Ενεργειακή κρίση διαρκείας παρά την εκεχειρία-Τι συμβαίνει

Η επίτευξη εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή και η σταδιακή επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ δημιούργησαν αρχικά την εντύπωση ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να αποκλιμακωθεί ταχύτερα από ό,τι φοβούνταν οι αγορές.

Η υποχώρηση των τιμών επιβεβαίωσε αυτή την πρώτη αντίδραση καθώς το πετρέλαιο κινείται πλέον κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο έχει υποχωρήσει κάτω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Ωστόσο, πίσω από αυτή τη φαινομενική αποκλιμάκωση, τα δεδομένα δείχνουν ότι η κρίση όχι μόνο δεν έχει τελειώσει, αλλά εισέρχεται σε μια πιο σύνθετη και πιθανότατα μακροχρόνια φάση.

Οι αγορές μπορεί να αντιδρούν άμεσα στα γεωπολιτικά γεγονότα, αλλά η πραγματική οικονομία της ενέργειας επηρεάζεται από παράγοντες που δεν αναστρέφονται τόσο εύκολα.

Το βασικό στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία είναι η έκταση των ζημιών στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, κρίσιμες εγκαταστάσεις παραγωγής, εξαγωγής και διύλισης υπέστησαν σημαντικά πλήγματα.

Η παραγωγική δυναμικότητα φυσικού αερίου του Κατάρ – βασικού προμηθευτή της παγκόσμιας αγοράς LNG – έχει επηρεαστεί, ενώ καταγράφονται ζημιές σε εξαγωγικούς τερματικούς σταθμούς και διυλιστήρια σε χώρες του Κόλπου.

Ακόμη και αν αποκατασταθεί πλήρως η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, η επαναφορά της παραγωγής στα προ κρίσης επίπεδα απαιτεί χρόνο, επενδύσεις και σταθερό γεωπολιτικό περιβάλλον.

Αυτό σημαίνει ότι η προσφορά ενέργειας θα παραμείνει περιορισμένη για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι αρχικά εκτιμούσαν οι αγορές.

Η "ψευδαίσθηση" της αποκλιμάκωσης

Η πτώση των τιμών, αν και σημαντική, δεν αναιρεί το γεγονός ότι το ενεργειακό σύστημα έχει ήδη δεχθεί ένα ισχυρό σοκ. Οι τιμές μπορεί να έχουν υποχωρήσει από τα ακραία επίπεδα, ωστόσο παραμένουν υψηλότερες από τα προ κρίσης δεδομένα, ενώ η μεταβλητότητα εξακολουθεί να είναι έντονη.

Οι traders και οι ενεργειακές εταιρείες ενσωματώνουν πλέον αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο στις αποφάσεις τους, γεγονός που διατηρεί ένα "premium αβεβαιότητας" στις τιμές. Ταυτόχρονα, η ανακατεύθυνση ροών και η αλλαγή των εμπορικών διαδρομών δεν αντιστρέφονται άμεσα.

Έλλειμμα σε κρίσιμα καύσιμα

Παράλληλα, εντείνονται οι ανησυχίες για την επάρκεια σε συγκεκριμένα προϊόντα, με αιχμή το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα. Η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον Περσικό Κόλπο για πάνω από το 40% των εισαγωγών σε diesel και jet fuel, γεγονός που καθιστά την αγορά ιδιαίτερα ευάλωτη σε διαταραχές.

Ιδιαίτερα στην αγορά των αεροπορικών καυσίμων, η εικόνα παραμένει εξαιρετικά πιεσμένη. Παρά την εκεχειρία και την προοπτική επαναλειτουργίας του Ορμούζ, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι θα χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθεί η ισορροπία στην προσφορά, καθώς έχουν πληγεί σοβαρά τα διυλιστήρια της περιοχής.

Η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται ήδη σε αυξημένο κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες, περικοπές δρομολογίων και μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές, ενώ αντίστοιχες πιέσεις αναμένονται και στην αγορά diesel, που αποτελεί κρίσιμο καύσιμο για τις μεταφορές και τη βιομηχανία.

Δομικές αλλαγές στην αγορά

Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η κρίση επιταχύνει βαθύτερες, δομικές αλλαγές στην αγορά ενέργειας. Η περίοδος της σχετικής αφθονίας και των χαμηλών τιμών φαίνεται να δίνει τη θέση της σε ένα πιο κατακερματισμένο και γεωπολιτικά ευάλωτο σύστημα.

Οι χώρες στρέφονται όλο και περισσότερο σε μακροχρόνιες συμβάσεις για να διασφαλίσουν προμήθειες, ενισχύουν τα στρατηγικά αποθέματα και επενδύουν σε ενεργειακή αυτάρκεια. Την ίδια στιγμή, η αγορά LNG κινδυνεύει να παραμείνει "σφιχτή" για μεγάλο χρονικό διάστημα, με την Ευρώπη να ανταγωνίζεται διαρκώς την Ασία για διαθέσιμα φορτία.

Επιπτώσεις στην Ευρώπη και την Ελλάδα

Για την Ευρώπη, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, καθώς τα χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων φυσικού αερίου και η ανάγκη αναπλήρωσης ενόψει του χειμώνα διατηρούν τον κίνδυνο νέων αναταράξεων στις τιμές.

Στην Ελλάδα, προς το παρόν δεν διαφαίνεται ζήτημα επάρκειας καυσίμων. Η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και η ισχυρή παρουσία και ευελιξία των εγχώριων διυλιστηρίων λειτουργούν ως παράγοντες σταθερότητας. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η απόφαση για αποδέσμευση 2 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα, η οποία ενισχύει την ασφάλεια τροφοδοσίας και λειτουργεί προληπτικά απέναντι σε ενδεχόμενες διαταραχές της αγοράς.
Μια κρίση που θα διαρκέσει

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ενεργειακή κρίση δεν τελειώνει με την εκεχειρία. Αντιθέτως, εισέρχεται σε μια φάση όπου οι άμεσες γεωπολιτικές εντάσεις μπορεί να υποχωρούν, αλλά οι συνέπειες τους παραμένουν ενεργές.
Οι ζημιές στις υποδομές, η μειωμένη παραγωγική δυναμικότητα και η αναδιάταξη των αγορών δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν ασταθείς.

Πηγή Capital.gr