή παραγωγή επιστρέψει απότομα.

Υδροηλεκτρικές μονάδες, μπαταρίες, ευέλικτες θερμικές μονάδες, διαχείριση της ζήτησης και εισαγωγές μέσω των ευρωπαϊκών διασυνδέσεων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης.

Γι’ αυτό και η έκλειψη αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μια μεγάλη, προγραμματισμένη άσκηση εξισορρόπησης του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού συστήματος παρά ως απρόβλεπτη ενεργειακή κρίση. Σε αντίθεση με μια ξαφνική βλάβη μονάδας ηλεκτροπαραγωγής, η ακριβής χρονική στιγμή και η διαδρομή της έκλειψης είναι γνωστές εκ των προτέρων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει ότι, παρά την ήδη αυξημένη πίεση στο σύστημα, δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. «Δεν υπάρχουν άμεσες ανησυχίες για την ασφάλεια του εφοδιασμού, αλλά η κατάσταση είναι προφανώς οριακή», δήλωσε για το θέμα η εκπρόσωπος της Κομισιόν Άννα-Κάισα Ίτκονεν, προσθέτοντας ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν πολύ στενά την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών.

Πηγή Newmoney.gr